OPTIMIZATION OF PERIOPERATIVE ANTIBIOTIC PROPHYLAXIS IN ONCOUROLOGY: THE ROLE OF A CLINICAL PHARMACOLOGIST AND ASSESSMENT OF CLINICAL AND ECONOMIC OUTCOMES

De implementatie van een antimicrobiële stewardship-strategie met actieve deelname van een klinisch farmacoloog in de oncourologie leidde tot een aanzienlijke verbetering van de naleving van profylaxerichtlijnen, een vermindering van antibioticagebruik en kosten, en een verbetering van het microbiële profiel zonder de patiëntveiligheid te beïnvloeden.

De kern

Titel: Hoe een 'Medische Regisseur' de Antibiotica-chaos in de Urologie op de rit bracht

Stel je een drukke operatieafdeling voor als een groot, levendig orkest. De chirurgen zijn de solisten die prachtige muziek maken (operaties uitvoeren), maar soms spelen ze een instrument dat ze niet nodig hebben: antibiotica. In het verleden werd dit instrument vaak te lang, te vaak of op het verkeerde moment bespeeld. Dit leidde tot twee grote problemen: de kosten liepen uit de hand en de 'geluidsoverlast' (bacteriën) werd steeds luider en weerbaarder tegen de muziek.

Dit onderzoek vertelt het verhaal van hoe een klinisch farmacoloog – laten we hem de 'Medische Regisseur' noemen – het orkest weer op de rit bracht in een ziekenhuis in Rusland.

Het Probleem: De Verkeerde Partituur

Voor de ingreep van de Regisseur (in 2023) speelden de chirurgen bijna nooit volgens de officiële partituur (de richtlijnen). Ze gaven antibiotica op een willekeurige manier, vaak te lang na de operatie. Het was alsof je een concert zou blijven spelen nadat het publiek al naar huis was gegaan: nutteloos en duur.

De Oplossing: De Regisseur komt binnen

De Regisseur introduceerde een nieuw plan, een 'bundel' van maatregelen, om de artsen te helpen:

1. Vooraf goedkeuren: Geen antibioticum zonder groen licht van de Regisseur.
2. Terugkoppeling: Na de operatie keek de Regisseur samen met de chirurg naar wat er goed en fout ging (een eerlijk gesprek, geen verwijten).
3. Opleiding: De artsen kregen nieuwe partituren (richtlijnen) en uitleg.
4. Handshake-stewardship: Een persoonlijke aanpak waarbij de Regisseur en de chirurg samenwerken als een team.

De Resultaten: Minder Geluidsoverlast, Minder Kosten

Na het toepassen van dit nieuwe systeem (van 2023 tot 2025) veranderde er veel:

• Meer discipline: Het percentage operaties waarbij de artsen precies volgden wat er in de partituur stond, steeg van 0% naar bijna de helft. Voor nieroperaties was het zelfs nog iets beter.
• Korter spelen: Vroeger kregen patiënten gemiddeld 7 dagen antibiotica. Nu is dat teruggebracht naar slechts 2 dagen. Het is alsof je een nummer dat 7 minuten duurde, nu in 2 minuten perfect afspeelt.
• De kostenplaatjes: De uitgaven voor antibiotica daalden met 31%, maar de totale kosten voor de medicijnen daalden met een factor van 4,3. Dat is alsof je voor een kwart van de prijs dezelfde kwaliteit concert krijgt.
• Minder weerstandige bacteriën: De 'superbacteriën' (de ESKAPE-groep, die moeilijk te doden zijn) werden minder vaak gevonden. Het microscopische landschap werd rustiger.
• Geen risico voor de patiënt: Het allerbelangrijkste: er waren geen meer infecties en niemand overleed aan de ingreep. De patiënten waren net zo veilig als voorheen, misschien zelfs veiliger omdat ze minder onnodige medicijnen kregen.

De Conclusie: Een Nieuw Model voor Iedereen

De boodschap van dit verhaal is simpel: door een expert (de klinisch farmacoloog) actief te betrekken bij het dagelijkse werk van de chirurgen, kun je de 'medische muziek' veel efficiënter maken.

Het resultaat?

• Patiënten krijgen de juiste medicijnen, op het juiste moment, voor de juiste duur.
• Het ziekenhuis bespaart enorm veel geld.
• De bacteriën worden niet 'opgehitst' tot superkrachtige monsters.

Dit onderzoek laat zien dat samenwerking tussen artsen en farmacologen een gouden standaard kan zijn voor elke chirurgische afdeling. Het is een bewijs dat je niet hoeft te kiezen tussen veiligheid en efficiëntie; je kunt beide krijgen als je samen de regie in handen neemt.

Technische samenvatting

Technische Samenvatting: Optimalisatie van Perioperatieve Antibiotica Profylaxe in de Oncourologie

Probleemstelling
Perioperatieve antibiotica profylaxe (PAP) is cruciaal om postoperatieve infecties te voorkomen, maar in de oncurologie wordt deze vaak niet strikt volgens klinische richtlijnen toegepast. Dit leidt tot overmatig antibioticagebruik, onnodige kosten en een verhoogd risico op antibioticaresistentie, met name bij complexe ingrepen zoals prostaat- en nefrectomieën. Er is een dringende behoefte aan strategieën om het gedrag van chirurgen te beïnvloeden en de naleving van protocollen te verbeteren zonder de patiëntveiligheid in gevaar te brengen.

Methodologie
De studie is een single-center, retrospectief observationeel onderzoek uitgevoerd in het Regionaal Klinisch Ziekenhuis nr. 2 in Krasnodar (Rusland).

• Populatie: 226 patiënten die tussen 2023 en 2025 een prostaat- of nefrectomie ondergingen.
• Design: Vergelijking van twee perioden: een periode vóór de implementatie (n=125) en een periode na de implementatie (n=101) van een bundel interventies.
• Interventie: Een Antimicrobial Stewardship (AMS)-strategie met actieve deelname van een klinisch farmacoloog. De bundel omvatte:
  • Pre-autorisatie van antibiotica.
  • Audit met feedback.
  • Educatie van het medisch personeel.
  • "Handshake stewardship" (directe samenwerking tussen farmacoloog en chirurg).
• Eindpunten:
  • Primair: Het percentage chirurgieën dat conform het PAP-protocol werd uitgevoerd.
  • Secundair: Incidentie van infectieuze complicaties, antibioticaverbruik (DDD/100 beddagen), directe kosten, dynamiek van het microbieel profiel en de Drug Resistance Index (DRI).

Belangrijkste Bijdragen
De studie introduceert een operationeel model waarbij een klinisch farmacoloog een centrale rol speelt in de workflow van de oncurologie-afdeling. In plaats van alleen richtlijnen te publiceren, wordt er actief ingegrepen via pre-autorisatie en directe feedback. Dit bewijst dat de integratie van farmaceutische expertise in het chirurgische team effectief kan zijn om irrationaliteit in medicatievoorschriften aan te pakken.

Resultaten
Na implementatie van de AMS-strategie werden de volgende significante verbeteringen waargenomen:

• Naleving van protocollen: Het percentage chirurgieën dat conform het PAP-protocol werd uitgevoerd steeg van 0% naar 47,7% bij prostaatctomieën en naar 55,6% bij nefrectomieën.
• Duur van gebruik: De gemiddelde duur van antibioticagebruik daalde drastisch van 7 dagen naar 2 dagen (p<0.001).
• Verbruik en Kosten: Het antibioticaverbruik nam af met 31,2%, terwijl de directe kosten voor antibacteriële geneesmiddelen met een factor 4,3 werden gereduceerd.
• Microbiologisch profiel: Het aandeel van ESKAPE-organismen (een groep van multiresistente bacteriën) in het microbieel profiel daalde van 26,3% naar 16,4%.
• Veiligheid: Er was geen statistisch significant verschil in de frequentie van infectieuze complicaties (2,4% vs. 3,0%; p=1,000) en de mortaliteit was 0% in beide groepen.

Betekenis en Conclusie
De studie concludeert dat het integreren van een klinisch farmacoloog in de workflow van een oncurologie-afdeling via een gestructureerde AMS-bundel leidt tot een aanzienlijke verbetering in de naleving van klinische richtlijnen. Deze aanpak resulteert in een drastische reductie van irrationeel antibioticagebruik en financiële kosten, zonder de patiëntveiligheid te compromitteren. De resultaten onderstrepen dat een dergelijk model, gebaseerd op samenwerking en continu feedback, een waardevolle blauwdruk biedt voor het optimaliseren van antibiotica profylaxe in andere chirurgische afdelingen, met name in gebieden waar resistentie een groeiend probleem is.