Magnitude and Associated Factors of Out-of-Pocket Healthcare Expenditure among Outpatients Visiting Public Hospitals in Jigjiga Town, Somali Region, Eastern Ethiopia

Een cross-sectionele studie in Jigjiga, Ethiopië, toont aan dat 89,5% van de poliklinische patiënten uit eigen zak betaalt voor zorg, waarbij geslacht, burgerlijke staat, opleidingsniveau en reiskilometers significante voorspellers zijn, wat pleit voor het versterken van gemeenschapsgebonden ziektekostenverzekeringen.

De kern

De Zware Rekening: Waarom Ziekenbezoeken in Jigjiga (Ethiopië) De Portemonnee Leegmaken

Stel je voor dat je ziek bent. Je moet naar de dokter. In een ideaal wereldje zou je gewoon naar binnen lopen, je klachten vertellen en de dokter zou zeggen: "Geen zorgen, dat is voor ons." Maar in de stad Jigjiga, in het oosten van Ethiopië, is dat verhaal heel anders. Hier moet je direct betalen voordat je zelfs maar een diagnose krijgt. Dit noemen we "uit eigen zak betalen" (in het Engels: Out-of-Pocket Healthcare Expenditure).

Deze studie is als een detectiveverhaal dat uitzoekt: Hoeveel mensen moeten er betalen, hoeveel kost het, en wie heeft de zwaarste last?

Hier is het verhaal, vertaald in simpele taal met een paar creatieve vergelijkingen.

1. Het Grote Probleem: De "Betaal-Of-Geen-Pillen"-Regel

In Jigjiga is het zo dat bijna iedereen die naar een openbaar ziekenhuis gaat, uit zijn eigen zak moet betalen.

• Het cijfer: Van de 400 mensen die de onderzoekers spraken, moesten 89,5% direct betalen.
• De metafoor: Stel je voor dat je een bus wilt nemen. In de meeste landen koop je een kaartje vooraf. In Jigjiga moet je echter de buschauffeur in het cash betalen voordat hij de deur voor je opent. En dat doen bijna alle passagiers. Slechts een heel klein groepje (7,2%) had een soort "abbonement" (verzekering) dat hen redde.

2. Hoeveel kost het? De Prijs van een Maaltijd

Het gemiddelde bedrag dat iemand betaalde voor één bezoek was ongeveer 485 Ethiopische birr (ongeveer 3,12 dollar).

• De vergelijking: Dat klinkt misschien niet als veel in euro's, maar voor een gemiddeld gezin in deze regio is dat een flinke hap uit de wekelijkse boodschappen. Het is alsof je je hele week aan brood en groenten moet opgeven om één keer naar de dokter te kunnen.
• De kosten: Het meeste geld ging naar medicijnen (de "pillen") en onderzoeken (de "tests"). De reis naar het ziekenhuis en het eten voor onderweg waren ook extra kostenposten.

3. Wie betaalt het meest? De "Onzekerheids-Index"

De onderzoekers keken wie er het vaakst met een lege portemonnee naar huis ging. Het bleek dat bepaalde groepen een veel grotere kans hadden om te betalen dan anderen. Het is alsof je een zware rugzak moet dragen, en voor sommigen is die rugzak veel voller dan voor anderen.

Hier zijn de vier groepen met de zwaarste rugzak:

• Vrouwen: Vrouwen betaalden vaker dan mannen.
  • Waarom? Vrouwen zijn vaak de zorgverlener in het gezin. Ze gaan vaker naar de dokter voor zichzelf én voor hun kinderen. Het is alsof ze twee of drie keer zo vaak de bus moeten nemen, en dus vaker moeten betalen.
• Ongehuwde mensen: Mensen die niet getrouwd zijn, betaalden veel vaker dan getrouwde mensen.
  • De metafoor: In Ethiopië werkt de verzekering vaak op basis van het gezin. Als je getrouwd bent, zit je vaak in een "veiligheidsnet" van het gezin. Als je alleenstaand bent, loop je als een eenzame eend zonder paraplu in de regen. Je hebt niemand om de kosten mee te delen.
• Hoger opgeleiden: Mensen met een hogere opleiding (college of universiteit) betaalden vaker dan mensen die niet konden lezen of schrijven.
  • De verrassing: Je zou denken dat meer geld = minder betalen. Maar hier werkt het anders. Hoger opgeleiden werken vaak in de overheid of het bedrijfsleven. Ze zijn vaak niet ingeschreven in de gewone volksverzekering (die voor boeren en arbeiders is), maar ze hebben ook nog geen speciale verzekering voor werknemers. Ze zitten in een "val": te hoog voor de arme-verzekering, maar te laag voor de werknemers-verzekering. Ze betalen dus alles zelf.
• De lange reis: Mensen die verder dan 5 kilometer moesten reizen, betaalden vaker.
  • De analogie: Als je ver weg woont, is de reis naar het ziekenhuis duurder (brandstof, taxi) en duurt het langer. Het is alsof je niet alleen betaalt voor de dokter, maar ook voor het "treinkaartje" om er überhaupt te komen.

4. Wat is de oplossing? Een "Veiligheidsnet" bouwen

De onderzoekers concluderen dat het systeem nu te veel mensen in de problemen brengt. Het is alsof je een boot hebt die vol zit met gaten, en iedereen moet zelf een emmer water uithalen.

Hoe kunnen we dit oplossen?

1. De "Gezins-Paraplu" uitbreiden: De bestaande verzekering (CBHI) moet beter werken en meer mensen moeten er zich bij aansluiten, zodat je niet alleen staat.
2. Speciale regeling voor werknemers: Voor de mensen met een vaste baan (zoals de hoger opgeleiden) moet er een speciale verzekering komen, zodat ze niet hoeven te betalen uit hun eigen salaris.
3. Vooruitbetalen: In plaats van betalen op het moment dat je ziek bent (wat vaak te laat is), moeten mensen kunnen betalen in kleine bedragen per maand, net zoals een abonnement.

Conclusie

Dit onderzoek is een waarschuwing. In Jigjiga is het voor bijna iedereen een financiële risico om ziek te worden. De studie zegt: "We moeten het systeem veranderen, zodat ziek zijn niet betekent dat je arm wordt." Het doel is een systeem waar niemand bang hoeft te zijn voor de rekening, net zoals je niet bang hoeft te zijn om te ademen.

Technische samenvatting

Titel: Omvang en geassocieerde factoren van uit eigen zak betaalde gezondheidszorgkosten bij poliklinische patiënten in openbare ziekenhuizen in Jigjiga, Somali-Regio, Oost-Ethiopië

1. Probleemstelling

Uit eigen zak betaalde gezondheidszorgkosten (OOPHE - Out-of-Pocket Healthcare Expenditure) vormen een aanzienlijke barrière voor toegang tot adequate medische diensten, vooral in laag- en middeninkomenslanden. Hoog OOPHE kan leiden tot het staken van behandelingen, het vermijden van zorg en financiële rampen voor huishoudens. In Ethiopië staat OOPHE voor ongeveer 31% van de totale gezondheidsuitgaven, wat boven de aanbevolen 20% ligt. In de Somali-regio, een gebied dat voornamelijk wordt bewoond door nomaden en waar ontwikkelingsongelijkheden heersen, is er een gebrek aan data over de specifieke omvang en determinanten van deze kosten. Veel huishoudens in Jigjiga klagen over de snelle stijging van kosten bij het punt van dienstverlening, wat leidt tot verarming. Er was tot nu toe geen relevant onderzoek uitgevoerd in deze regio om beleidsmakers te voorzien van een basislijn voor interventies.

2. Methodologie

• Onderzoeksontwerp: Een ziekenhuisgebaseerde, transversale studie (cross-sectional).
• Locatie en Periode: Uitgevoerd in drie openbare ziekenhuizen in Jigjiga-stad (Sheik Hassan Yabare Comprehensive Specialized Hospital, Karamara General Hospital en Jigjiga Primary Hospital) tussen 15 en 30 november 2023.
• Doelgroep: Alle patiënten die op het moment van dataverzameling de polikliniek bezochten. Patiënten met ernstige ziekten die het beantwoorden van vragen onmogelijk maakten en niet-inwoners van de regio werden uitgesloten.
• Steekproef: Een totale steekproef van 406 patiënten werd berekend met EPI Info (95% betrouwbaarheidsinterval, 80% power). Er werd gebruik gemaakt van een systematische steekproefmethode met een interval van 16, waarbij de steekproef evenredig werd verdeeld over de drie ziekenhuizen.
• Dataverzameling: Gegevens werden verzameld via interviewgestuurde vragenlijsten (vertaald naar het Somalisch en terugvertaald) door getrainde professionals. De vragenlijst dekte socio-demografische factoren, economische kenmerken, verzekeringsstatus en kosten op.
• Data-analyse: Data werden geanalyseerd met SPSS versie 25.0. Beschrijvende statistieken werden gebruikt, gevolgd door binaire en multivariabele logistische regressieanalyses om geassocieerde factoren te identificeren. Variabelen met een p-waarde < 0,25 in de binaire analyse gingen naar de multivariabele analyse. Statistische significantie werd bepaald bij p < 0,05.

3. Belangrijkste Resultaten

• Omvang van OOPHE: Van de 400 respondenten (responsrate 98,5%) betaalde 89,5% uit eigen zak voor de zorg op het moment van levering. Slechts 7,2% had een vorm van gezondheidsverzekering.
• Gemiddelde Kosten: De gemiddelde OOPHE per patiënt bedroeg 485,6 ETB (ongeveer $3,12 USD) met een standaardafwijking van 349 ETB.
  • Medicijnen vormden het grootste deel (gemiddeld 253,3 ETB), gevolgd door onderzoeken (218,2 ETB).
  • Directe niet-medische kosten (transport en voeding) bedroegen gemiddeld 140,8 ETB.
• Geassocieerde Factoren (Multivariabele Analyse): Vier factoren bleken significant geassocieerd met een hogere kans op het maken van uit eigen zak betalingen:
  1. Geslacht: Vrouwen hadden 3,4 keer zo'n grote kans om OOPHE te maken als mannen (AOR = 3,38; 95% BI: 1,54-7,42).
  2. Huwelijksstatus: Ongehuwde personen hadden 5,3 keer zo'n grote kans als gehuwden (AOR = 5,32; 95% BI: 1,77-16,03).
  3. Onderwijsniveau: Personen met een hoger onderwijsniveau (college en hoger) hadden 7 keer zo'n grote kans als analfabeten (AOR = 7,07; 95% BI: 1,55-32,28).
  4. Afstand: Patiënten die ≥5 km reisden naar een zorginstelling hadden 7 keer zo'n grote kans om OOPHE te maken vergeleken met diegenen die <5 km reisden (AOR = 7,07; 95% BI: 1,46-34,29).

4. Kernbijdragen

• Eerste regionale data: Dit onderzoek levert de eerste gedetailleerde kwantitatieve data over de omvang en determinanten van OOPHE in de Somali-regio van Ethiopië.
• Identificatie van kwetsbare groepen: Het onderzoek onthult een paradoxaal patroon waarbij hoger opgeleiden en ongehuwden vaker uit eigen zak betalen, waarschijnlijk omdat ze minder vaak ingeschreven zijn in de gemeenschapsgebonden gezondheidsverzekering (CBHI), die vaak op huishoudensniveau werkt.
• Ruimtelijke dimensie: Het benadrukt de kritieke rol van geografische toegankelijkheid; langere reistijden correleren sterk met hogere financiële lasten.

5. Betekenis en Aanbevelingen

De studie concludeert dat de financiële last van uit eigen zak betalen voor poliklinische zorg in Jigjiga zeer hoog is en een ernstige belemmering vormt voor de toegang tot zorg. De huidige financieringsstructuur is ontoereikend, aangezien slechts een klein percentage verzekerd is.

Beleidsopties:

• Versterking van CBHI: Er is een dringende behoefte aan het uitbreiden en versterken van de Community-Based Health Insurance (CBHI) om meer huishoudens te bereiken en financiële bescherming te bieden.
• Prepaid-systemen voor formele sector: Er moet worden ingezet op de uitbreiding van sociale gezondheidsverzekeringen (SHI) voor werknemers in de formele sector, met name voor overheidswerknemers, die momenteel vaak niet beschermd zijn door CBHI maar wel hoge OOPHE maken.
• Doelgerichte interventies: Beleid moet specifiek gericht zijn op ongehuwden en hoger opgeleiden om hen te motiveren tot inschrijving, en op het verminderen van geografische barrières om de totale kosten (inclusief transport) te verlagen.

De auteurs waarschuwen dat de bevindingen beperkt zijn tot openbare ziekenhuisgebruikers en mogelijk seizoensgebonden variaties niet volledig worden gevangen, maar vormen wel een cruciale basis voor toekomstige gezondheidsplanning in de regio.