Fanar-Sadiq: A Multi-Agent Architecture for Grounded Islamic QA

Dit paper introduceert Fanar-Sadiq, een tweetalig multi-agent systeem dat islamitische vragen grondig beantwoordt door gespecialiseerde modules te gebruiken voor citatieverificatie, fatwa's en wiskundige berekeningen, waarmee hallucinaties worden voorkomen en de betrouwbaarheid in religieuze contexten wordt vergroot.

Ummar Abbas, Mourad Ouzzani, Mohamed Y. Eltabakh, Omar Sinan, Gagan Bhatia, Hamdy Mubarak, Majd Hawasly, Mohammed Qusay Hashim, Kareem Darwish, Firoj Alam

Gepubliceerd 2026-03-10
📖 4 min leestijd☕ Koffiepauze-leesvoer

Each language version is independently generated for its own context, not a direct translation.

Stel je voor dat je een zeer slimme, maar soms wat verwarde bibliothecaris hebt die alles over de islam weet. Deze bibliothecaris kan prachtige verhalen vertellen, maar als je hem vraagt om een exacte tekst uit de Koran te citeren, kan hij soms per ongeluk een woord veranderen of een vers uit een verkeerd boek halen. In de islamitische wereld is dit een groot probleem, want hier gaat het om heilige teksten en strikte regels waar geen fouten in mogen zitten.

De auteurs van dit paper hebben een oplossing bedacht: Fanar-Sadiq.

Om dit systeem uit te leggen, gebruiken we een analogie met een modern, gespecialiseerd ziekenhuis in plaats van één enkele dokter die alles probeert te doen.

1. Het Probleem: De "Alles-kunnen" Dokter

Tot nu toe gebruikten mensen grote AI-modellen (zoals de bibliothecaris) die alles proberen te beantwoorden met één methode: "Lees iets op en schrijf een antwoord."

  • Het risico: Als je vraagt "Hoeveel moet ik geven aan de armen (Zakat)?", zou deze AI een mooi verhaal kunnen schrijven, maar de rekensom fout maken.
  • Het gevaar: Als je vraagt "Wat zegt vers 2:255 van de Koran?", zou hij een vers kunnen verzinnen dat erop lijkt, maar niet exact hetzelfde is. In de islam is exactheid heilig.

2. De Oplossing: Fanar-Sadiq als een Ziekenhuis

Fanar-Sadiq is geen enkele dokter, maar een slim triage-systeem (een wachtkamer-assistent) dat je vraag doorstuurt naar de juiste specialist. Het werkt als een team van experts:

  • De Portier (Intent Classifier):
    Wanneer je een vraag stelt, kijkt de portier eerst: "Wat voor vraag is dit?"

    • Is het een groet? -> Ga naar de Groet-specialist.
    • Is het een vraag over gebedstijden? -> Ga naar de Astronoom.
    • Is het een vraag over erfenis of Zakat? -> Ga naar de Rekenmeester.
    • Is het een vraag over een specifieke Koran-tekst? -> Ga naar de Boekhouder.
  • De Rekenmeester (Voor Zakat en Erfenis):
    Voor vragen over geld en regels (zoals erfenisverdelen) gebruikt het systeem geen "verhaaltjes schrijven", maar een strenge rekenmachine.

    • Analogie: Net als een belastingprogramma dat nooit een fout maakt in de optelling, zorgt deze module ervoor dat de regels van de islam (fiqh) exact worden toegepast. Als er twijfel is tussen verschillende scholen van gedachte, geeft hij beide opties weer, in plaats van er één te verzinnen.
  • De Boekhouder (Voor Koran en Hadith):
    Als je vraagt om een tekst, zoekt deze specialist niet in zijn geheugen, maar slaat hij het boek open.

    • Hij pakt de exacte tekst uit de database, letter voor letter. Hij zorgt dat hij niet "in zijn eigen woorden" vertelt wat er staat, maar dat hij de originele tekst presenteert. Dit voorkomt dat er "halucinaties" (verzonnen teksten) ontstaan.
  • De Astronoom (Voor Gebedstijden):
    Voor vragen als "Wanneer is het gebed in Dubai?", gebruikt hij een kaart en een kompas. Hij rekent de positie van de zon en de aarde exact uit, in plaats van te gokken.

3. Waarom is dit zo slim?

Stel je voor dat je een vraag stelt over een complex juridisch punt. Een normale AI zou proberen een antwoord te "dichten" op basis van wat ze geleerd heeft. Fanar-Sadiq doet iets anders:

  1. Hij herkent de intentie: "Ah, dit is een juridische vraag, geen rekenvraag."
  2. Hij zoekt bewijs: Hij haalt de relevante teksten op uit betrouwbare bronnen.
  3. Hij controleert: Hij kijkt na of de tekst die hij teruggeeft wel klopt met de originele bron.
  4. Hij citeert: Hij geeft altijd aan waar hij het vandaan heeft (bijvoorbeeld: "Dit staat in boek X, pagina Y").

4. Het Resultaat in het Dagelijks Leven

Dit systeem is al in gebruik en is bijna 2 miljoen keer gebruikt!

  • Mensen kunnen er veilig hun vragen stellen over hun geloof.
  • Ze krijgen antwoorden die niet alleen logisch klinken, maar ook waar zijn.
  • Als het systeem iets niet weet, geeft hij eerlijk toe dat hij het niet weet, in plaats van een leugen te verzinnen.

Kort samengevat:
Fanar-Sadiq is als het verschil tussen een vriend die "misschien wel" weet wat de regels zijn, en een team van experts met een rekenmachine, een kompas en een bibliotheek die samenwerken om je het exacte, betrouwbare antwoord te geven dat je nodig hebt. Het zorgt ervoor dat technologie niet alleen slim is, maar ook trouw aan de bronnen waar het over gaat.