Risk Assessment Techniques and Risk Management Practices in Healthcare: A Comparative Survey of the United States and United Kingdom

Deze studie vergelijkt de risicomanagementpraktijken in de gezondheidszorg van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk en onthult dat, ondanks een gedeelde voorkeur voor prospectieve aanpak, er significante verschillen bestaan in gebruikte technieken, organisatorische ondersteuning en de implementatie van verbetermaatregelen.

De kern

Stel je voor dat een ziekenhuis een enorm, complex schip is dat vol zit met passagiers (de patiënten). De bemanning (artsen en verpleegkundigen) doet er alles aan om veilig te varen, maar soms botst het schip tegen een ijsberg of raakt het in een storm.

De vraag is: Hoe proberen de kapiteins en de veiligheidsinspecteurs van dit schip te voorkomen dat er ongelukken gebeuren?

Dit onderzoek, uitgevoerd door experts uit de VS en het VK, kijkt precies naar die veiligheidsinspecteurs. Ze hebben een enquête gestuurd naar 200 mensen die in beide landen hun werk maken van het opsporen van risico's. Hier is wat ze hebben ontdekt, vertaald in begrijpelijke taal:

1. Verschillende gereedschapskisten (De methoden)

Stel je voor dat je een auto wilt repareren. In de VS gebruiken de monteurs vooral een grote, zware hamer om te kijken wat er mis is nadat de auto kapot is gegaan. In het VK gebruiken ze liever een simpele checklist om te kijken of alles er nog goed uitziet.

• In de VS (Amerika): Ze zijn heel goed in het analyseren van ongelukken die al gebeurd zijn. Ze gebruiken een methode genaamd RCA (Root Cause Analysis). Dit is alsof je na een crash de zwarte doos uitleest om te zien wat er fout ging. Ze kijken dus vooral achteruit.
• In het VK (Groot-Brittannië): Ze gebruiken liever simpele risicomatrices (een soort rooster met kleuren: groen is veilig, rood is gevaarlijk) en SWOT-analyses (Sterktes, Zwaktes, Kansen, Bedreigingen). Dit is meer een snelle blik op de kaart voordat je vertrekt.

Het probleem: De Amerikanen kijken te veel naar het verleden, terwijl de Britten soms te simpel doen en geen diepgaande analyse maken.

2. De droom vs. de realiteit (Vooruitkijken vs. Achteruitkijken)

Alle veiligheidsinspecteurs zeggen: "We willen graag vooruitkijken! We willen weten waar de ijsberg komt voordat we er tegenaan varen!"

Maar in de praktijk is het anders:

• In de VS: De inspecteurs zeggen: "We willen vooruitkijken," maar hun werkplek is eigenlijk een brandweer. Ze rennen pas als er brand is. Ze reageren op ongelukken in plaats van ze te voorkomen.
• In het VK: Ze zijn iets meer vooruitkijkend, maar ze gebruiken vaak geen ingewikkelde systemen om dat te doen. Het is meer een "gevoel" dan een wetenschappelijke berekening.

3. De gereedschapskist is te klein (Middelen en teams)

Stel je voor dat je een heel groot huis moet bouwen, maar je krijgt alleen een hamer en twee nagels. Dat is wat de inspecteurs zeggen dat ze krijgen.

• Tijd en personeel: In beide landen zeggen de mensen: "We hebben te weinig tijd en te weinig collega's om dit goed te doen." Het is alsof je probeert een hele stad te schilderen terwijl je maar één kwast hebt.
• Het team: Vaak zitten er maar 2 of 3 mensen aan tafel om de risico's te bespreken. Dat is alsof je een groot feest organiseert, maar alleen met je eigen familie overlegt en vergeet de buren, de leveranciers en de gasten uit te nodigen.
• De patiënt: Het meest opvallende is dat de patiënten (de passagiers) bijna nooit bij de veiligheidsbesprekingen zitten. Alsof je een auto ontwerpt zonder ooit met de bestuurder te praten.

4. De "Goed idee"-muur (Implementatie)

Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Stel je voor dat je een lijstje maakt met 10 dingen die je moet doen om het schip veiliger te maken.

• De inspecteurs zeggen: "We hebben deze lijstjes gemaakt."
• Maar de kapitein (het management) zegt vaak: "Nou, we doen er misschien de helft van, of soms helemaal niets."

In beide landen wordt ongeveer de helft van de veiligheidsadviezen niet uitgevoerd. Het is alsof je een brandblusser koopt, hem in de kast legt, en vergeet te controleren of hij nog vol zit.

Conclusie: Wat leren we hieruit?

Dit onderzoek laat zien dat ziekenhuizen in de VS en het VK op verschillende manieren proberen veilig te zijn, maar beide kampen met dezelfde problemen:

1. Ze gebruiken vaak te simpele of te oude methoden.
2. Ze hebben te weinig tijd en geld.
3. Ze luisteren niet genoeg naar de patiënten.
4. Ze maken plannen, maar voeren ze niet altijd uit.

De boodschap: Om echt veilig te zijn, moeten ziekenhuizen stoppen met alleen kijken naar ongelukken die al gebeurd zijn. Ze moeten meer investeren in het voorkomen van ongelukken, meer mensen aan tafel halen (vooral de patiënten!) en ervoor zorgen dat de veiligheidsplannen ook echt worden uitgevoerd, niet alleen op papier staan.

Kortom: Het is tijd om van de "brandweer" (reageren) te veranderen naar een "weerstation" (voorspellen en voorbereiden).

Technische samenvatting

Titel: Risicobeoordelingstechnieken en Risicomanagementpraktijken in de Gezondheidszorg: Een Vergelijkend Onderzoek tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk

Auteurs: Eugenia O'Kelly, James Ward, P. John Clarkson

---

1. Het Probleem

Effectief risicomanagement is cruciaal voor patiëntveiligheid, maar er is beperkt empirisch bewijs beschikbaar over hoe risicobeoordelingstechnieken daadwerkelijk in de dagelijkse praktijk van gezondheidszorgorganisaties worden toegepast.

• Kennislacune: Bestaande kennis is voornamelijk gebaseerd op richtlijnen, aanbevelingen of bibliometrische analyses van academische literatuur. Deze benaderingen geven vaak een vertekend beeld, omdat ze nieuwere of experimentele methoden kunnen overschatten die door onderzoekers worden gebruikt, terwijl routinematige praktijken van managers onderbelicht blijven.
• Ontwikkelingsniveau: Vergelijkend onderzoek suggereert dat risicomanagement in de gezondheidszorg minder geavanceerd (minder "rijp") is dan in andere veiligheidskritieke sectoren zoals de luchtvaart of olie- en gasindustrie.
• Doel: Het onderzoek heeft tot doel empirische data te verschaffen over de huidige staat van risicomanagement in de VS en het VK, met name gericht op de gebruikte technieken, de organisatorische structuur, de balans tussen proactief en reactief management, en de toewijzing van middelen.

2. Methodologie

De auteurs voerden een cross-sectionele enquête uit onder praktiserende risicomanagers in zowel de VS als het VK.

• Deelnemers:
  • VS: 160 risicomanagers (gerekruteerd via de American Society for Health Care Risk Management - ASHRM).
  • VK: 40 risicomanagers (gerekruteerd via NHS-kwaliteitsforums en het Institute of Risk Management).
  • Selectiecriteria: Alleen personen die regelmatig risicomanagementactiviteiten uitvoerden (zoals incidentonderzoek, risico-evaluatie en controlemaatregelen) werden geselecteerd. Klinisch personeel dat alleen incidenten rapporteerde, werd uitgesloten.
• Instrument: Een gestructureerde enquête met drie categorieën vragen:
  1. Demografische gegevens.
  2. Gebruik van risicobeoordelingstechnieken (familiariteit en frequentie van gebruik).
  3. Organisatorische praktijken (teamopbouw, middelen, proactief vs. reactief).
• Onderzochte Technieken: De enquête bevatte een lijst van 12 technieken, waaronder:
  • Gevestigde methoden: Root Cause Analysis (RCA), Failure Modes and Effects Analysis (FMEA/HFMEA).
  • Algemene tools: Risicomatrices, SWOT-analyse.
  • Geavanceerde/Systeemgerichte methoden: HAZOP, Human Reliability Assessment (HRA), FRAM, STPA.
• Data-analyse: Er werden beschrijvende statistieken en chi-kwadraattoetsen uitgevoerd om verschillen tussen de twee landen te analyseren.

3. Belangrijkste Bijdragen

Dit onderzoek levert het eerste uitgebreide empirische bewijs van de daadwerkelijke praktijk van risicomanagement in de gezondheidszorg in twee grote westerse landen.

• Vergelijkend perspectief: Het biedt een zeldzame directe vergelijking tussen de VS en het VK, twee systemen met verschillende beleidskaders.
• Gap-analyse: Het identificeert de kloof tussen wat in de veiligheidsliteratuur wordt voorgesteld (geavanceerde systemische methoden) en wat in de praktijk wordt gebruikt (vaak eenvoudige of retrospectieve methoden).
• Implementatie-inzicht: Het onderzoekt niet alleen welke methoden worden gebruikt, maar ook of aanbevelingen uit risicobeoordelingen daadwerkelijk worden geïmplementeerd.

4. Resultaten

A. Gebruikte Risicobeoordelingstechnieken

• VS: De meest gebruikte techniek was Root Cause Analysis (RCA) (57% gebruikt dit minstens half de tijd), gevolgd door FMEA (hoewel slechts 17% dit frequent gebruikt). Dit wijst op een sterke focus op retrospectief onderzoek na incidenten.
• VK: De meest gebruikte techniek was de Risicomatrix (65% frequent gebruik), gevolgd door SWOT-analyse. RCA werd zelden gebruikt (slechts 3% frequent).
• Geavanceerde methoden: Technieken zoals FRAM, STPA en HRA werden in beide landen zelden of nooit gebruikt, ondanks hun potentieel voor complexe systeemanalyse.

B. Proactief vs. Retrospectief Management

• Er is een significant verschil in de gepercipieerde praktijk:
  • VS: Organisaties worden overwegend reactief beschouwd (65% geeft aan dat risicomanagement "meestal of volledig reactief" is), ondanks dat managers persoonlijk een voorkeur hebben voor proactief management.
  • VK: Organisaties worden vaker als proactief beschouwd (27% geeft aan dat het "meestal of volledig proactief" is), hoewel de gebruikte methoden (zoals risicomatrices) vaak minder diepgaand zijn dan formele prospectieve methoden zoals FMEA.

C. Organisatorische Middelen en Teams

• Middelen: Ongeveer de helft van de respondenten in beide landen gaf aan onvoldoende middelen te hebben (vooral tijd en personeel).
• Teams:
  • VS-teams zijn groter (vaak 5+ personen) dan VK-teams (vaak 2-3 personen).
  • Klinische vertegenwoordiging: In beide landen is de betrokkenheid van klinisch personeel beperkt (ongeveer 50-55% geeft aan dat dit "meestal" gebeurt, maar veel minder dan idealiter gewenst).
  • Patiënten: Patiëntenvertegenwoordigers zijn zelden betrokken (92% VS en 87% VK geeft aan dat dit "zelden of nooit" gebeurt).

D. Implementatie van Aanbevelingen

• Er is een aanzienlijke barrière bij het vertalen van bevindingen naar actie.
• Slechts ongeveer 43% (VS) en 47% (VK) van de respondenten gaf aan dat aanbevelingen uit risicobeoordelingen "meer dan half de tijd" worden geïmplementeerd.
• In het VK gaf 17% aan dat aanbevelingen zelden of nooit worden uitgevoerd.
• Er was een statistisch significant verband in de VS tussen voldoende middelen en de implementatie van verbetermaatregelen.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat risicomanagement in de gezondheidszorg in zowel de VS als het VK nog ruimte heeft voor verbetering en dat er fundamentele verschillen zijn in aanpak:

1. Methodologische Discrepantie: De VS leunt zwaar op retrospectieve methoden (RCA), terwijl het VK meer gebruikmaakt van eenvoudige tools (matrices, SWOT) die mogelijk minder robuust zijn voor complexe risico's.
2. Beperkte Maturiteit: Er is een duidelijke kloof tussen de geavanceerde methoden die in de wetenschap worden gepropageerd (zoals FRAM en STPA) en de dagelijkse praktijk.
3. Implementatieprobleem: Het grootste obstakel is niet alleen het identificeren van risico's, maar het daadwerkelijk implementeren van de voorgestelde oplossingen. Dit wordt belemmerd door gebrek aan tijd, personeel en multidisciplinaire samenwerking.
4. Aanbevelingen: Om de patiëntveiligheid te verbeteren, moeten organisaties:
   • De institutionele ondersteuning en middelen voor risicomanagement versterken.
   • De multidisciplinaire participatie (inclusief patiënten) vergroten.
   • De overgang maken van puur reactief naar gestructureerd proactief risicomanagement, waarbij geavanceerdere prospectieve technieken worden geïntegreerd in de routine.

Dit onderzoek waarschuwt dat zonder deze verbeteringen, risicomanagement in de gezondheidszorg beperkt blijft tot een compliance-oefening in plaats van een effectief instrument voor het voorkomen van patienschade.