Pilot implementation of "Outsourced Oxygen to the Bedside" models in five countries: a mixed methods impact assessment

Een gemengde-methoden evaluatie van 'Outsourced Oxygen to the Bedside'-pilotprojecten in vijf landen toont aan dat de betrokkenheid van private leveranciers de functionaliteit van zuurstofapparatuur en de kennis van zorgverleners verbetert, hoewel er nog ruimte is voor maatwerk en capaciteitsopbouw.

De kern

Titel: Zuurstof als een Abonnement: Hoe een Nieuw Model Zorgen in Vijf Landen Veranderde

Stel je voor dat je een auto hebt die je nodig hebt om naar het ziekenhuis te rijden, maar de tank is vaak leeg, de banden zijn plat, en je weet niet wie de sleutels heeft. Dat is precies wat er vaak gebeurt met medische zuurstof in ziekenhuizen in landen zoals Kenia, Nigeria, India, Tanzania en Oeganda. Zuurstof is net zo belangrijk als water of voedsel voor patiënten die ziek zijn, maar vaak is het niet beschikbaar, werkt de apparatuur niet, of weten de verpleegkundigen niet hoe ze het moeten gebruiken.

De auteurs van dit onderzoek hebben gekeken naar een nieuw idee: "Zuurstof als een Service" (ofwel: Oxygen as a Service). In plaats van dat een ziekenhuis zelf zuurstofkannen moet kopen, vullen en repareren, huren ze een abonnement bij een privébedrijf. Dit bedrijf levert niet alleen de zuurstof, maar zorgt ook voor de apparatuur, reparaties en training.

Hier is een simpele uitleg van wat ze hebben gedaan en wat ze vonden, met een paar creatieve vergelijkingen.

1. Het Probleem: De "Dode" Zuurstof

Vroeger was het zo: een ziekenhuis kreeg een gift van een donateur met een hoop zuurstofconcentratoren (machines die zuurstof uit de lucht halen) en flessen. Maar vaak gebeurde er het volgende:

• De machines stonden stil omdat ze kapot waren en niemand ze kon repareren.
• De flessen waren halfvol of leeg.
• De verpleegkundigen hadden geen idee hoe ze de machines moesten instellen.

Het was alsof je een dure auto kreeg, maar er zat geen benzine in, de motor was kapot, en je had geen rijbewijs. Veel patiënten stierven omdat ze niet op tijd zuurstof kregen.

2. De Oplossing: Het "Abonnement"

In vijf landen startten pilotprojecten waar een privébedrijf het hele pakket kwam regelen. Ze noemen dit "Outsourced Oxygen to the Bedside" (Zuurstof uitbesteed tot aan het bed).

Stel je voor dat je in plaats van zelf je auto te onderhouden, een abonnement neemt bij een bedrijf dat:

1. Je een nieuwe, werkende auto geeft.
2. Zorgt dat de tank altijd vol zit.
3. Direct komt als er een band lek is.
4. Je een rijles geeft zodat je weet hoe je moet rijden.

Dat is wat deze bedrijven deden. Ze leverden de machines, de flessen, de training en de reparaties.

3. Wat Vonden Ze? (De Resultaten)

De onderzoekers gingen naar 28 ziekenhuizen en keken of dit abonnement werkte. Ze vergeleken de "nieuwe" apparatuur met de "oude" apparatuur die al in het ziekenhuis stond.

De "Nieuwe Auto" Werkt Beter:

• Betrouwbaarheid: De machines die door het abonnement werden geleverd, werkten veel vaker. Van de oude machines was bijna 80% kapot of niet bruikbaar. Van de nieuwe machines was 95% perfect werkend.
• De Flessen: De flessen van het abonnement waren bijna altijd vol. De oude flessen waren vaak halfvol of leeg.
• De Meetapparatuur: Ook de apparaten om de zuurstof in het bloed te meten (pulse oximeters) werkten beter bij de nieuwe leveranciers.

Het Effect op de Mensen:

• Verpleegkundigen durven meer: Vroeger durfden sommige verpleegkundigen geen patiënten te behandelen omdat ze bang waren dat de machine zou falen of dat ze het niet goed deden. Met de betrouwbare nieuwe machines kregen ze meer zelfvertrouwen. Ze zeiden: "We weten dat de machine werkt, dus we kunnen de patiënt helpen."
• Minder verwijzingen: Patiënten hoefden minder vaak naar een ander ziekenhuis te worden gestuurd omdat er geen zuurstof was. Ze konden ter plekke worden behandeld.

4. De Struikelblokken: Niet Alles is Perfect

Hoewel het abonnement een groot succes was, waren er ook haken en ogen:

• Verwarring over het pakket: Soms wisten de verpleegkundigen niet precies wat ze kregen. Ze dachten soms dat training inbegrepen was, terwijl dat niet zo was, of andersom. Het was alsof je een abonnement op Netflix neemt, maar niet weet of je ook de extra films erbij krijgt.
• Training is nodig: De verpleegkundigen kregen soms training, maar vaak niet genoeg. Als er nieuw personeel komt, moet die training opnieuw. Het is alsof je een nieuwe rijinstructeur nodig hebt elke keer dat er een nieuwe chauffeur in de auto stapt.
• Niet overal hetzelfde: In sommige ziekenhuizen kregen ze alleen zuurstof voor de kinderafdeling, terwijl ze het ook op andere afdelingen nodig hadden.

5. De Conclusie: Een Belofte voor de Toekomst

De boodschap van dit onderzoek is hoopvol. Het bewijst dat het idee van "Zuurstof als een Service" werkt. Door de verantwoordelijkheid voor de machines en de levering over te dragen aan een gespecialiseerd bedrijf, krijgen patiënten sneller en betrouwbaarder de zuurstof die ze nodig hebben.

Het is alsof je stopt met zelf je eigen waterput te graven en te onderhouden, en in plaats daarvan een contract sluit met een waterbedrijf dat garandeert dat er altijd schoon water uit de kraan komt.

Kort samengevat:
Deze pilotprojecten laten zien dat als je ziekenhuizen helpt met een goed onderhouden "zuurstof-abonnement", de machines werken, de verpleegkundigen zich veiliger voelen, en meer patiënten kunnen worden gered. Het is een slimme manier om een levensreddend middel beschikbaar te maken, mits je de training en de communicatie ook goed regelt.

Technische samenvatting

Titel

Pilotimplementatie van 'Outsourced Oxygen to the Bedside' (O2B)-modellen in vijf landen: een mixed-methods impactbeoordeling.

1. Het Probleem

Medische zuurstof is een essentieel geneesmiddel, maar wereldwijd heeft 60% van de bevolking geen toegang tot betrouwbare, betaalbare en kwalitatieve zuurstofdiensten. Dit gat is het grootst in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Azië, waar 91% en 78% van de patiënten respectievelijk geen zuurstof krijgen wanneer ze deze nodig hebben voor acute aandoeningen.

De belangrijkste oorzaken van dit tekort zijn:

• Gebrek aan functionele en geschikte apparatuur (zoals concentratoren en pulse oximeters).
• Onderbroken toeleveringsketens voor reserveonderdelen en vulling van cilinders.
• Beperkte capaciteit van biomedisch ingenieurs en zorgpersoneel.
• De pandemie heeft wel geleid tot investeringen in apparatuur, maar niet in de benodigde systeemversterkingen voor onderhoud en distributie.

Traditionele modellen, waarbij apparatuur wordt geschonken zonder onderhoudsdiensten, leiden vaak tot "apparatuurgraften" (niet-functionele apparatuur die ongebruikt blijft). Er is behoefte aan innovatieve modellen zoals 'Oxygen as a Service' (O2aaS), en specifiek 'Outsourced Oxygen to the Bedside' (O2B). Bij O2B betaalt een zorginstelling een gebundeld tarief aan een particuliere aanbieder voor een pakket dat niet alleen zuurstof levert, maar ook apparatuurbeheer, onderhoud, reparatie en training omvat.

2. Methodologie

De auteurs voerden een sequentiële explicatoire mixed-methods evaluatie uit van vijf O2B-pilots in Kenia, Nigeria, India, Tanzania en Uganda. De studie liep van september 2024 tot januari 2025 en maakte deel uit van het 'Oxygen CoLab'-programma.

Datacollectie:

• Kwantitatief: Een cross-sectionele faciliteitsaudit in 28 van de 80 deelnemende faciliteiten.
  • Doel: Beschrijving van de context, testen van de functionaliteit van apparatuur (cilinders, concentratoren, pulse oximeters) en beoordeling van de kennis van zorgpersoneel (HCW).
  • Steekproef: 179 zorgverleners (voornamelijk verpleegkundigen en vroedvrouwen) voltooiden een kennisenquête.
• Kwalitatief: Semi-gestructureerde interviews met zorgpersoneel, faciliteitsmanagers en beleidsmakers.
  • Doel: Ervaringen met de O2B-pilots verkennen.
  • Steekproef: 59 interviews in 20 faciliteiten (twee per land).
• Analyse: Kwantitatieve data werden geanalyseerd met Chi-kwadraat en t-tests (Stata v14). Kwalitatieve data werden geanalyseerd volgens het pragmatische raamwerk van Gale et al. (NVIVO), waarbij triangulatie werd toegepast op deductieve thema's gebaseerd op implementatiewetenschapsmodellen (Proctor en CFIR).

3. Belangrijkste Bijdragen

• Eerste brede evaluatie: Dit is een van de eerste studies die de impact van O2B-modellen in verschillende lage-inkomenscontexten kwantificeert en kwalificeert.
• Focus op functionaliteit: In plaats van alleen de aanwezigheid van apparatuur te meten, werd de daadwerkelijke functionaliteit en bruikbaarheid voor de patiënt getest.
• Mechanismen van effect: De studie identificeert specifieke mechanismen (onderhoud, betrouwbaarheid, training) die leiden tot verbeterde toegang tot zuurstof.
• Gaat verder dan apparatuur: Het benadrukt dat het succes van zuurstofinterventies afhangt van diensten (onderhoud, training) en niet alleen van hardware.

4. Resultaten

A. Functionaliteit van Apparatuur
De O2B-aanbieders leverden aanzienlijk functionelere apparatuur dan de niet-O2B apparatuur die al in de faciliteiten aanwezig was:

• Cilinders: 64,5% van de O2B-cilinders was bruikbaar voor patiëntenzorg, tegenover slechts 40,9% van de niet-O2B cilinders ($p < 0,001$).
• Concentratoren: 95,0% van de O2B-concentratoren was functioneel, vergeleken met slechts 24,7% van de niet-O2B apparaten ($p < 0,001$). De meest voorkomende reden voor uitval bij niet-O2B apparaten was dat ze niet aan wilden gaan.
• Pulse Oximeters: 84,0% van de O2B-apparaten was functioneel versus 70,0% van de niet-O2B apparaten (niet statistisch significant, maar wel een trend).
• Specifiek voor pediatrische/neonatale afdelingen: Alleen faciliteiten met O2B-apparatuur hadden leeftijdsadequate pulse oximeters en flow-splitters beschikbaar.

B. Kennis en Vaardigheden van Zorgpersoneel

• Slechts 21,8% van de ondervraagde zorgverleners had training ontvangen van de O2B-aanbieder.
• Diegenen die wel training hadden ontvangen, scoorden significant hoger op de kennisvragen (gemiddeld 15,3/24) dan zij die geen training hadden (13,9/24; $p = 0,002$). Het verschil zat voornamelijk in de kennis over pulse oximetrie.
• De praktische vaardigheden (observatie van metingen) waren echter vergelijkbaar tussen beide groepen.

C. Kwalitatieve Bevindingen

• Positieve impact: De pilots verbeterden de beschikbaarheid van zuurstof aanzienlijk. Zorgpersoneel gaf aan meer vertrouwen te hebben in het behandelen van kritieke patiënten, wat leidde tot minder verwijzingen naar andere ziekenhuizen.
• Onderhoud: Proactief onderhoud en een "swap-and-go"-service (vervanging van defecte apparatuur tijdens reparatie) werden geprezen als cruciale factoren voor betrouwbaarheid.
• Verwarring over het pakket: Er was een duidelijke onduidelijkheid bij het personeel over wat precies in het O2B-pakket zat. Sommigen dachten dat training of pulse oximeters inbegrepen waren, terwijl dit niet altijd het geval was.
• Behoefte aan aanpassing: In sommige gevallen werd zuurstof alleen geleverd aan specifieke afdelingen (bijv. neonataal), terwijl het personeel een oplossing voor de hele faciliteit wenste.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat O2B-pilots effectief lijken te zijn in het verbeteren van de toegang tot betrouwbare medische zuurstof aan het ziekbed.

Kernmechanismen voor succes:

1. Betrouwbare apparatuur: De levering van nieuwe, goed werkende apparatuur.
2. Onderhoud en reparatie: Een proactieve dienstverlening die zorgt voor minimale uitvaltijd (downtime).
3. Verhoogd vertrouwen: Zorgpersoneel durft kritieke patiënten te behandelen omdat ze weten dat zuurstof beschikbaar is.

Beperkingen en Aanbevelingen:

• Er is nog steeds een kennis- en vaardigheidsgat bij het zorgpersoneel dat aangepaste training vereist.
• Er is sprake van onduidelijkheid over de inhoud van de dienstpakketten; communicatie tussen aanbieder en gebruiker moet worden verbeterd.
• De modellen moeten lokaal worden toegepast (tailored) om te voldoen aan de specifieke behoeften van de faciliteit (bijv. hele faciliteit vs. specifieke afdelingen).
• Verdere onderzoek is nodig naar de economische haalbaarheid en de langetermijnduurzaamheid zonder donorondersteuning.

Samenvattend biedt het O2B-model een veelbelovende oplossing voor de systemische zwaktes in de zuurstofvoorziening, mits de diensten worden afgestemd op lokale behoeften en de capaciteit van het personeel wordt versterkt.