Vividness of mental imagery reflects a broad range of internally generated visual experiences

De studie toont aan dat de subjectieve levendigheid van mentale beelden een robuuste maatstaf is voor een breed scala aan intern gegenereerde visuele ervaringen en pleit voor een herdefinitie van visuele aphantasie om onderscheid te maken tussen mensen met vage beelden en die zonder enige beeldvorming.

De kern

De film in je hoofd: Waarom iedereen anders "ziet"

Stel je voor dat je ogen dichtdoet en je vraagt: "Wat zie je?"

Voor de één is het antwoord: "Ik zie een heldere, kleurrijke film van een strand." Voor de ander is het: "Ik zie een vaag, wazig beeld." En voor weer een ander is het: "Ik zie helemaal niets. Ik weet alleen dat er een strand is, maar ik 'zie' het niet."

Dit is het onderwerp van dit wetenschappelijke onderzoek. De auteurs hebben gekeken naar hoe mensen denken en of ze echt 'zien' wat ze in hun hoofd voorstellen. Ze ontdekten dat we tot nu toe de verkeerde vragen stelden en dat we mensen in te strakke hokjes duwen.

Hier is de uitleg, vertaald naar alledaags taalgebruik:

1. Het probleem met de "Vividness"-vragen

Vroeger vroegen onderzoekers mensen: "Hoe levendig is je beeld?" (in het Engels: vividness).
Dit is als vragen: "Hoe groot is je geluid?" zonder dat er een geluid is. Iedereen heeft een eigen idee van wat "levendig" betekent.

• De "Projector": Deze mensen zien hun gedachten als een film die op een projectiescherm voor hun ogen wordt afgespeeld. Zelfs met gesloten ogen zien ze het beeld. Voor hen is "levendig" = "helder en scherp".
• De "Inlander" (of "Insider"): Deze mensen hebben een beeld in hun hoofd, maar het zit in hun hoofd, niet voor hun ogen. Ze "zien" het niet met hun fysieke ogen, maar het voelt wel visueel aan. Voor hen kan "levendig" betekenen: "Ik kan alle details van het beeld beschrijven, zelfs als ik het niet 'zie'."

Het probleem? Als je iemand vraagt "Hoe levendig is je beeld?", kan de "Inlander" denken: "Ik zie het niet, dus ik moet een laag cijfer geven." Terwijl ze eigenlijk heel duidelijke beelden hebben, alleen maar niet op het manier waarop de "Projector" dat doet.

2. De nieuwe manier van kijken: De "Appel-test"

De onderzoekers deden een slimme proef. Ze vroegen mensen niet alleen naar "levendigheid", maar stelden een simpele vraag: "Stel je een appel voor. Hoe zie je die?"

Ze gaven mensen vier opties (als cartoons):

1. De Projector: De appel zweeft voor je neus (als een hologram).
2. De Inlander: De appel zit in je hoofd (als een foto in een album).
3. De "Buitenstaander" (Off-screener): De appel zit in een denkbelletje, ergens in de verte.
4. De Verteller: Je hebt geen beeld, je weet alleen feiten over de appel (bijv. "rood, rond, fruit").

Wat vonden ze?
Het bleek dat je niet alleen kunt kijken naar hoe "helder" iemand het beeld ziet. Je moet ook kijken waar het beeld zit.

• Sommige mensen die zeggen dat ze een heel helder beeld hebben (hoge "levendigheid"), zeggen dat ze het niet met hun ogen zien.
• Anderen die zeggen dat ze een vaag beeld hebben, zeggen dat ze het wel voor hun ogen zien.

Het is alsof je vraagt: "Hoe goed is je auto?" en je vergelijkt een Ferrari (die je niet kunt besturen) met een oude fiets (die je wel kunt besturen). Ze zijn beide voertuigen, maar ze voelen totaal anders aan.

3. De ontdekking: "Aphantasia" is niet zwart-wit

Er is een term voor mensen die geen beelden kunnen zien: Aphantasia. Vaak wordt gedacht dat dit betekent: "Ik zie helemaal niets."

Maar dit onderzoek zegt: Nee, dat is niet helemaal waar.
Er zijn twee soorten mensen die "niet zien":

1. De mensen die echt geen beeld hebben (ze denken in woorden of feiten).
2. De mensen die een beeld hebben, maar het niet zien (het is er wel, maar het voelt als een vaag idee of een "weten", geen "zien").

De onderzoekers zeggen dat we de definitie van aphantasia moeten aanpassen. We moeten onderscheid maken tussen mensen die een beeld hebben maar het niet "zien", en mensen die helemaal geen beeld hebben.

4. Waarom is dit belangrijk?

Stel je voor dat je een onderzoek doet naar "snelheid". Als je mensen vraagt: "Hoe snel rij je?", en je groepeert iedereen die een fiets, een auto en een vliegtuig rijdt in één groep, krijg je een rommelig resultaat.

Zo is het ook met denken. Als onderzoekers alleen kijken naar "hoe helder" iemand een beeld ziet, missen ze het feit dat mensen hun beelden op totaal verschillende manieren ervaren.

• Sommige mensen "projecteren" hun gedachten (ze zien het voor zich).
• Sommige mensen "intern" denken (ze voelen het in hun hoofd).

De conclusie in één zin

Iedereen heeft een eigen manier om te dromen en te fantaseren. Sommigen zien een film voor hun ogen, anderen hebben een foto in hun hoofd, en sommigen hebben alleen maar een beschrijving in hun hoofd. Er is geen "juiste" manier om te denken, en we moeten stoppen met mensen te veroordelen omdat ze niet op dezelfde manier "zien" als wij.

Kortom: Je kunt een heel helder beeld in je hoofd hebben, zelfs als je het niet met je ogen ziet. En je kunt een beeld voor je ogen zien, zelfs als het wazig is. Het gaat erom dat we leren begrijpen dat onze "mind's eye" (het oog van de geest) voor iedereen anders werkt.

Technische samenvatting

Probleemstelling

Onderzoek naar mentale visuele beelden (imagery) vertrouwt traditioneel sterk op zelfrapportages van "levendigheid" (vividness), vaak gemeten met de Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ en VVIQ-2). De auteurs identificeren echter fundamentele tekortkomingen in deze aanpak:

1. Gebrek aan objectieve referentie: Levendigheid is een subjectief concept zonder objectieve standaard. Mensen met verschillende ervaringen (bijv. iemand die beelden "ziet" versus iemand die ze alleen "weet") interpreteren de vraag naar levendigheid op verschillende manieren.
2. Verwarring van dimensies: Bestaande studies gaan er vaak ten onrechte van uit dat iedereen mentale beelden "ziet" alsof ze in de buitenwereld geprojecteerd zijn. Er is echter een onderscheid nodig tussen de intensiteit/levendigheid van een beeld en de sensationele ervaring van het "zien" ervan (of het projecteren ervan in de externe wereld).
3. Definitie van Aphantasie: De huidige definitie van aphantasie (geen mentale beelden) is mogelijk te breed of onnauwkeurig, omdat mensen die wel beelden hebben maar deze niet "zien" (of ze als vaag ervaren) mogelijk ten onrechte als aphantasic worden geclassificeerd op basis van lage VVIQ-scores.

Methodologie

De auteurs voerden twee online surveys uit om de relatie tussen levendigheid, de ervaring van "zien" en projectie van beelden te onderzoeken.

Experiment 1:

• Deelnemers: 95 geldige datasets (gerekruteerd via aphantasia-netwerken en sociale media, wat een bias naar extreme ervaringen kan introduceren).
• Instrumenten:
  • De standaard VVIQ-2 (32 items) als referentiemaatstaf voor levendigheid.
  • Nieuwe "Cartoon" Likert-schaalvragen: Deelnemers moesten hun ervaring vergelijken met illustraties. Voorbeelden waren:
    • Strand-scène: Hoe helder is het beeld? (van tekstuele beschrijving tot fotorealistisch).
    • Appel-scènes: Visualiseren met open ogen, gesloten ogen, en geprojecteerd in een kader op het scherm.
    • Zelf-classificatie: Deelnemers kozen uit vier cartoons die hun ervaring het beste beschreven:
      1. Projectors: Beeld voor het hoofd (extern geprojecteerd).
      2. Insiders: Beeld binnen het hoofd.
      3. Off-screeners: Beeld in een denkbel achter het hoofd (niet direct "gezien").
      4. Verbalisers: Alleen een lijst met feiten/woorden (geen beeld).
  • Vragen over andere interne visuele ervaringen (dromen, dagdromen, Tetris-effect, hallucinaties).
  • Vrij tekstvragen (bijv. "bedenk een roze olifant") die door drie onderzoekers werden beoordeeld op detailrijkdom.

Experiment 2:

• Deelnemers: 230 geldige datasets (breder gerekruteerd om de bias van Experiment 1 te verminderen).
• Aanpassingen: De lange VVIQ-2 werd verwijderd en vervangen door de korte "strandhelderheid"-vraag als proxy voor levendigheid om de survey te verkorten en responsbias te verminderen.
• Doel: Replicatie van de bevindingen en verdieping van de relatie tussen denkwijze (visueel vs. verbaal) en de ervaring van beelden.

Belangrijkste Bijdragen

1. Validatie van eenvoudige metingen: De auteurs tonen aan dat een enkele, goed ontworpen cartoon-vraag (zoals de strandhelderheid) net zo goed correleert met de totale VVIQ-2 score als de 32 items van de VVIQ-2 onderling met elkaar correleren. Dit suggereert dat de VVIQ-2 redundant is en dat kortere instrumenten mogelijk zijn.
2. Onderscheid tussen "Zien" en "Levendigheid": Het onderzoek onthult dat de ervaring van het "zien" van beelden (projectie) en de algemene levendigheid van beelden twee verschillende, maar correlerende dimensies zijn. Mensen met hoge levendigheid scores rapporteren niet noodzakelijk dat ze beelden "zien", en vice versa.
3. Herdefinitie van Aphantasie en Hyperphantasie: De studie pleit voor een herdefinitie van aphantasie. Mensen die mentale beelden hebben maar deze niet "zien" (bijv. Off-screeners) mogen niet worden verward met mensen die helemaal geen picturale representatie hebben (Verbalisers).

Resultaten

• Correlaties: Levendigheidsscores (VVIQ-2) correleerden sterk met de helderheid van beelden, het vermogen om details te beschrijven (bijv. vlekken op een banaan), en de frequentie van andere visuele ervaringen zoals dromen en het Tetris-effect.
• Groepsverschillen:
  • Verbalisers scoorden consistent laag op alle levendigheid- en "zicht"-metingen en gaven vaak aan dat vragen over beelden "geen zin" hadden.
  • Projectors, Insiders en Off-screeners (de "imagery" groepen) hadden over het algemeen hogere scores, maar er was grote variatie binnen deze groepen.
  • Paradox: Veel mensen met hoge levendigheidsscores (VVIQ-2 > 96) rapporteerden dat ze beelden niet zagen met gesloten ogen of in een kader. Omgekeerd hadden sommige mensen met lage scores (wat vaak als aphantasie wordt gezien) wel de ervaring dat ze beelden "zagen" of projecteerden.
• Zelf-classificatie:
  • In Experiment 1 (gebiasde steekproef) waren er veel Verbalisers.
  • In Experiment 2 (brede steekproef) waren Off-screeners de grootste groep (42,6%), gevolgd door Projectors (34,3%) en Insiders (17,8%). Verbalisers waren slechts 5,2%.
  • Insiders (beelden binnen het hoofd) scoorden vaak het hoogst op levendigheid, zelfs hoger dan Projectors. Dit suggereert dat het projecteren van beelden naar de buitenwereld de waargenomen levendigheid kan verminderen (door contrast met de werkelijkheid).
• Aphantasie: Een aanzienlijk aantal mensen die zichzelf als "Projectors" classificeren (beelden zien voor zich), scoorde extreem laag op de VVIQ-2 (soms het minimum). Dit wijst erop dat de VVIQ-2 mensen die wel beelden hebben, maar ze anders interpreteren, kan categoriseren als aphantasic.

Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat mentale visuele imagery een breed spectrum van ervaringen omvat dat niet volledig wordt vastgelegd door traditionele vragenlijsten die alleen naar "levendigheid" vragen.

• Methodologische impact: De VVIQ-2 is redundant; kortere, visueel ondersteunde vragen (cartoons) zijn effectiever en minder vatbaar voor responsbias.
• Conceptuele impact: Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen:
  1. Aphantasie: Het volledige ontbreken van een picturale representatie (Verbalisers).
  2. Hypophasie/Hyperphasie: Variatie in de intensiteit van beelden.
  3. Prophantasie: Het vermogen om beelden te projecteren in de externe wereld (een dimensie die losstaat van de pure intensiteit).
• Toekomstig onderzoek: De definitie van aphantasie moet worden aangescherpt om mensen uit te sluiten die wel beelden hebben, maar deze niet "zien" of als vaag ervaren. Ook moet onderzoek zich richten op de relatie tussen het "zien" van beelden en hallucinaties of synesthesie, waarbij de mechanismen van realiteitsmonitoring een rol spelen.

Kortom, levendigheid is een robuuste maatstaf voor de kwaliteit van mentale beelden, maar het vertelt niets over de locatie (binnen/buiten) of de sensationele modus (zien vs. weten) van die beelden.