Each language version is independently generated for its own context, not a direct translation.
Stel je voor dat een verhaal op internet niet zomaar vanzelf groeit, zoals een wilde bloem in het veld. Nee, het is meer als een tuin die door twee tegenstanders wordt bewerkt: één groep wil onkruid zaaien dat de hele tuin overneemt, en de andere groep probeert dat onkruid te wieden voordat het te laat is.
Dit artikel van onderzoekers van de Carnegie Mellon University en het Singaporese Ministerie van Defensie introduceert een nieuwe manier om deze strijd te begrijpen. Ze noemen hun methode het SAGES-model. Het is een stappenplan dat beschrijft hoe een verhaal (een 'narratief') begint, groeit, en uiteindelijk de echte wereld verandert.
Hier is hoe het werkt, vertaald naar alledaagse taal:
De Vijf Stappen van het SAGES-Model
Het model ziet het leven van een verhaal in vijf fases, net als het opbouwen van een raket of het verspreiden van een gerucht op een schoolplein:
Seeding (Zaden strooien):
- Wat gebeurt er: Iemand plant een leugen of een gerucht.
- De analogie: Het is alsof iemand 's nachts in je tuin zaden strooit die eruitzien als bloemen, maar eigenlijk giftig onkruid zijn. De slechte spelers (zoals legerleidingen of propaganda-bureaus) doen dit vaak op geheime plekken of via vage berichten, zodat het eruitziet als een waarheid.
- De goede spelers: Ze proberen de zaden te zien voordat ze ontkiemen en roepen: "Wacht, dit is geen bloem, dit is gif!"
Amplification (Versterken):
- Wat gebeurt er: Het verhaal wordt hardop geschreeuwd.
- De analogie: Stel je voor dat iemand een fluitje blaast. Eerst hoort niemand het, maar dan komen er honderden mensen met megafoons (bots, trollen, gemanipuleerde accounts) die hetzelfde fluitje blazen. Plotseling klinkt het alsof iedereen het zegt.
- De goede spelers: Ze proberen de megafoons uit te schakelen, de stemmen te dempen of te zeggen: "Kijk, deze mensen zijn betaald om te schreeuwen, luister niet naar ze."
Galvanization (Aanwakkeren):
- Wat gebeurt er: Mensen worden boos of enthousiast en willen iets doen.
- De analogie: Het onkruid is nu groot genoeg om de echte bloemen te verstikken. De slechte spelers gebruiken het verhaal om mensen in een razernij te brengen, zodat ze gaan protesteren of vechten. Het is alsof ze een vuur aansteken en roepen: "Branden!"
- De goede spelers: Ze proberen de brandblussers te pakken en zeggen: "Rustig aan, dit vuur is aangelegd door een pyromaan, laten we het niet aanwakkeren."
Expansion (Uitbreiden):
- Wat gebeurt er: Het verhaal springt van internet naar de echte wereld en verspreidt zich over de hele globe.
- De analogie: Het vuur is nu zo groot dat het over de schutting naar de buren slaat. De slechte spelers werken samen met andere landen of groepen om het verhaal wereldwijd te verspreiden.
- De goede spelers: De buren (andere landen, diplomaten) komen helpen om de brand te blussen en te voorkomen dat het zich verder verspreidt.
Stickiness (Kleefkracht):
- Wat gebeurt er: Het verhaal blijft hangen, zelfs als de waarheid bekend is.
- De analogie: Het is alsof er lijm op de bloemen is gesmeerd. Zelfs als je het onkruid probeert te verwijderen, blijft het plakken. De slechte spelers zorgen dat mensen het verhaal voor waarheid houden, zelfs jaren later, door alle andere stemmen het zwijgen op te leggen.
- De goede spelers: Ze proberen de lijm op te lossen door onderwijs, journalistiek en het bewaren van de waarheid, zodat mensen niet vergeten wat er echt gebeurd is.
Twee Voorbeelden uit de Wereld
De auteurs kijken naar twee echte situaties om te laten zien hoe dit werkt:
- De Coups in Myanmar (2021): Het leger plantte het verhaal dat er sprake was van verkiezingsfraude (Seeding). Ze gebruikten Facebook en Telegram om dit te verspreiden (Amplification) en noemden protesteerders "terroristen" om mensen bang te maken (Galvanization). Uiteindelijk probeerden ze alle andere nieuwsbronnen te sluiten zodat hun leugen voor altijd waarheid leek (Stickiness).
- De Oorlog in Oekraïne (2022): Rusland plantte het verhaal dat Oekraïne door "neo-nazi's" werd geleid die Russen vermoorden (Seeding). Ze gebruikten een enorm leger aan bots en staatsmedia om dit te versterken (Amplification) en creëerden een sfeer van nationale trots en angst (Galvanization). Ze probeerden dit verhaal ook naar Afrika en het Midden-Oosten te exporteren (Expansion) en zorgen voor strenge censuur zodat het verhaal blijft hangen (Stickiness).
Wat kunnen we hieraan doen?
De boodschap van dit artikel is: We moeten niet alleen kijken naar de leugen, maar naar de tuinders.
Als we weten wie de zaden strooit, wie de megafoons gebruikt en waar het vuur wordt aangestoken, kunnen we op het juiste moment ingrijpen.
- Vroeg ingrijpen: Als je de zaden ziet, kun je ze makkelijk verwijderen.
- Tijdens de groei: Als je de megafoons stillegt, klinkt het verhaal niet zo hard.
- Aan het einde: Als je mensen leert kritisch na te denken (onderwijs), blijft de lijm minder goed plakken.
Kortom: Dit artikel geeft ons een kaartje om te zien hoe verhalen worden gemanipuleerd, zodat we niet zomaar meegesleurd worden in de stroom van leugens, maar zelf kunnen beslissen wat waar is.