From Perception to Cognition: How Latency Affects Interaction Fluency and Social Presence in VR Conferencing

Dit paper onderzoekt hoe eind-tot-eind latentie de interactievlotheid en sociale aanwezigheid in VR-conferenties beïnvloedt door middel van subjectieve experimenten die deze factoren vergelijken met traditionele videoconferenties om inzicht te krijgen in de onderliggende perceptuele en cognitieve mechanismen.

Jiarun Song, Ninghao Wan, FuZheng Yang, Weisi Lin

Gepubliceerd Wed, 11 Ma
📖 5 min leestijd🧠 Diepgaand

Each language version is independently generated for its own context, not a direct translation.

Van "Hé, ik hoor je!" naar "Ik voel je": Hoe vertraging je VR-gesprek beïnvloedt

Stel je voor dat je een gesprek voert met een vriend aan de andere kant van de wereld. In het verleden deden we dit via een plat scherm (zoals Zoom of Skype). Vandaag de dag stappen we de Virtual Reality (VR) in: we dragen een bril, hebben een virtueel lichaam (een avatar) en staan samen in een digitale kamer. Het voelt alsof je er echt bent.

Maar er is een probleem: vertraging. In de tech-wereld noemen ze dit latency. Het is die kleine vertraging tussen het moment dat je iets zegt en het moment dat je vriend het hoort of ziet.

De onderzoekers van dit paper (Jiarun Song en zijn team) wilden weten: Hoe erg is die vertraging eigenlijk voor ons gevoel? Ze keken naar twee dingen:

  1. Het gesprek zelf: Voelt het soepel aan? (Dit noemen ze Interaction Fluency).
  2. Het gevoel van verbinding: Voel je dat de ander echt "bij" je is en begrijpt hij wat je bedoelt? (Dit noemen ze Social Presence).

Ze hebben dit vergeleken met een traditioneel video-oproepje op je laptop.


1. De Soepelheid van het Gesprek (Interaction Fluency)

De analogie: Het dansen op de dansvloer.

Stel je voor dat je danset. Als je partner perfect op je bewegingen reageert, dans je soepel. Als er een vertraging is, stap je op zijn voet en valt het ritme uit elkaar.

  • Wat ze ontdekten:

    • Bij een traditioneel video-oproepje (op je laptop) merken mensen de vertraging heel snel. Als er 200 milliseconden vertraging is, voelt het gesprek al "hakkerig". Het is alsof je danspartner een seconde te laat reageert; je raakt uit balans.
    • Bij VR (met die avatars) zijn mensen veel toleranter. Zelfs als de vertraging wat langer duurt, voelt het gesprek nog steeds soepel.
    • Waarom? Omdat je in VR met een tekenfilm-achtig figuur praat, is je brein iets minder kritisch. Je bent meer bezig met de "magie" van de virtuele wereld dan met de perfectie van de timing. Het is alsof je in een droom praat; als de droom iets vertraagt, vind je het nog steeds magisch, terwijl je in het echte leven (video-oproep) direct boos wordt.
  • De verrassing: Hoe sneller het gesprek gaat (bijvoorbeeld: "1, 2, 3, 4" tellen), hoe meer de vertraging stoort. Maar bij een vrij gesprek over het weer, merken mensen het minder snel.


2. Het Gevoel van Verbondenheid (Social Presence)

De analogie: De onzichtbare draad.

Dit gaat niet over hoe snel je praat, maar over of je voelt dat de ander je begrijpt. Voelt hij je emoties? Zie je dat hij naar je luistert?

  • Wat ze ontdekten:

    • Bij lage vertraging (snel internet): VR wint het ruimschoots! Je voelt je dichter bij de ander dan bij een video-oproep. Het voelt alsof je echt in dezelfde kamer zit. De "onzichtbare draad" is sterk.
    • Bij hoge vertraging (traag internet): Hier wordt het spannend. Zodra de vertraging te groot wordt (boven de 1 seconde), valt de VR-ervaring in elkaar. De "onzichtbare draad" knapt.
    • De vergelijking: Bij een video-oproep op je laptop blijft de verbinding redelijk stabiel, zelfs als het internet wat trager is. Maar in VR is de verwachting zo hoog (dat het "echt" voelt) dat je bij vertraging teleurgestelder bent. Het is alsof je een dure, perfecte maaltijd bestelt, maar als het eten koud aankomt, vind je het vreselijk. Bij een snelle maaltijd (video-oproep) vind je het minder erg als het iets te laat is.
  • Conclusie: VR is super als het snel gaat, maar het is ook kwetsbaarder. Als het internet haperend is, voelt de VR-ervaring sneller "falsch" dan een simpele video-oproep.


3. De Grote Les: Twee Werelden

De onderzoekers trekken een belangrijke conclusie:

  • Voor het "gevoel van soepelheid" (Perceptie): VR is sterker. Mensen vinden het gesprek in VR soepeler, zelfs als er technische problemen zijn. Je brein is hier minder kritisch op.
  • Voor het "gevoel van verbinding" (Cognitie): VR is kwetsbaarder. Als de vertraging te groot wordt, verdwijnt het gevoel dat de ander je echt begrijpt sneller dan bij een video-oproep.

De Metafoor:
Stel je voor dat je een poppenkast (VR) en een telefoon (Video) hebt.

  • Met de poppenkast (VR) vind je het gesprek leuker en soepeler, zelfs als de poppenkast een beetje haperend beweegt. Je bent in de verbeelding.
  • Maar zodra de poppenkast te traag wordt, breek je uit je droom en realiseer je je: "Oh, dit is maar een pop." Het gevoel van verbinding is dan weg.
  • Met de telefoon (Video) ben je direct kritisch op de timing, maar als het even niet perfect is, blijft het gesprek gewoon doorgaan zonder dat je het gevoel van verbinding volledig verliest.

Wat betekent dit voor de toekomst?

Als we in de toekomst met elkaar willen praten in de "Metaverse" (de virtuele wereld), moeten we extreem snel internet hebben.

  • Voor een video-oproep is 200ms vertraging misschien vervelend, maar te doen.
  • Voor VR moet het onder de 100ms blijven. Anders voelt het niet meer als een echte ontmoeting, maar als een gebroken droom.

Kortom: VR is geweldig voor het gevoel van "er zijn", maar het vraagt om een perfect netwerk om die magie niet te laten verdwijnen.