"Outsourced oxygen to the bedside" in five countries: a qualitative implementation assessment

Een kwalitatieve evaluatie van vijf pilotprojecten in India, Nigeria, Tanzania, Kenia en Oeganda toont aan dat het uitbesteden van zuurstofdiensten aan particuliere providers potentieel heeft om de toegang tot medische zuurstof te verbeteren, mits de diensten worden afgestemd op lokale behoeften en betaalbaarheid.

De kern

Titel: Zuurstof op bestelling: Een reis door vijf landen om ziekenhuizen te redden

Stel je voor dat een ziekenhuis een huis is en de patiënten de bewoners. Zuurstof is dan het elektriciteit in dat huis. Zonder stroom kunnen de koelkast, de lampen en de verwarming niet werken. In veel ziekenhuizen in landen als India, Nigeria, Kenia, Tanzania en Uganda is er echter vaak geen stroom, of de stroom is onbetrouwbaar. En als er wel stroom is, is de aansluiting vaak kapot of is de kabel te kort.

Dit artikel vertelt het verhaal van een experiment om dit probleem op te lossen. De onderzoekers probeerden een nieuw idee uit: "Zuurstof als dienst".

Het probleem: De lege gasfles

Vroeger was het zo: een ziekenhuis moest zelf een grote tank met zuurstof kopen, zelf zorgen voor de leverancier, zelf de zware flessen van de ene naar de andere kamer slepen, en zelf proberen te repareren als de machine kapot ging. Vaak gebeurde het dat de machine wel stond, maar geen zuurstof gaf, of dat de fles leeg was op het moment dat het echt nodig was. Het was alsof je een auto koopt, maar zelf de brandstof moet halen, zelf de banden moet vervangen en zelf de motor moet repareren, terwijl je geen garage hebt.

De oplossing: De "Zuurstof-Diensten"

De onderzoekers introduceerden een nieuw concept, vergelijkbaar met een abonnementsdienst voor internet of een huurauto. In plaats dat het ziekenhuis alles zelf regelt, huren ze een pakket in bij een privébedrijf. Dit pakket bevat:

1. De zuurstofmachine (of flessen).
2. De levering (de "postbode" brengt het).
3. De reparatie (als het stuk gaat, komt de monteur).
4. Training voor het ziekenhuispersoneel.

Dit noemen ze "Outsourced oxygen to the bedside" (Uitbestelde zuurstof tot aan het bedje).

Wat hebben ze ontdekt? (De 5 lessen)

De onderzoekers spraken met 59 mensen (artsen, verpleegsters en managers) in 20 ziekenhuizen. Hier zijn de belangrijkste bevindingen, vertaald in alledaagse taal:

1. Het vertrouwen is teruggekeerd (De "Rust in de Keuken")
Vroeger hadden verpleegsters stress: "Is de fles vol? Werkt de machine?" Nu, met de nieuwe dienst, was er een gevoel van zekerheid. Het was alsof je ineens een betrouwbare leverancier hebt die altijd op tijd komt. Hierdoor durfden de verpleegsters sneller te handelen en kregen ze meer vertrouwen in hun eigen werk. Ze keken vaker naar de zuurstofmeetapparatuur, net zoals je vaker naar de snelheidsmeter kijkt als je zeker weet dat je auto goed werkt.

2. Het pakket moet compleet zijn (Geen losse onderdelen)
De mensen vonden het geweldig dat alles in één pakket zat. Maar ze zeiden ook: "Als jullie al die zware flessen brengen, kunnen jullie dan ook de kleine maskertjes en de meetapparatuur meenemen?" En: "Als jullie de machine brengen, kunnen jullie ook zorgen dat de stroom niet uitvalt?"
Het was alsof je een pizza bestelt, maar de kaas er niet bij zit, of de oven die je gebruikt om hem te bakken, werkt niet. Ze wilden een hele oplossing, inclusief back-up stroom (zoals een generator) en alle benodigde hulpmiddelen.

3. Eigenaarschap is cruciaal (De "Eigenaar van de Tuin")
Hoewel een extern bedrijf alles kwam repareren, wilden de ziekenhuizen niet volledig afhankelijk zijn. Ze zeiden: "Wij willen wel dat jullie komen, maar wij moeten ook leren hoe het werkt." Ze wilden iemand in het ziekenhuis die een "zuurstof-champioen" is. Iemand die weet wie je moet bellen als er iets mis is, en die nieuwe collega's kan uitleggen hoe het werkt. Zonder die lokale kennis is het risico groot dat het systeem stilvalt als de externe dienst stopt.

4. De rekening: Willen betalen, maar durven niet (De "Grote Rekening")
Dit was het lastigste punt. De ziekenhuizen zeiden: "Ja, we willen dit betalen, het is zo belangrijk!" Maar toen ze de prijs zagen, kregen ze twijfels.

• Sommige ziekenhuizen zeiden: "Het is te duur, we kunnen het niet betalen."
• Anderen zeiden: "Het is duurder dan vroeger, maar het bespaart ons zoveel tijd en stress dat het het waard is."
  Het probleem is dat veel ziekenhuizen weinig geld hebben. Als ze meer moeten betalen voor zuurstof, moeten ze dat misschien doorberekenen aan de patiënten. En dat is niet eerlijk voor arme mensen. Het is alsof je zegt: "Ik wil graag een dure verzekering, maar ik heb niet genoeg geld om de maandelijkse premie te betalen."

5. Een mix van oplossingen (Geen "Eén maat past iedereen")
Sommige ziekenhuizen wilden alleen flessen, anderen alleen machines. De beste oplossing bleek een hybride systeem: een mix van verschillende bronnen. Als de stroom uitvalt, moet er een fles klaarstaan. Als de machine te traag is, moet er een fles bij. Het ziekenhuis wil geen vast contract met één ding, maar een flexibele dienst die zich aanpast aan hun specifieke behoeften.

Conclusie: De weg vooruit

Dit onderzoek laat zien dat het idee van "zuurstof op bestelling" werkt en veel vertrouwen wekt bij het personeel. Het is alsof je van een oude, kapotte fiets overstapt op een betrouwbare fietsverhuur met een monteur die altijd klaarstaat.

Maar om dit voor iedereen te laten werken, moeten er nog twee dingen gebeuren:

1. De prijs moet haalbaar zijn: Er moet een manier worden gevonden om het betaalbaar te houden, zodat arme patiënten niet worden uitgesloten.
2. Het moet op maat: Elk ziekenhuis is anders. Een oplossing die werkt in een groot stadskrankenhuis, werkt misschien niet in een klein dorpshuisje. De dienst moet flexibel zijn.

Kortom: De technologie en het idee zijn er, maar nu moeten we zorgen dat het systeem ook financieel en praktisch past in de echte wereld van deze ziekenhuizen.

Technische samenvatting

Titel: 'Uitbesteedde zuurstof aan het bed' in vijf landen – een kwalitatieve implementatiebeoordeling

1. Het Probleem

Toegang tot medische zuurstof blijft een wereldwijd kritisch probleem, waarbij naar schatting 60% van de wereldbevolking geen toegang heeft tot kwalitatieve en betaalbare zuurstofdiensten. De grootste tekorten doen zich voor in plattelandsgebieden en publieke zorgfaciliteiten in laag- en middeninkomenslanden.

• Infrastructuuruitdagingen: Zelfs wanneer apparatuur beschikbaar is, is deze vaak niet functioneel door onbetrouwbare stroomvoorziening, gebrekkige infrastructuur, logistieke problemen en beperkte toegang tot preventief onderhoud.
• Apparatuurproblemen: Studies tonen aan dat het merendeel van de zuurstofconcentratoren geen medisch zuivere zuurstof produceert en cilinders vaak leeg zijn of ontbrekende regelaars hebben.
• Financieringskloof: Hoewel investeringen in zuurstofsystemen tijdens de COVID-19-pandemie toenamen, richtten deze zich voornamelijk op de aanschaf van apparatuur, niet op de operationele uitvoering.
• Oplossingsrichting: Het concept "Oxygen-as-a-Service" (O2aaS) wordt voorgesteld, waarbij private aanbieders pakketten van diensten bieden. Een subsectie hiervan is "Outsourced oxygen to the bedside" (O2B), gericht op faciliteits- of verpleegafdelingsoplossingen die alle elementen leveren voor zuurstoftoegang bij de patiënt (bron, meetapparatuur, verbruiksmaterialen, training, onderhoud en reparatie).

2. Methodologie

Dit onderzoek is een kwalitatieve studie die deel uitmaakt van een bredere evaluatie van vijf O2B-pilotprojecten die werden ondersteund door het "Oxygen CoLab" programma.

• Onderzoeksvraag: Kunnen O2B-modellen haalbaar worden geïmplementeerd en opgeschaald in diverse gezondheidssystemen om de toegang tot zuurstof te verbeteren?
• Onderzoeksontwerp: Een fenomenologische kwalitatieve interviewstudie.
• Locaties: Vijf landen met diverse gezondheidssystemen: India, Nigeria, Tanzania, Kenia en Oeganda.
• Deelnemers: In totaal 59 interviews met 20 gezondheidsfaciliteiten. Deelnemers omvatten:
  • Zorgverleners (artsen, verpleegkundigen, vroedvrouwen).
  • Facility managers en beheerders.
  • Districtsmedische officieren.
• Datacollectie: Interviews vonden plaats tussen november 2024 en januari 2025. Ze waren semi-gestructureerd en vonden plaats in het Engels of lokale talen (Kiswahili, Yoruba, Hindi).
• Analyse: De data werden geanalyseerd met een pragmatische codeboekbenadering, gebruikmakend van zowel induktieve als deduktieve codering. De analyse werd geleid door twee theoretische kaders:
  • Het Proctor-framework (voor uitkomsten zoals acceptabiliteit, haalbaarheid, duurzaamheid).
  • Het CFIR-framework (Consolidated Framework for Implementation Research) voor factoren die implementatie beïnvloeden.

3. Belangrijkste Bijdragen

Het paper biedt een van de eerste diepgaande kwalitatieve evaluaties van "uitbesteedde zuurstof" (O2B) in een multiculturele context. De belangrijkste bijdragen zijn:

• Evaluatie van het O2B-concept: Het bevestigt dat het bundelen van diensten (apparatuur, onderhoud, training, logistiek) een waardevol model is, maar benadrukt dat er geen "one-size-fits-all" oplossing bestaat.
• Implementatie-insights: Het identificeert specifieke barrières en facilitatoren voor de adoptie van O2B-modellen, zoals de noodzaak van lokale eigenaarschap en de integratie met bestaande infrastructuur.
• Financieringsperspectief: Het analyseert de complexiteit van betalingsmodellen, waarbij het onderscheid maakt tussen de bereidheid om te betalen en het daadwerkelijke vermogen om te betalen, met een sterke focus op gelijkheid (equity).

4. Resultaten

Uit de analyse van de interviews kwamen vijf centrale thema's naar voren:

1. Verbetering van de "Oxygen Culture" en bereidheid:

   • O2B-pilots leidden tot een toename in het vertrouwen van zorgverleners in de zuurstofvoorziening.
   • Er was een merkbare toename in het gebruik van pulsoximetrie en het initiëren van zuurstoftherapie, zelfs bij minder kritieke patiënten.
   • De beschikbaarheid van betrouwbare apparatuur en snelle ondersteuning (bijv. vullen van cilinders) werd zeer gewaardeerd.

2. Verzoek om een holistisch pakket:

   • Deelnemers gaven de voorkeur aan een "all-in" pakket dat training, onderhoud, verbruiksmaterialen en logistiek omvatte.
   • Er was een sterke vraag om uitbreiding naar andere afdelingen en om hybride oplossingen (bijv. zowel concentratoren als cilinders voor back-up).
   • Infrastructuurproblemen (stroomuitval, gebrek aan piped oxygen) bleven een beperkende factor die O2B-aanbieders niet altijd konden oplossen.

3. Lokale eigenaarschap en duurzaamheid:

   • Er is een spanning tussen het vertrouwen op externe aanbieders voor onderhoud en de noodzaak om lokaal personeel te trainen voor zelfredzaamheid.
   • Deelnemers pleitten voor "zuurstofkampioenen" (champions) binnen de faciliteit om de kennis te behouden en de integratie te bevorderen.
   • Zonder lokale kennis en buy-in bestaat het risico op onderbrekingen als de externe dienst stopt.

4. Bereidheid vs. Vermogen om te betalen:

   • Er is een duidelijke bereidheid om te betalen voor O2B-diensten vanwege de betrouwbaarheid en het verminderen van logistieke lasten.
   • Echter, het vermogen om te betalen is onzeker. In sommige gevallen werden kosten doorberekend aan patiënten (risico op ongelijkheid), terwijl andere faciliteiten afhankelijk zijn van beperkte overheidsbudgetten.
   • De overgang van gesubsidieerde pilootfasen naar betaalde modellen is een kritieke uitdaging.

5. Hybride en aangepaste modellen:

   • Faciliteiten willen geen vervanging van bestaande leveranciers, maar een integratie. Een enkelvoudige zuurstofbron wordt gezien als een risico.
   • Er is behoefte aan flexibele modellen die kunnen schakelen tussen concentratoren en cilinders en die kunnen samenwerken met bestaande leveranciers.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat het O2B-model potentie heeft voor routinematige adoptie en schaalvergroting, maar dat succes afhangt van de mate waarin het model wordt afgestemd op lokale behoeften en bestaande structuren.

• Succesfactoren: Het creëren van een positieve feedbacklus waarbij betrouwbare zuurstof leidt tot meer gebruik, meer vertrouwen en betere zorgkwaliteit.
• Kritieke uitdagingen:
  • Financiering: Er zijn contextspecifieke economische modellen nodig die betaalbaarheid garanderen zonder de toegang voor de armste patiënten te beperken.
  • Infrastructuur: O2B-oplossingen moeten worden gekoppeld aan bredere investeringen in stroomvoorziening en infrastructuur.
  • Duurzaamheid: Lokale eigenaarschap en training zijn essentieel om afhankelijkheid van externe partijen op de lange termijn te verminderen.

Het paper pleit voor een verschuiving van puur apparatuur-aanschaf naar geïntegreerde dienstverleningsmodellen, waarbij de focus ligt op de hele ecosysteem van zuurstofzorg, inclusief financiering, training en infrastructuur.