Evaluating the Effectiveness and Implementation of an Organizational Model Promoting Interprofessional Collaboration in Home Care (RIAP): Protocol for a Multi-Method Study Using the RE-AIM Framework

Dit artikel presenteert het protocol voor een hybride effectiviteit- en implementatiestudie die de effectiviteit en implementatie van het nieuwe RIAP-organisatiemodel voor interprofessionele samenwerking in de thuiszorg in Genève evalueert aan de hand van het RE-AIM-framework.

De kern

De RIAP-Revolutie: Hoe een Nieuw Teamspel de Thuiszorg in Genève Verandert

Stel je voor dat de thuiszorg een enorm, drukke orkest is. Tot nu toe speelde elke muzikant (de verpleegkundige, de huisarts, de fysiotherapeut) zijn eigen partijtje. Ze speelden allemaal voor dezelfde patiënt, maar ze luisterden niet goed naar elkaar. Soms speelde de trompetter (de arts) een snelle melodie, terwijl de fluitist (de verpleegkundige) een langzame, zorgzame toon probeerde te vinden. Dit leidde tot een rommelige symfonie: patiënten raakten in de war, informatie ging verloren, en de zorg was niet altijd op maat.

Nu probeert de thuiszorginstelling IMAD in Genève dit orkest te herschikken met een nieuw plan, genaamd RIAP. Dit staat voor Réseau Interprofessionnel Ambulatoire de Proximité, wat in het Nederlands betekent: "Lokaal Netwerk van Interprofessionele Zorg".

Hier is hoe dit nieuwe plan werkt, vertaald naar alledaags taal:

1. Het Probleem: De "Silo's"

Vroeger werkte de thuiszorg in silo's (denk aan gescheiden silo's graan). Een verpleegkundige had een lijst met patiënten en een huisarts had een eigen lijst. Ze wisten niet precies wat de ander deed.

• De analogie: Het is alsof je een huis laat bouwen, maar de timmerman, de loodgieter en de elektricien werken nooit samen. De timmerman maakt een gat in de muur waar de loodgieter net zijn buizen had gelegd. Het resultaat is een huis dat niet helemaal dicht is.

2. De Oplossing: Het "Gedeelde Speelveld" (RIAP)

Met het RIAP-model werken verpleegkundigen en huisartsen nu als een echte team. Ze delen een "gemeenschappelijke spelerlijst" (een gedeelde patiëntenportefeuille).

• De analogie: In plaats van dat elke muzikant alleen zijn partituur heeft, krijgen ze nu één groot, gezamenlijk muziekblad. Ze kijken samen naar de patiënt, bespreken samen wat er nodig is, en spelen op elkaar in. Ze hebben een "gemeenschappelijke missie": zorgen dat de patiënt zo lang mogelijk veilig en gelukkig thuis kan blijven.

3. De Onderzoekers: De "Smaaktesters"

De auteurs van dit paper (Eleni-Marina, Fanny, Serguei, Hubert en Catherine) zijn niet de muzikanten, maar de smaaktesters en observatoren. Ze gaan kijken of dit nieuwe orkest wel echt beter klinkt dan het oude.
Ze noemen hun onderzoek EFFI-RIAP. Ze gebruiken een meetlat genaamd RE-AIM. Dit is als een vijf-delige scorekaart om te kijken of het nieuwe systeem werkt:

1. Reach (Bereik): Komen er genoeg mensen bij? (Ziekenhuis: "Zijn er genoeg patiënten die dit nieuwe team krijgen?")
2. Effectiveness (Effectiviteit): Werkt het? (Ziekenhuis: "Zijn de patiënten gezonder? Komen ze minder vaak in het ziekenhuis? Voelen ze zich beter verzorgd?")
3. Adoption (Aanneming): Willen de muzikanten meespelen? (Ziekenhuis: "Willen de verpleegkundigen en artsen graag in dit nieuwe team werken, of vinden ze het te veel gedoe?")
4. Implementation (Implementatie): Kost het veel geld en tijd om dit te regelen? (Ziekenhuis: "Is het makkelijk om dit te organiseren, of is het een enorme administratieve ramp?")
5. Maintenance (Handhaving): Blijft het werken na verloop van tijd? (Ziekenhuis: "Zal dit team over een jaar nog steeds zo goed samenwerken, of valt het weer uiteen?")

4. Hoe gaan ze dit meten?

Ze gaan niet alleen naar cijfers kijken, maar ook naar gevoelens.

• Voor de patiënten: Ze vragen: "Voelt het alsof je zorg op elkaar is afgestemd? Voel je je veilig?" (Net als vragen of de muziek harmonieus klinkt).
• Voor de professionals: Ze vragen: "Werken jullie beter samen? Voelen jullie je meer gesteund?" (Net als vragen of de muzikanten plezier hebben in het spelen).
• Voor de instelling: Ze kijken naar de kosten en het aantal ziekenhuisopnames. (Net als kijken of het nieuwe orkest minder geld kost dan het oude, of juist meer).

5. Waarom is dit belangrijk?

De wereld vergrijst. Er zijn steeds meer ouderen met complexe problemen (soms wel drie of vier verschillende ziektes tegelijk). Als de zorg niet goed samenwerkt, eindigen deze mensen vaak onnodig in het ziekenhuis.
Dit onderzoek hoopt te bewijzen dat als verpleegkundigen en artsen hand in hand werken (in plaats van langs elkaar heen), de patiënten:

• Gezonder blijven.
• Minder stress hebben.
• Beter in hun eigen huis kunnen blijven wonen.
• En dat het voor de maatschappie uiteindelijk misschien zelfs goedkoper is.

Kortom:
Dit paper is het bouwplan en het meetrapport van een experiment. Ze proberen te bewijzen dat als je de thuiszorg verandert van "iedereen doet het zelf" naar "wij doen het samen", het leven voor ouderen en hun familie veel minder chaotisch en veel leuker wordt. Het is een proef om te zien of dit nieuwe "teamspelsysteem" de toekomst van de thuiszorg is.

Technische samenvatting

Titel: Evaluatie van de Effectiviteit en Implementatie van het RIAP-model in Thuiszorg: Protocol voor een Multi-methode Studie met het RE-AIM-kader

1. Het Probleem

De bevolking vergrijst en de comorbiditeit neemt toe, wat de noodzaak versterkt om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Thuiszorginstellingen staan echter voor de uitdaging om gecoördineerde, interprofessionele samenwerking te waarborgen tussen patiënten, familie, zorgverleners en het bredere netwerk.

• Huidige situatie: De huidige organisatie van thuiszorg in Zwitserland (en veel Westerse landen) is vaak gefragmenteerd. Er bestaat een "silos"-structuur waarbij verpleegkundigen en artsen met meerdere collega's en patiënten werken zonder gestructureerde samenwerking. Dit leidt tot inefficiëntie, communicatieproblemen en een gebrek aan proactieve zorgplanning.
• De oplossing: Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft de Institution genevoise de maintien à domicile (IMAD) in Genève een nieuw organisatiemodel ontwikkeld: RIAP (Réseau Interprofessionnel Ambulatoire de Proximité of Lokaal Interprofessioneel Ambulatoir Netwerk). Dit model bevordert gestructureerde samenwerking door gemeenschappelijke patiëntenportfolios te delen tussen casemanagementverpleegkundigen (CMN) en huisartsen (PCP).

2. Methodologie

Het EFFI-RIAP-project is een type-2 hybride effectiviteit-implementatiestudie die het RE-AIM-kader (Reach, Effectiveness, Adoption, Implementation, Maintenance) hanteert. Het is een multi-methode studie die zowel kwantitatieve als kwalitatieve data combineert.

• Onderzoeksdesign:
  • Quasi-experimenteel: Vergelijking tussen het RIAP-model en de gebruikelijke zorg (usual care).
  • Observatief: Data wordt verzameld onder real-world condities tijdens de natuurlijke implementatie van het model.
  • Databronnen:
    1. Routine data: Anonimiseerde institutionele data (klinische gegevens, kosten, zorgplannen) van IMAD.
    2. Vragenlijsten: Specifiek voor het project, ingevuld door patiënten en professionals (CMN's en PCP's).
    3. Kwalitatieve data: Open vragen in vragenlijsten en optionele follow-up interviews om barrières en facilitators te exploreren.
• Deelnemers:
  • Interventiegroep: Ongeveer 300 volwassen patiënten onder het RIAP-model, 20 CMN's en 10 PCP's.
  • Controlegroep: Ongeveer 7.000 volwassen patiënten onder de gebruikelijke zorgstructuur.
• Meetinstrumenten:
  • Patiënten: PECQ (ervaring van continuïteit van zorg), tevredenheid, interRAI-HC (gezondheidsstatus), COMID (complexiteit).
  • Professionals: ICS (interprofessionele samenwerking), UWES (werkengagement), PEI (psychologische empowerment), AIM/IAM (acceptabiliteit en geschiktheid).
  • Systeem: Kostenanalyse, vermijdbare hospitalisaties, werklast.
• Analyse: Combinatie van beschrijvende statistieken en vergelijkende analyses (chi-kwadraat, t-toetsen, regressiemodellen, difference-in-differences) om confounding factoren te corrigeren. Kwalitatieve data wordt geanalyseerd via thematische analyse.

3. Belangrijkste Bijdragen (Aanpak en Doelen)

Het protocol biedt een robuust raamwerk om een complexe organisatorische innovatie te evalueren. De specifieke onderzoeksvragen zijn gekoppeld aan de RE-AIM-domeinen:

1. Effectiviteit (RQ1): In hoeverre verbetert RIAP de continuïteit van zorg, samenwerking en klinische uitkomsten (zoals vermijdbare ziekenhuisopnames) ten opzichte van gebruikelijke zorg?
2. Implementatie (RQ2): Hoe wordt het model uitgevoerd (trouw aan het protocol), wat zijn de kosten, en hoe wordt het gepercipieerd qua acceptabiliteit?
3. Bereik (Reach) (RQ3): Welk deel van de doelgroep wordt bereikt en is deze representatief voor de totale patiëntenpopulatie?
4. Adoptie (Adoption) (RQ4): In hoeverre nemen professionals (verpleegkundigen en artsen) het model over?
5. Handhaving (Maintenance) (RQ5): Is het model op lange termijn houdbaar op organisatorisch niveau?

Een unieke bijdrage is de integratie van financiële indicatoren en routine data om de modelwaarde in de institutionele context te plaatsen, naast de traditionele patiëntuitkomsten.

4. Resultaten (Status van het Protocol)

Omdat dit een protocol is, zijn de definitieve eindresultaten nog niet beschikbaar. De tekst beschrijft de geplande resultaten en de huidige status:

• Startdatum: Oktober 2025.
• Duur: 22 maanden.
• Huidige status (op het moment van indiening): De voorbereidende fase loopt, inclusief data-extractie en kwaliteitscontrole.
• Datacollectie: De vragenlijsten en kwalitatieve datacollectie zijn gepland voor september 2026.
• Verwachte output: De studie zal inzicht geven in de klinische, organisatorische en implementatie-effecten van RIAP. Het zal de meerwaarde van het model kwantificeren, de implementatiekosten in kaart brengen en barrières/facilitators identificeren die relevant zijn voor schaalbaarheid.

5. Betekenis en Impact

De studie is van groot belang voor de toekomst van thuiszorg:

• Evidentiebasis: Het vult een hiaat in de literatuur op door de effecten van interprofessionele samenwerking specifiek te onderzoeken bij complexe, multimorbide ouderen in een real-world setting.
• Beleidsinvloed: De bevindingen zullen beleidsmakers en thuiszorginstellingen informeren over de haalbaarheid, kosten-effectiviteit en schaalbaarheid van het RIAP-model.
• Kwaliteit van Zorg: Door te focussen op continuïteit en gecoördineerde zorg, kan het model bijdragen aan betere patiëntuitkomsten, hogere tevredenheid en lagere zorgkosten (minder onnodige opnames).
• Methodologische Voorbeeld: Het gebruik van het RE-AIM-kader in combinatie met routine data biedt een blauwdruk voor het evalueren van complexe zorginterventies in de toekomst.

Samenvattend presenteert dit protocol een rigoureuze aanpak om te bepalen of het RIAP-model een effectieve oplossing is voor de toenemende complexiteit in de thuiszorg, met een sterke focus op zowel de menselijke als de organisatorische dimensies van zorg.