Study protocol for FAXAge: A randomized, controlled clinical trial of fasting and exercise to slow aging in humans

Het FAXAge-studieprotocol beschrijft een gerandomiseerde gecontroleerde trial om te onderzoeken of tijdgebonden voeding, lichaamsbeweging of een combinatie daarvan de biologische veroudering bij volwassenen van 65 jaar en ouder kan vertragen, gemeten aan de hand van DNA-methyleringsklokken en diverse andere biomarkers.

De kern

De FAXAge-studie: Een reis om het ouder worden te vertragen

Stel je voor dat je lichaam een oude auto is. Na verloop van tijd beginnen de onderdelen slijten, de verf vervaagt en de motor loopt minder soepel. Normaal gesproken denken we dat dit gewoon "zo hoort" bij het ouder worden. Maar wat als we die auto niet alleen kunnen repareren, maar hem zelfs weer een beetje als nieuw kunnen maken?

Dat is precies wat de FAXAge-studie wil ontdekken. De onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen willen testen of we het biologische ouder worden kunnen vertragen of zelfs omkeren bij mensen van 65 jaar en ouder.

Wat is het plan? (De vier teams)

De studie is als een groot experiment met 240 gezonde ouderen. Deze mensen worden willekeurig ingedeeld in vier teams, net als bij een sporttoernooi:

1. Het Sportteam (EXE): Deze mensen gaan twee keer per week krachttraining doen en twee keer per week hardlopen of fietsen. Het is alsof ze de motor van hun auto opkrikken en de banden vernieuwen.
2. Het Vasten Team (TRF): Deze mensen eten alleen in een raam van 8 uur per dag (bijvoorbeeld van 10:00 tot 18:00 uur). De rest van de dag, dus 16 uur, drinken ze alleen water. Het is alsof ze de auto een nachtje laten staan om te koelen en te herstellen, zodat de motor niet constant hoeft te draaien.
3. Het Super-Team (FAX): Dit is de combinatie! Zij doen zowel aan sporten als aan het vasten. Ze hopen dat 1 + 1 hier 3 oplevert.
4. Het Controle Team: Deze mensen doen niets anders dan hun normale leven leiden. Ze zijn de "rustige" groep om te zien wat er gebeurt als je niets verandert.

Wat meten ze? (De "Rijbewijzen" van het lichaam)

Hoe weten ze of het werkt? Ze kijken niet alleen naar het gewicht of hoe snel iemand kan rennen. Ze kijken dieper, naar de "software" en de "chips" in het lichaam.

• De DNA- klok: Dit is de belangrijkste meting. Stel je voor dat je DNA een horloge is dat telt hoe oud je biologisch bent. Soms is iemand 70 jaar, maar is zijn DNA-klok op 75 (hij is "oud" van binnen) of op 65 (hij is "jong" van binnen). De onderzoekers kijken of sporten en vasten deze klok kunnen terugdraaien.
• De "Brandstof" en "Afval": Ze nemen bloed en ontlasting om te kijken of de ontstekingsniveaus dalen (minder rook uit de uitlaat) en of de stofwisseling beter werkt.
• De "Foto" en "Stem": Ze maken een foto van het gezicht en nemen een stemopname op. Een slimme computer (kunstmatige intelligentie) kijkt naar rimpels en de toon van de stem om te voorspellen hoe oud iemand eruitziet en klinkt.
• De "Krachtmeting": Hoe sterk is de handgreep? Hoe snel kan iemand lopen? Hoeveel keer kan iemand in 30 seconden van een stoel opstaan?

Waarom doen ze dit?

We weten al lang dat sporten goed is en dat vasten in de dierwereld werkt. Maar we weten niet zeker of het samen werken in oudere mensen, en of het echt het ouder worden zelf vertraagt, niet alleen de spieren sterker maakt.

De onderzoekers hopen dat ze kunnen bewijzen dat deze gezonde gewoontes:

• Het risico op ziektes zoals diabetes en hartproblemen verkleinen.
• Het geheugen scherper houden.
• Zorgen dat mensen langer zelfstandig kunnen leven zonder hulp.

Het lange termijn verhaal

Dit is geen kort experiment. De deelnemers worden niet alleen na één jaar gecheckt, maar ook na 2, 5 en zelfs 10 jaar. Het is alsof ze de auto niet alleen nu testen, maar ook kijken of hij na 10 jaar nog steeds goed rijdt. Dit is cruciaal om te zien of de voordelen blijven hangen of dat het effect verdwijnt zodra men stopt met sporten of vasten.

Conclusie

De FAXAge-studie is als een grote zoektocht naar de "geheime sleutel" voor een lang en gezond leven. Als het werkt, betekent dit dat we allemaal, ook als we ouder worden, de macht hebben om ons eigen biologische horloge te vertragen door simpelweg te bewegen en slim te eten. Het zou kunnen betekenen dat de toekomst voor ouderen niet alleen langer is, maar vooral veel gezonder en actiever.

Technische samenvatting

Opmerking: Het onderstaande document is een studieprotocol (een plan voor een toekomstig onderzoek) en geen publicatie van de definitieve resultaten. De studie is gepland voor een duur van 52 weken met langetermijnopvolging tot 10 jaar. Er zijn dus nog geen eindresultaten beschikbaar; de samenvatting focust op de onderzoeksvragen, de methodologie en de verwachte bijdrage.

---

Technische Samenvatting: FAXAge-studie

1. Het Onderzoeksvraagstuk (Probleem)

De vergrijzing van de wereldbevolking leidt tot een toename van chronische ziekten zoals diabetes type 2, cardiovasculaire aandoeningen en kanker. Veroudering zelf wordt gezien als de grootste risicofactor voor deze ziekten. Hoewel er veelbelovende interventies zijn, zoals fysieke beweging en tijd-gebeperkt eten (Time-Restricted Feeding, TRF), is de combinatie van deze twee op de verouderingsbiologie van ouderen onvoldoende onderzocht.

• Kernprobleem: Het is onduidelijk of TRF, beweging, of een combinatie daarvan de biologische veroudering kan vertragen of omkeren bij mensen van 65 jaar en ouder.
• Uitdaging: Het meten van de effecten van verouderingsinterventies is moeilijk vanwege de lange levensduur van mensen. Er is behoefte aan robuuste, reproduceerbare biomarkers (zoals DNA-methylatie-klokken) om de snelheid van biologische veroudering te kwantificeren.

2. Methodologie

De FAXAge-studie is een 52-weekse, vierarmige, gerandomiseerde gecontroleerde trial (RCT) die wordt uitgevoerd aan de Universiteit van Kopenhagen.

• Populatie: 240 gezonde volwassenen van 65 jaar en ouder.
  • Uitsluitingscriteria: Zware chronische ziekten, roken, gebruik van bepaalde medicijnen (glucocorticoïden, androgenen), bestaande TRF-praktijken, of al bestaande intensieve sportroutine (>1 uur/week).
• Randomisatie: Deelnemers worden in een 1:1:1:1 verhouding ingedeeld in vier groepen:
  1. EXE (Oefening): Supervised weerstandstraining (2x/week) + cardio thuis (2x/week, >70% HRmax).
  2. TRF (Tijd-gebeperkt eten): 16 uur vasten, 8 uur eetvenster (ad libitum).
  3. FAX (Combinatie): Beide interventies gecombineerd.
  4. CON (Controle): Geen specifieke interventie.
• Interventie-protocollen:
  • Training: Progressieve weerstandstraining met machines (Technogym) en cardio, opgevolgd door fitnesshorloges. Het programma omvat een opwarmfase en periodieke "deload"-weken om blessures te voorkomen.
  • Vasten: Deelnemers houden een logboek bij van hun eettijden.
• Meetmomenten: Baseline, 3 maanden, 6 maanden, 12 maanden (einde interventie), en langetermijnopvolging na 2, 5 en 10 jaar.
• Datacollectie (Multidimensionale benadering):
  • Primair eindpunt: DNA-methylatie-leeftijd (epigenetische klokken) op perifere bloedmononucleaire cellen.
  • Secundaire eindpunten:
    • Moleculair: RNA-sequencing, metabolomics, ontstekingsmarkers (CRP, TNF-α, IL-6, IL-8), NAD+-niveaus.
    • Fysiologisch: Lichaamssamenstelling (DEXA), spierkracht (handgreep), loop snelheid, VO2peak (maximaal zuurstofverbruik).
    • Cognitief: Montreal Cognitive Assessment (MoCA).
    • Digitaal: Microbioom-analyse (stool), "vocal age" (stemopname), "photo age" (gezichtsbeeldanalyse via AI), en slaapmonitoring.
• Statistiek: De steekproefgrootte is berekend om een effectgrootte (Cohen's d) van 1,0 te detecteren tussen de geïntervenieerde groepen en de controlegroep, met een power van 80% en een alpha van 0,05. Er is rekening gehouden met een uitval van maximaal 33%.

3. Belangrijkste Bijdragen (Verwachte)

Hoewel de resultaten nog niet bekend zijn, definieert het protocol de volgende wetenschappelijke bijdragen:

• Eerste gecombineerde studie: Het is de eerste studie die de interactie tussen TRF en gestructureerde beweging bij ouderen onderzoekt om te zien of ze synergetisch werken.
• Validatie van biomarkers: De studie zal bijdragen aan het bepalen welke biomarkers voor biologische leeftijd het meest klinisch relevant, reproduceerbaar en voorspellend zijn voor gezondheid en overleving.
• Mechanistisch inzicht: Door diepe fenotypering (van DNA tot gedrag) zal de studie inzicht geven in de moleculaire paden (bijv. AMPK, autophagy, mitochondriale biogenese) die door deze levensstijlinterventies worden beïnvloed.
• Langetermijndata: De unieke opvolging tot 10 jaar zal inzicht geven in de duurzaamheid van eventuele voordelen en late bijwerkingen.

4. Resultaten

• Status: Niet beschikbaar.
• Dit document is een preprint van een studieprotocol. De studie is nog in de plannings- of uitvoeringsfase (gepubliceerd op medRxiv, datum maart 2026 in de context van het document). De primaire uitkomsten (DNA-methylatie) en secundaire uitkomsten zullen pas na afloop van de 52 weken en tijdens de langetermijnopvolging worden gepubliceerd.

5. Betekenis en Impact

De FAXAge-studie heeft potentieel grote impact op de gezondheidszorg en beleid:

• Klinische Richtlijnen: Als TRF, beweging of de combinatie effectief blijken, kunnen dit goedkope, schaalbare en veilige strategieën worden om de veroudering te vertragen. Dit kan leiden tot nieuwe overheidsrichtlijnen voor gezonde veroudering.
• Economisch Voordeel: Door de prevalentie van leeftijdsgebonden ziekten te verminderen, kan de druk op de gezondheidszorg worden verlaagd en de productieve levensduur van ouderen worden verlengd.
• Sociale Impact: Verbeterde fysieke en cognitieve gezondheid kan de zelfstandigheid van ouderen vergroten, wat leidt tot minder valpartijen, minder ziekenhuisopnames en een hogere levenskwaliteit.
• Wetenschappelijke Doorbraak: De studie helpt de kloof te dichten tussen preklinische modellen (muizen/aapjes) en menselijke veroudering, en valideert of "biologische leeftijd" een doelwit is voor interventies.

Conclusie: De FAXAge-studie is een rigoureus ontworpen, longitudinale RCT die beoogt de effectiviteit van levensstijlinterventies op de moleculaire snelheid van veroudering te kwantificeren. Het succes van deze studie zou een paradigmaverschuiving kunnen betekenen in hoe we veroudering behandelen: niet als een onvermijdelijk proces, maar als een modificeerbare toestand.