Economic burden of cancer and cardiovascular disease mortality among working-age Europeans: A lifecycle modelling study

Deze levenscyclusstudie schat dat de productiviteitsverliezen door voortijdige sterfte aan kanker en hart- en vaatziekten onder werkende Europeanen in 2021 oplopen tot 195,7 miljard euro, waarbij kanker wereldwijd de grootste economische last vertegenwoordigt, maar hart- en vaatziekten in Centraal- en Oost-Europa zwaarder wegen.

De kern

De Onzichtbare Rekening: Hoe Kanker en Hartziektes de Europese Werkkracht Kosten

Stel je voor dat Europa een enorme, levendige fabriek is. In deze fabriek werken miljoenen mensen om producten te maken, diensten te leveren en de economie draaiende te houden. Maar er is een groot probleem: twee grote "saboteurs" – kanker en hart- en vaatziekten – stelen voortijdig de beste arbeiders uit deze fabriek.

Deze studie is als een accountant die de rekening heeft opgeschreven voor wat deze fabriek mist door het vroegtijdig overlijden van werknemers. Hier is wat ze hebben ontdekt, vertaald in alledaags taal:

1. De Grootte van het Gat in de Portemonnee

De studie berekende hoeveel geld Europa niet verdient omdat mensen te jong sterven aan kanker of hartziektes. Het resultaat? Een schokkend bedrag van €195,7 miljard.

• De analogie: Dit is alsof je elk jaar een heel land als Luxemburg aan je spaarrekening zou moeten aftrekken, puur omdat mensen te vroeg uit de roulatie gaan.
• Dit bedrag staat gelijk aan 1,24% van de totale economie van Europa. Dat klinkt misschien klein, maar in de wereld van economie is dat een enorm gat.

2. Twee Verschillende Dieven: Kanker vs. Hartziektes

De twee "dieven" stelen niet op dezelfde manier.

• Kanker is de grootste dief in het westen, noorden en zuiden van Europa. Het kost de economie €122 miljard. Kanker treft vaak mensen op een leeftijd waarop ze nog volop in hun carrière zitten en hun salaris stijgt.
• Hart- en vaatziekten zijn de grootste dief in Centraal-Oost-Europa (landen zoals Polen, Hongarije, Bulgarije). Hier kosten ze meer dan kanker.
• De metafoor: Kanker is als een dief die je in je beste verdienjaren overvalt, terwijl hartziektes in het oosten van Europa meer lijken op een dief die vooral oudere arbeiders weghaalt, maar in die specifieke regio's toch meer schade aanricht.

3. Waarom is het zo duur? (De "Toekomstige Verdiensten")

Waarom is het bedrag zo hoog? De onderzoekers keken niet alleen naar wat iemand vandaag verdiende, maar naar wat ze in de toekomst hadden kunnen verdienen.

• De analogie: Stel je een jonge werknemer voor die net begint. Als hij morgen sterft, verliest de fabriek niet alleen zijn huidige salaris, maar ook al die toekomstige promoties, salarisverhogingen en ervaring die hij had kunnen opdoen.
• Deze studie rekent die "toekomstige groei" mee. Ze zeggen: "Als deze persoon had geleefd, had hij over 10 jaar misschien het dubbele verdiend." Dat maakt de kosten per overlijden enorm.

4. Het Man-Vrouw Verschil

Er is een groot verschil tussen mannen en vrouwen.

• Mannen sterven vaker aan deze ziektes en verdienen vaak meer geld.
• De analogie: Als een man te vroeg sterft, is de "rekening" voor de economie gemiddeld 2,5 keer zo hoog als bij een vrouw (bij hartziektes). Bij kanker is dat verschil iets kleiner (1,6 keer). Dit komt deels door het hogere aantal sterfgevallen bij mannen, maar ook omdat mannen vaak meer verdienen en vaker fulltime werken.

5. De Regio's: Oost vs. West

Er is een duidelijke scheidslijn in Europa:

• Centraal-Oost-Europa: Hier is de last van hartziektes het zwaarst. Het is alsof deze regio's extra zwaar worden belast door een ziekte die vaak te maken heeft met levensstijl en minder toegang tot preventieve zorg.
• West-, Noord- en Zuid-Europa: Hier is kanker de grootste kostenpost. Omdat deze landen vaak rijker zijn en mensen langer leven, zien ze meer gevallen van kanker op latere leeftijd, maar omdat mensen daar ook langer werken, is de economische schade per persoon enorm.

6. Wat betekent dit voor ons?

De studie zegt eigenlijk: "Preventie is winst."
Elke euro die we investeren in het voorkomen van deze ziektes (bijvoorbeeld door roken te ontmoedigen, gezonder eten te promoten of bloeddruk te controleren), is een euro die we niet hoeven te missen in de toekomst.

• De conclusie: Als we het aantal vroegtijdige sterfgevallen kunnen verlagen, is dat niet alleen een winst voor de gezondheid, maar ook een enorme boost voor de economie. Het is alsof je een lek in je boot stopt: je houdt niet alleen de boot droog, maar je kunt ook weer sneller varen.

Kort samengevat:
Europa verliest een gigantisch bedrag aan potentieel door mensen die te jong sterven aan kanker en hartziektes. Het is alsof de fabriek voortdurend de beste machines uit de fabriek haalt voordat ze hun werk hebben afgerond. Door te investeren in preventie, kunnen we deze machines redden en de economie weer laten groeien.

Technische samenvatting

Titel: Economische last van kanker en cardiovasculaire ziekten bij werkende Europeanen: Een levenscyclusmodelleringstudie

1. Het Probleem
Niet-overdraagbare ziekten (NCD's) zijn verantwoordelijk voor bijna 90% van alle sterfgevallen in Europa. Hoewel cardiovasculaire ziekten (CVD) en kanker de belangrijkste oorzaken zijn, ontbreken er vergelijkbare schattingen van de productiviteitskosten die voortvloeien uit vroegtijdige sterfte door deze ziekten, specifiek binnen de werkende bevolking. De Europese economie kampt met stagnatie en een vergrijzende bevolking, waardoor het menselijk kapitaal cruciaal is voor groei. Vroegtijdige sterfte vermindert dit kapitaal, verlaagt het BBP en beperkt toekomstige groeipotentie. Bestaande studies focussen vaak op één ziekte of één land, en missen vaak de nuance van levenslange loonstijgingen en arbeidsmarktdynamiek in hun kostenschattingen.

2. Methodologie
De studie gebruikt een Human Capital Approach (menselijk kapitaalbenadering) om de productiviteitskosten te kwantificeren die het gevolg zijn van sterfte door kanker en CVD in de werkende bevolking (leeftijd 15-74 jaar) over 30 Europese landen.

• Data:
  • Sterftecijfers: Leeftijd- en gespecificeerde sterftecijfers uit 2021 (of dichtstbijzijnde jaar) van de WHO Mortality Database (ICD-10 codes C00-C97 voor kanker, I00-I99 voor CVD).
  • Economische data: Loonstructuren, werkloosheid en participatiepercentages uit Eurostat (Structure of Earnings Survey 2018, opgeblazen naar 2021 prijzen; European Labour Force Survey 2021).
• Modellering:
  • Er is een levenscyclus-simulatiemodel ontwikkeld. In tegenstelling tot traditionele methoden die stoppen bij een vastgesteld pensioenleeftijd (vaak 65), strekt dit model de werkende leeftijd uit tot 74 jaar, gebaseerd op de stijgende participatie van ouderen in de arbeidsmarkt.
  • Loonprogressie: Het model corrigeert voor toekomstige loonstijgingen. Een persoon die op jonge leeftijd overlijdt, zou in een hypothetisch scenario door de loopbaan zijn gestegen naar hogere loongroepen. Deze potentiële loonstijgingen worden meegenomen in de berekening.
  • Valuatie: De kosten worden berekend door de Years of Potential Productive Life Lost (YPPLL) te vermenigvuldigen met geslacht- en leeftijdspecifieke lonen, gecorrigeerd voor werkloosheid en participatie.
  • Discontering: Toekomstige kosten worden gedisconteerd met 3,5% per jaar.
• Sensitiviteitsanalyses: Er werden scenario's uitgevoerd met geslachtsneutrale lonen, een pensioengrens van 65 jaar, koopkrachtpariteit (PPP)-aanpassingen en verschillende disconteringsvoeten (0% en 6%).

3. Belangrijkste Bijdragen

• Vergelijkend Onderzoek: Dit is een van de eerste studies die productiviteitskosten voor zowel kanker als CVD direct vergelijkt over 30 Europese landen met een gestandaardiseerde methodologie.
• Methodologische Innovatie: Door de integratie van een levenscyclusmodel dat rekening houdt met potentiële loonstijgingen en een hogere leeftijdsgrens (74 jaar), biedt deze studie een realistischer beeld van het economische verlies dan eerdere studies die vaak stoppen bij 65 jaar of geen rekening houden met carrièrepotentie.
• Regionale en Geslachtsanalyse: De studie biedt gedetailleerde inzichten in regionale verschillen (Noord, Zuid, West, Centraal-Oost) en geslachtsverschillen in de economische last.

4. Resultaten

• Totale Kosten: De totale productiviteitsverliezen door kanker en CVD in de werkende bevolking bedragen €195,7 miljard in 2021, wat overeenkomt met 1,24% van het totale Europese BBP.
• Verdeling per Ziekte:
  • Kanker: Verantwoordelijk voor 62,5% van de totale kosten (€122,2 miljard).
  • CVD: Verantwoordelijk voor 37,5% van de totale kosten (€73,5 miljard).
• Regionale Verschillen:
  • In Centraal-Oost-Europa zijn de kosten door CVD hoger dan die door kanker.
  • In West-, Noord- en Zuid-Europa overtreffen de kosten door kanker die door CVD.
• Kosten per Sterfgeval:
  • Gemiddeld zijn de kosten per sterfgeval iets hoger voor CVD (€219.848) dan voor kanker (€217.744).
  • De landen met de hoogste kosten per sterfgeval zijn rijke landen zoals Zwitserland, IJsland en Luxemburg, terwijl Bulgarije de laagste kosten heeft.
• Geslachtsverschillen:
  • Er is een aanzienlijke kloof tussen mannen en vrouwen. De kosten voor mannen zijn voor CVD 2,5 keer zo hoog als voor vrouwen, en voor kanker 1,6 keer zo hoog. Dit wordt veroorzaakt door hogere sterftecijfers bij mannen, maar ook door hogere lonen en arbeidsmarktparticipatie bij mannen.
• Leeftijdsverdeling: De leeftijdsgroep 50-64 jaar draagt het zwaarst bij aan de kosten (72,5% voor kanker, 69,7% voor CVD). Echter, bij jongeren (15-29 jaar) zijn de kosten door kanker disproportioneel hoog ten opzichte van CVD.

5. Betekenis en Conclusie
De studie onderstreept dat vroegtijdige sterfte door NCD's een aanzienlijke economische last vormt voor Europa, die de concurrentiekracht en de groei van het menselijk kapitaal bedreigt.

• Beleidimplicaties: De resultaten suggereren dat investeringen in preventie (voorkomen van risicofactoren zoals roken, obesitas en hypertensie) niet alleen gezondheidsvoordelen opleveren, maar ook aanzienlijke economische besparingen kunnen genereren.
• Regionale Ongelijkheid: Centraal-Oost-Europa loopt achter in de bestrijding van CVD, wat leidt tot een relatief hogere economische last in deze regio. West-Europa ondervindt daarentegen een grotere last door kanker.
• Toekomstperspectief: Gezien de vergrijzing en de afnemende verhouding tussen werkenden en ouderen, zal de economische impact van NCD's alleen maar toenemen. Het is essentieel om beleidsmaatregelen te baseren op deze gestandaardiseerde kostenschattingen om middelen efficiënt te alloceren en de economische convergentie binnen de EU te ondersteunen.

De auteurs concluderen dat het verminderen van de risicofactoren voor kanker en CVD een dubbel dividend biedt: verbetering van de levensverwachting en het behoud van economische productiviteit.