US Overdose Mortality Saw First Drop Below the Jalal-Burke Exponential Growth Curve in 2024

Dit onderzoek toont aan dat het aantal overlijdens door overdosering in de VS in 2024 voor het eerst sinds 2001 onder de voorspellingen van de Jalal-Burke-exponentiële groeicurve daalde, wat een positieve maar complexe verschuiving in de drugscrisis aangeeft.

De kern

Het Grote Verhaal: De "Onstopbare Trein" stopte eindelijk

Stel je voor dat de oversterfte door drugs in de Verenigde Staten de afgelopen 45 jaar een onstopbare trein was. Deze trein reed al sinds 1979 op een perfect rechte, stijgende lijn. Wetenschappers noemen dit de "Jalal-Burke-curve". Het was alsof de trein een vast ritme had: elk jaar ging hij net iets sneller en verder.

Tot nu toe was er maar één ding gebeurd: de trein was soms nog sneller gereden dan verwacht, vooral tijdens de pandemie en door nieuwe, dodelijke drugs. Maar dat de trein ooit vertraging zou krijgen, of zelfs terug zou rijden, leek onmogelijk.

Het nieuws uit dit onderzoek is echter verrassend: In 2024 is die trein voor het eerst in decennia echt afgeremd. De snelheid is zo gedaald dat hij nu zelfs onder de verwachte lijn ligt. Dit is de eerste keer sinds 2001 dat de cijfers zo laag zijn, en het is een enorme stap vooruit.

Hoe zit het met de "Golven"? (De vier seizoenen van de crisis)

De onderzoekers kijken niet alleen naar het totaal, maar ook naar welke drugs de schuldige zijn. Ze vergelijken de crisis met vier opeenvolgende golven die over het land zijn gekomen:

1. Golf 1 (Voorschriftpillen): De eerste golf, veroorzaakt door medicinale pijnstillers, is al lang weggezakt.
2. Golf 2 (Heroïne): De tweede golf is ook aan het afnemen.
3. Golf 3 (Fentanyl zonder andere middelen): De derde golf, de pure synthetische fentanyl, begint nu ook te dalen.
4. Golf 4 (Fentanyl gemengd met andere middelen): Dit was de laatste en dodelijkste golf. Tot nu toe leek deze golf nog steeds te stijgen, maar in 2024 is deze eindelijk ook aan het dalen.

De vergelijking: Het is alsof je een huis hebt dat door vier verschillende stormen werd getroffen. De eerste drie stormen zijn voorbij, en de vierde storm (de ergste) begint eindelijk ook te gaan liggen.

Maar wacht... er is nog een nieuwe "Vijand"

Hoewel de grote stormen (fentanyl en heroïne) afnemen, duiken er nieuwe, kleinere maar taaie problemen op.

• De "Onzichtbare Rotsen": De cijfers voor stimulantia (zoals methamfetamine en cocaïne) en een nieuw chemisch middel genaamd Xylazine (een paardenverdovingsmiddel dat nu in drugs wordt gemengd) stijgen nog steeds.
• De Metafoor: Stel je voor dat je de grote tsunami (fentanyl) hebt bedwongen, maar nu zie je dat de waterstand door de stroming van de rivier (stimulantia) en een nieuwe soort modder (Xylazine) nog steeds stijgt. Ze worden steeds belangrijker in het totaalplaatje.

Waarom is dit belangrijk?

1. Het is geen "terug naar normaal": De cijfers zijn niet zomaar teruggevallen naar het oude ritme. Ze zijn onder de oude lijn gedaald. Dit betekent dat er echt iets is veranderd in de manier waarop mensen omgaan met drugs, of dat er meer hulp is (zoals naloxone, een reddingsmiddel bij overdoses).
2. Niet te vroeg juichen: De onderzoekers waarschuwen: dit is een heel goed teken, maar het is nog geen garantie dat het voor altijd zo blijft. Als er weer een nieuwe, super-dodelijke drug op de markt komt, kan de "trein" weer versnellen.
3. De strijd verandert: Omdat de dodelijke cijfers dalen, maar het gebruik van andere middelen stijgt, moeten artsen en politici hun strategie aanpassen. Het gaat niet meer alleen om het voorkomen van de dood, maar ook om het helpen van mensen die verslaafd zijn aan deze nieuwe, stijgende middelen.

Conclusie in één zin

De VS heeft eindelijk de eerste grote klap uitgedeeld aan een onstopbare dodelijke trend die 45 jaar lang alleen maar erger werd, maar de strijd is nog lang niet gewonnen omdat er nieuwe, taaie vijanden opduiken die we nog niet volledig onder controle hebben.

Technische samenvatting

Probleemstelling

Sinds 1979 is het aantal overlijdens door drugsoverdoses in de Verenigde Staten gestegen volgens een zeer voorspelbaar exponentieel groeipatroon. In een baanbrekend onderzoek uit 2018 beschreven Jalal en Burke dit fenomeen met een exponentiële groeicurve die de waargenomen data van 1979 tot 2016 bijna perfect beschreef ($R^2 = 0,99$). Hoewel er in de loop der tijd afwijkingen boven deze curve zijn waargenomen (bijvoorbeeld door schokken in het drugsaanbod en de COVID-19-pandemie), is er tot nu toe nooit een significante, grootchalige daling onder deze curve gedemonstreerd.

De auteurs stellen de vraag of de recente scherpe daling van het overlijdenscijfer in 2023-2024 een tijdelijke fluctuatie is of een structurele breuk met het decennialange exponentiële groeipatroon. Daarnaast is het van belang om te begrijpen hoe de samenstelling van de crisis (de "golven" van verschillende drugs) bijdraagt aan deze trend.

Methodologie

De studie is een retrospectieve analyse van nationale data over overlijdens door overdoses in de VS.

• Databronnen: Gegevens zijn afkomstig uit het National Vital Statistics System (NVSS) voor de periode januari 1979 tot december 2024. Voor de periode 1979-1998 werden data gehaald uit een eerder gepubliceerd onderzoek (Compton et al., 2022), en voor 1999-2024 via het CDC WONDER-platform.
• Definitie van Overdoses: In tegenstelling tot het originele Jalal-onderzoek (dat zich beperkte tot ongelukken), omvat deze studie een bredere reeks ICD-10-codes: onopzettelijk (X40–X44), zelfmoord (X60–X64), moord (X85) en onbekende intentie (Y10–Y14).
• Statistische Analyse:
  • De auteurs hebben de Jalal-Burke-curve gerepliceerd door een bivariate lineaire regressie te fiten op het natuurlijke logaritme van het aantal overlijdens per 100.000 inwoners, gebaseerd op data van 1979 tot 2016.
  • Dit model is lineair geëxtrapoleerd om voorspellingen te doen voor de periode 2017-2024, inclusief 95% betrouwbaarheidsintervallen (CI).
  • De waargenomen trends werden vergeleken met deze voorspellingen.
  • Subgroepenanalyse: Overlijdens werden gesplitst per specifieke stof (voorgeschreven opioïden, heroïne, synthetische opioïden/fentanyl, cocaïne, psychostimulantia/methamfetamine en xylazine), waarbij rekening werd gehouden met co-betrokkenheid (bijv. fentanyl met of zonder stimulantia).
• Software: Analyses werden uitgevoerd in R versie 4.4.1.

Belangrijkste Bijdragen

1. Eerste historische afwijking onder de curve: Het artikel documenteert voor het eerst een significante, grootchalige daling van het overlijdenscijfer door overdoses onder de voorspelde Jalal-Burke exponentiële groeicurve.
2. Substantie-specifieke trends: De studie biedt inzicht in hoe de vier golven van de overdosecrisis (voorgeschreven opioïden, heroïne, fentanyl zonder stimulantia, en fentanyl met stimulantia) zich ontwikkelen en welke stoffen nog steeds stijgende trends vertonen.
3. Verschuiving in de crisis: Het benadrukt dat hoewel het totale aantal overlijdens daalt, de aard van de crisis verschuift naar een groter aandeel van stimulantia (zonder fentanyl) en xylazine.

Resultaten

• Totale trend: Na een scherpe stijging boven de curve tijdens de pandemie (2020-2023), daalde het aantal overlijdens door overdoses in 2024 naar 23,7 per 100.000. Dit is een daling van ongeveer 32 per 100.000 in de periode 2021-2023.
• Afwijking: De waarde van 23,7 in 2024 ligt onder de ondergrens van het 95% betrouwbaarheidsinterval van de Jalal-Burke-curve (24,1-29,0 per 100.000). Dit is de eerste keer sinds 2001 dat de waarden onder de voorspelling vallen, en de eerste keer dat dit met een dergelijke grootte gebeurt.
• Stofspecifieke ontwikkelingen:
  • Dalende trends: Overlijdens door voorgeschreven opioïden (zonder fentanyl), heroïne (zonder fentanyl), fentanyl (zonder stimulantia) en fentanyl (met stimulantia) tonen allemaal een keerpunt en dalen. De vierde golf (fentanyl met stimulantia) bereikte zijn piek in 2024 en begint te dalen.
  • Stijgende/Stabiele trends: Overlijdens door stimulantia zonder fentanyl (voornamelijk methamfetamine en cocaïne) en xylazine nemen toe of blijven stabiel op een hoog niveau.
  • In 2024 was het sterftecijfer voor stimulantia zonder fentanyl (5,64 per 100.000) bijna gelijk aan dat van fentanyl zonder stimulantia (5,87 per 100.000).
  • Xylazine-gerelateerde overlijdens bleven stabiel (1,89 per 100.000) maar vormen een toenemend aandeel van de totale fentanyl-gerelateerde sterfte.

Significantie en Conclusie

De bevindingen suggereren dat de VS een historisch significant transitiepunt heeft bereikt in de drugsoverdosecrisis. De daling onder de exponentiële groeicurve betekent niet alleen een terugkeer naar de oude trend, maar een fundamentele verschuiving die wijst op een mogelijke afvlakking van de curve (logistische groei) of zelfs een dalende fase.

• Positieve ontwikkeling: De daling is een zeer positief nieuwsfeit, mogelijk veroorzaakt door een combinatie van factoren zoals een afname van het aantal vatbare individuen, veranderingen in het gebruiksgedrag (bijv. meer roken dan injecteren), verbeterde toegang tot naloxon en medicamenteuze behandeling, en mogelijk een afname van de potentie van fentanyl.
• Nieuwe uitdagingen: Ondanks de daling blijven de sterftecijfers ongeveer 400% hoger dan in het jaar 2000. De crisis verandert van aard: de rol van stimulantia en xylazine wordt steeds belangrijker. Dit vereist een aangepaste volksgezondheidsaanpak die zich niet alleen richt op fatale overlijdens, maar ook op niet-dodelijke gezondheidsrisico's.
• Waarschuwing: De auteurs waarschuwen dat de structurele oorzaken van de crisis (sociale, economische en politieke factoren) nog steeds aanwezig zijn. Als er nieuwe synthetische drugs op de markt komen, bestaat het risico dat de exponentiële groei opnieuw op gang komt.

Kortom, dit onderzoek levert het eerste empirische bewijs dat de decennialange exponentiële groei van overdoses in de VS is doorbroken, maar benadrukt dat de strijd tegen de drugscrisis nog lang niet voorbij is en van richting moet veranderen.