Modeling the Senegalese artisanal fisheries migrations

Dit onderzoek presenteert een multi-agent simulatiemodel dat aantoont dat, ondanks een beperkte impact van klimaatverandering, een vermindering van de visserijinspanning essentieel is om een duurzame evenwichtstoestand in de Senegalese artisanale visserij te bereiken en massale migratie van vissers te voorkomen.

De kern

🎣 De Senegalese Visserij: Een Simulatie van Vissen, Bootjes en Klimaatverandering

Stel je voor dat de kust van West-Afrika (van Marokko tot Guinee) een gigantisch, levendig grootkeuken is. De zee is hier zo rijk aan voedsel dat er enorme scholen vissen zwemmen. De Senegalese vissers, die met hun kleine houten bootjes (pirogues) vissen, zijn de koks die deze vis voor de lokale markt vangen.

Deze vissers zijn niet stilzittend. Ze zijn als zwervende koks: als de vis op hun eigen plek op is, pakken ze hun boot en varen ze honderden kilometers verder om nieuwe scholen te vinden. Soms verhuizen ze zelfs met hun hele familie naar een nieuwe haven.

Dit onderzoek (een project genaamd HABITABLE) probeerde een voorspellende machine te bouwen. De vraag was simpel: Wat gebeurt er met deze vissers als het klimaat verandert en de vis steeds schaarser wordt?

1. De "Lolly"-Simulator: Een Digitale Zee 🌊

De onderzoekers hebben een computerprogramma gemaakt dat ze "Lolly" noemen (een naam uit de lokale visserswereld). Dit is geen gewone rekenmachine, maar een virtuele wereld waarin ze alles kunnen nabootsen:

• De Vis: De vis is als een zwerm vogels die reageert op de temperatuur van het water. Als het water warmer wordt, zwemmen ze naar het noorden, naar koudere wateren.
• De Bootjes: Er zijn drie soorten bootjes: kleine (die dichtbij de kust vissen), middelgrote en grote (die ver weg kunnen varen en netten kunnen trekken).
• De Havens: Dit zijn de plekken waar de vis wordt verkocht. Sommige havens hebben grote fabrieken (voor vismeel), andere zijn kleine dorpjes. Als een haven te vol is met vis, kunnen ze er niet meer aan komen.

2. Het Grote Experiment: Drie Scenario's 🎲

De onderzoekers draaiden hun simulator met drie verschillende instellingen om te zien wat er zou gebeuren:

• Scenario A: De "Huidige" Wereld (Te veel bootjes)
  Stel je voor dat je een taart hebt, maar je hebt 100 mensen die elk een heel groot stuk willen. De onderzoekers draaiden de simulator met het huidige aantal bootjes en de huidige visserij-efficiëntie.

  • Het resultaat: De taart was binnen een paar jaar op. De vispopulatie stortte in. De bootjes moesten steeds verder varen, maar vonden niets. Uiteindelijk vertrokken de vissers naar andere landen of hielden ze ermee op.
  • De les: Het probleem is niet het klimaat, maar dat er te veel bootjes zijn die te veel vissen.

• Scenario B: De "Klimaatverandering" (Warmer water)
  Ze maakten het water in de simulator 1,5°C of zelfs 3°C warmer. De vis zwom dan sneller naar het noorden.

  • Het resultaat: De vissers waren slim! Ze volgden de vis gewoon naar het noorden. Zelfs met het warme water konden ze nog steeds vissen, zolang er maar genoeg vis was.
  • De les: Klimaatverandering is lastig, maar de vissers kunnen zich aanpassen door te verhuizen. Het is niet de hoofdoorzaak van de crisis.

• Scenario C: De "Duurzame" Wereld (Minder bootjes)
  Ze verlaagden het aantal bootjes in de simulator (alsof er minder mensen vissen of ze minder intensief vissen).

  • Het resultaat: De vispopulatie stabiliseerde! De vissers konden jaar na jaar ongeveer 250.000 ton vis vangen, net als in de goede oude tijd. De vis had tijd om zich te herstellen.
  • De les: Als we de visserij rustig aan doen, werkt het systeem weer perfect, zelfs met klimaatverandering.

3. De Verassende Conclusie: Het is de Visserij, niet het Klimaat! 🚨

De grootste verrassing van dit onderzoek is dat klimaatverandering niet de boosdoener is die de meeste mensen denken dat het is.

• De Analogie: Stel je voor dat je een zwembad hebt met water (de vis). Als je een gat in de bodem maakt (klimaatverandering), loopt er wat water weg. Maar als je een gigantische emmer hebt die elke seconde een emmer water uithaalt (te veel vissers), dan is het zwembad leeg voordat het gat er überhaupt voor zorgt dat het water loopt.
• De onderzoekers zeggen: "Als we het gat dichten (klimaat aanpakken) maar blijven emmeren (te veel vissen), blijft het zwembad leeg."

4. Wat betekent dit voor de toekomst? 🌍

De Senegalese vissers staan op een kruispunt. Als ze doorgaan met het huidige tempo, zal de vis volledig verdwijnen en zullen ze gedwongen worden om als klimaatvluchtelingen naar Europa te vertrekken (vaak via gevaarlijke routes).

Maar er is een oplossing:

• Minder vissen: We moeten het aantal bootjes of de hoeveelheid vis die ze vangen, verlagen.
• Samenwerken: Omdat de vis zwemt van Marokko tot Guinee, moeten alle landen samenwerken. Een vis die in Senegal wordt gevangen, kan morgen in Mauritanië zijn.
• De fabrieken: Er zijn veel fabrieken die vis kopen voor dierenvoer (vismeel). Deze fabrieken trekken de vissers aan en zorgen voor overbevissing. Als we deze vraag verminderen, krijgen de vissers en de vis een kans.

Kortom: De Senegalese vissers zijn veerkrachtig en slim. Ze kunnen omgaan met warmer water. Maar ze kunnen niet omgaan met te veel concurrentie. Als we de visserij "rustig aan" doen, kunnen ze blijven vissen en hun gezinnen onderhouden, zelfs in een veranderend klimaat.

Technische samenvatting

Hier is een gedetailleerde technische samenvatting van het rapport "Modeling the Senegalese artisanal fisheries migrations" (D3.5), geschreven in het Nederlands.

Titel: Modellering van de migraties van de Senegalese artisanale visserij

1. Probleemstelling

De kust van Noordwest-Afrika wordt gekenmerkt door een zeer productief marien ecosysteem, gedreven door de Canarische stroming en kustopwelling. De artisanale visserijvloot van Senegal, de grootste van West-Afrika, is historisch zeer adaptief geweest. Echter, sinds de jaren 1980 heeft een toename van de visserijinspanning geleid tot overbevissing en een afname van de visbestanden. Dit heeft de visser gedwongen om steeds langere migraties te maken om nieuwe visgronden te vinden.

Sinds 2007, en verergerd na 2022 door de opkomst van vismeelfabrieken die de vraag naar kleine pelagische vis (zoals sardines) hebben geëxploiteerd, is de opbrengst verder gedaald. Dit heeft geleid tot een toename van migratie naar Europa (vaak via de Canarische Eilanden) als economische overlevingsstrategie. De centrale vraag van dit onderzoek is: Hoe interageren klimaatverandering, visserijinspanning en socio-economische parameters om de dynamiek van de artisanale visserij te bepalen, en wat zijn de drempelwaarden (tipping points) voor een instorting van het ecosysteem?

2. Methodologie

Het onderzoek volgt een interdisciplinaire aanpak die sociologie, oceanografie, biologie en informatica combineert.

• Modelbenadering: Er is een Multi-Agent Model (MAM) ontwikkeld, genaamd "Lolli", geïmplementeerd op het GAMA-simulatieplatform (Java). Het model volgt het ODD-protocol (Overview, Design concepts, Details).
• Systeemcomponenten:
  • Agents (Visseenheden): De vloot is onderverdeeld in drie categorieën gebaseerd op bootgrootte, vistuig (lijn, net, ringnet) en capaciteit. Ze hebben verschillende mobiliteitspatronen: dagtochten, getijdenreizen (tot 10 dagen) en campagnes (langdurige migraties naar andere havens, soms in het buitenland).
  • Vispopulaties: Vier modelsoorten worden onderscheiden op basis van habitat (demersaal/pelagisch) en temperatuurvoorkeur (Sahara- vs. Guinee-afstamming). De populatiedynamiek wordt gemodelleerd met logistische groei en een verspreiding in ruimtelijke "patches" (10x10 km).
  • Omgeving: Een geografisch referentiekader van Marokko tot Guinee met een resolutie van 10 km. De belangrijkste klimaatvariabele is de Sea Surface Temperature (SST), die het habitat bepaalt.
  • Landingsplaatsen: 15 hoofdlocaties met variërende verwerkingscapaciteiten (o.a. vismeelfabrieken). Als een locatie verzadigd raakt, wordt deze minder aantrekkelijk voor vissers.
• Scenario's:
  • Klimaat: Historische data (ERA5) vergeleken met toekomstige scenario's met een uniforme SST-stijging van +1,5°C en +3°C (pessimistisch).
  • Visserijinspanning: Variatie in het aantal boten (gebaseerd op de telling van 2014, vermenigvuldigd of gehalveerd) en variatie in de "catchability" (vangstefficiëntie).
  • Infrastructuur: Verschillende verdelingen van verwerkingscapaciteit langs de kust.
• Validatie: Er werd gebruikgemaakt van een Saltelli-gevoeligheidsanalyse om de invloed van parameters op de totale vangst te kwantificeren. De modelparameters werden gekalibreerd tegen historische data en expertkennis.

3. Belangrijkste Bijdragen

• Ontwikkeling van de "Lolli"-simulator: Een nieuw, ruimtelijk expliciet agent-based model dat specifiek is ontworpen voor de complexiteit van de Senegalese artisanale visserij, inclusief de interactie tussen vismigratie, vissersgedrag en infrastructuur.
• Integratie van Klimaat en Sociaal-Economische Factoren: Het model koppelt fysieke oceanografische data (SST) direct aan het gedrag van vissers (migratiebeslissingen) en de economische realiteit (verwerkingscapaciteit).
• Identificatie van Tipping Points: Het model helpt om de kritieke drempels te identificeren waar een duurzame visserij overgaat in een instorting.
• Data-gedreven benadering: Het gebruik van satellietbeelden en AI voor het tellen van boten (in aanloop naar het model) en focusgroepen met vissers voor het definiëren van gedragslogica.

4. Resultaten

De simulaties leverden de volgende cruciale inzichten op:

1. Klimaatverandering is secundair: Hoewel klimaatverandering (SST-stijging) de habitat van vissoorten significant naar het noorden verplaatst (vooral richting Mauritanië), heeft dit op zichzelf geen doorslaggevende impact op de instorting van de visserij. De vissers zijn in staat zich aan te passen aan deze verschuivingen door te migreren.
2. Overbevissing is de hoofdoorzaak: De simulaties tonen aan dat bij het handhaven van de huidige visserijinspanning (aantal boten en efficiëntie), de visbestanden binnen enkele jaren instorten, ongeacht het klimaatscenario. Dit leidt tot massale migraties van vissers naar het buitenland of naar Europa.
3. Duurzame Evenwichtspunten: Alleen bij een sterke reductie van de visserijinspanning (bijvoorbeeld 50% minder boten of lagere vangstefficiëntie) ontstaat een duurzaam evenwicht. In dit scenario kan de visserij ongeveer 250.000 ton vis per jaar halen, voornamelijk binnen Senegal, wat vergelijkbaar is met de opbrengsten uit de jaren 2000.
4. Rol van Infrastructuur: De aanwezigheid van vismeelfabrieken en de verwerkingscapaciteit in Mauritanië trekken de migrerende vloot aan, wat de overexploitatie van de pelagische bestanden in die regio versnelt.
5. Stochasticiteit: De resultaten tonen aan dat toeval (stochasticiteit) in het model een grote rol speelt, maar de trend van instorting bij hoge inspanning is robuust.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat de huidige crisis in de Senegalese artisanale visserij voornamelijk wordt veroorzaakt door slecht beheer en overcapaciteit, en niet primair door klimaatverandering. De angst dat klimaatverandering de visserij zal vernietigen, is volgens dit model minder groot dan de dreiging van overbevissing.

• Beleidimplicaties: Er is dringende behoefte aan regionaal beheer (van Marokko tot Guinee) om de visserijinspanning te beperken en de verwerkingscapaciteit (vooral vismeel) te reguleren.
• Migratie: De migratie van vissers is een symptoom van de instorting van het ecosysteem door overbevissing. Zonder ingrepen zullen vissers blijven migreren, wat de instabiliteit in de regio en de stroom van klimaatvluchtelingen naar Europa kan verergeren.
• Toekomst: Het model dient als een beslissingsondersteunend instrument. De auteurs suggereren de ontwikkeling van een rollenspel voor stakeholders om de langetermijneffecten van beheersmaatregelen te visualiseren en te communiceren.

Kortom, de "habiteerbaarheid" van de kust voor de visserij hangt niet af van de temperatuur van het water, maar van het vermogen om de menselijke druk op het ecosysteem te reduceren tot een duurzaam niveau.