Exposure of non-target white-footed mice (Peromyscus leucopus) to Second-generation Anticoagulant Rodenticides in an urban context

Een studie in de stedelijke omgeving van Toronto en Vaughan toont aan dat professioneel gebruik van tweede-generatie anticoagulantia voor rattenbestrijding leidt tot blootstelling van niet-doelwitte bosmuizen, wat een risico vormt voor roofdieren en pleit voor het vermijden van dergelijke giften in de buurt van natuurlijke landschappen.

De kern

De Kern: Een Onbedoeld "Giftig Spook" in de Stad

Stel je voor dat steden als Toronto en Vaughan (in Canada) een grote, onzichtbare strijd voeren tegen ratten en muizen die in gebouwen wonen. Om dit te doen, gebruiken professionele ongediertebestrijders een zeer krachtig gif: anticoagulantia. Dit is een stof die ervoor zorgt dat muizen langzaam bloeden tot ze sterven.

Het probleem is dat dit gif niet alleen werkt op de "slechte" muizen (die in huizen wonen), maar ook op de "goede" muizen die in de stadsparken wonen. De onderzoekers van dit artikel wilden weten: Hoe vaak raken deze wilde parkmuizen (de witvoetmuizen) per ongeluk vergiftigd, en wat betekent dat voor de dieren die hen opeten?

Het Experiment: Een Vissenpartij in het Park

De onderzoekers hebben een soort "visserij" gedaan, maar dan met vallen in plaats van haken.

• De Locatie: Ze gingen naar zeven parken in en rond Toronto die grenzen aan commerciële gebouwen (zoals kantoren of winkels) waar permanent gifbaitstations stonden.
• De Methode: Ze legden vallen op verschillende afstanden: direct naast het gebouw, maar ook op 20, 40, 70 en zelfs 100 meter afstand in het bos.
• Het Doel: Ze vingen volwassen witvoetmuizen, keken of ze gif in hun lever hadden en zagen of er een patroon was (bijvoorbeeld: zijn mannetjes vaker vergiftigd dan vrouwtjes? Zijn ze dichter bij het gif vaker ziek?).

De Resultaten: Een Verassend Rustig, maar Zorgelijk Beeld

Hier is wat ze vonden, vertaald naar alledaagse termen:

1. Niet iedereen is ziek, maar sommigen wel: Van de 111 muizen die ze vingen, bleek dat 11 muizen (ongeveer 10%) gif in hun lijf hadden. Dat is minder dan in landbouwgebieden, maar het bewijst dat het gif uit de gebouwen "lekt" naar de natuur.
2. Het gif reist ver: De vergiftigde muizen werden niet alleen direct naast het gif gevonden. Ze zaten ook op 100 meter afstand. Het is alsof je een druppel inkt in een rivier gooit; de stroming verspreidt het, en de muizen lopen er doorheen.
3. Geen groot verschil tussen de muizen: Het was niet zo dat alleen de grote, sterke mannetjes muizen het gif aten. Jonge muizen, oude muizen, mannetjes en vrouwtjes waren allemaal even vaak vergiftigd. Het lijkt erop dat het puur geluk (of pech) is welke muistje in de buurt van een vers stukje gif komt.
4. De concentratie: De hoeveelheid gif in de muizen was laag, maar niet verwaarloosbaar. Het was genoeg om ze ziek te maken, maar misschien niet genoeg om ze direct te doden.

Waarom is dit een probleem? De "Giftige Boodschapper"

Hier komt de belangrijkste metafoor: De muizen zijn de bode.

Stel je voor dat een roofdier (zoals een uil of een havik) een vergiftigde muis eet. De muis zelf is misschien nog niet dood, maar hij draagt het gif al in zich.

• Als de uil deze muis eet, krijgt de uil het gif binnen.
• Omdat het gif zich ophoopt in het lichaam (het "bioaccumuleert"), kan één uil die tien vergiftigde muizen eet, zelf ernstig ziek worden of sterven.
• De onderzoekers zeggen: "Deze muizen zijn de onbedoelde koeriers die het gif van de stad naar de natuur en naar de roofdieren brengen."

Wat betekent dit voor de toekomst?

De onderzoekers trekken een duidelijke conclusie:

• Het gif werkt te breed: De ongediertebestrijders richten zich op ratten in gebouwen, maar het gif verspreidt zich naar de natuur.
• We moeten oppassen: Omdat we niet weten precies hoe ver het gif reist of hoeveel muizen er echt vergiftigd raken (misschien vangen we ze niet allemaal), is het verstandig om geen van dit sterke gif te gebruiken vlakbij natuurgebieden of parken.
• Alternatieven: Er moet gezocht worden naar manieren om ratten te bestrijden die de wilde dieren in het park niet in gevaar brengen.

Samenvattend in één zin

Dit onderzoek laat zien dat het gif dat we gebruiken om ratten in gebouwen te doden, per ongeluk ook de wilde muizen in onze stadsparken vergiftigt, en dat deze muizen vervolgens een dodelijk cadeau kunnen worden voor de roofdieren die hen opeten. Het is een waarschuwing om voorzichtig te zijn met hoe en waar we dit gif gebruiken.

Technische samenvatting

Titel: Blootstelling van niet-doelwitte witvoetmuizen (Peromyscus leucopus) aan tweede-generatie anticoagulantia (SGAR) in een stedelijke context

1. Probleemstelling

Anticoagulantia voor knaagdierbestrijding (AR's), en specifiek tweede-generatie anticoagulantia (SGAR's), worden wereldwijd gebruikt voor de bestrijding van knaagdieren. Hoewel deze stoffen effectief zijn tegen doelwitsoorten (zoals huismuizen en ratten), vormen ze een groot risico voor niet-doelwitsoorten (NTR) en roofdieren via secundaire vergiftiging.

• Kennislacune: De blootstellingspaden van niet-doelwitte knaagdieren zijn slecht begrepen, vooral in stedelijke omgevingen in Canada. De meeste studies vinden plaats in landbouwgebieden.
• Specifiek risico: In Ontario worden SGAR's voornamelijk gebruikt door professionele ongediertebestrijders (PMP's) tegen synanthrope (mensgebonden) knaagdieren. Echter, inheemse soorten zoals de witvoetmuis (Peromyscus leucopus) kunnen deze bestrijdingsstations bezoeken en vergiftigd worden. Deze muissoort fungeert vervolgens als een vector voor vergiftiging van roofdieren (zoals roofvogels) die in stedelijke wildernisgebieden leven.
• Doel: Onderzoeken of SGAR-blootstelling plaatsvindt bij P. leucopus in stedelijke wildernisgebieden nabij commerciële gebouwen met actieve bestrijdingsprogramma's, en welke factoren (geslacht, leeftijd, afstand tot bron) hierbij een rol spelen.

2. Methodologie

• Onderzoeksgebied: Zeven "wildernis"-locaties (gemeentelijke parken met gemengde loofbossen) in Toronto en Vaughan, Ontario, die grenzen aan commerciële gebouwen met permanente SGAR-blootstelling.
• Steekproef:
  • Gebruik van dodelijke vallen (snap traps) in beveiligde stations om volwassen witvoetmuizen te vangen.
  • Periode: Juni tot augustus 2024.
  • Totale inspanning: 334 val-nachten, resulterend in 158 vangsten (47% succes).
  • Selectie: Alleen volwassen muizen (met geteste testikels of gepunteerde vagina) werden gebruikt voor leveranalyse.
• Locatiebepaling: Vallen werden geplaatst op specifieke afstanden van de bron van het gif (0m, 20m, 40m, 70m, 100m) loodrecht op de gevel van het gebouw.
• Laboratoriumanalyse: Levermonsters werden getest op een breed scala aan anticoagulantia (waaronder brodifacoum, bromadiolone, difethialone, warfarine, enz.) via vloeistofchromatografie gekoppeld aan tandem-massaspectrometrie (LC-MS/MS) bij het Animal Health Lab van de Universiteit van Guelph.
• Statistiek:
  • Vergelijking van blootgestelde (AR-positief) en niet-blootgestelde (AR-negatief) individuen.
  • Gebruik van Fisher's exacte toetsen, Mann-Whitney U-tests, lineaire regressie en principale componentenanalyse (PCA) om factoren zoals geslacht, leeftijd, lichaamsgewicht, conditie en afstand tot de bron te correleren met blootstelling.

3. Belangrijkste Resultaten

• Prevalentie: Van de 111 geteste volwassen muizen testte 11 (9,9%) positief op SGAR's.
• Detected Chemicals:
  • Bromadiolone: 9 gevallen (meest voorkomend). Concentraties varieerden van 0,008 tot 0,03 ppm (µg/g) in het leverweefsel.
  • Difethialone: 2 gevallen.
  • Geen detectie: Brodifacoum (ondanks dat dit vaak wordt gevonden bij roofvogels in Ontario) en geen eerste-generatie anticoagulantia (FGAR's) werden aangetroffen.
• Locatie van blootstelling: Positieve dieren werden gevonden op afstanden variërend van 0 meter (direct naast een bait-station) tot 100 meter van de bron.
• Demografie en Factoren:
  • Er was geen statistisch significant verschil tussen blootgestelde en niet-blootgestelde muizen wat betreft geslacht, leeftijd, lichaamslengte, gewicht, lichaamsgewicht (conditie) of het percentage bebouwd land in hun leefgebied.
  • Hoewel niet significant, hadden de blootgestelde muizen een iets hogere mediaan in lengte, gewicht en conditie.
  • De meeste blootgestelde dieren (45%) werden binnen twee weken na een geplande bezoek van de ongediertebestrijder gevangen.
• Afstand: Er was geen correlatie tussen de afstand tot de gifbron en de concentratie van het gif in het leverweefsel.

4. Belangrijke Bijdragen en Discussie

• Stedelijke Spillover: Het onderzoek bevestigt dat er sprake is van "spillover" van SGAR's van commerciële bestrijdingszones naar aangrenzende stedelijke wildernisgebieden, wat leidt tot blootstelling van inheemse muizensoorten.
• Risico voor Roofdieren: De gevonden concentraties (0,008-0,03 ppm) worden beschouwd als subletaal voor de muizen zelf, maar kunnen dodelijk zijn voor roofvogels die meerdere vergiftigde muizen eten (bioaccumulatie). Het feit dat geen brodifacoum werd gevonden, terwijl dit wel vaak bij roofvogels in Ontario wordt aangetroffen, suggereert dat andere blootstellingspaden of soorten (zoals huismuizen) mogelijk een grotere rol spelen bij de blootstelling van roofvogels aan deze specifieke stof.
• Beperkingen: De lage blootstellingsprevalentie (9,9%) in vergelijking met landbouwstudies (vaak 12-48%) kan wijzen op verschillen in ecologie (stedelijke vs. agrarisch), of dat de gebruikte methode (dodelijke vallen) niet alle blootgestelde dieren vangt (bijv. dieren die al dood zijn of te ziek om te vangen).
• Gedrag: Het feit dat muizen op grote afstand (100m) en direct naast de bron werden gevonden, suggereert dat blootstelling niet alleen afhankelijk is van de fysieke afstand tot het gif, maar mogelijk ook van seizoensgebonden factoren, sociale hiërarchie (grotere/dominante dieren hebben toegang tot meer voedselbronnen) en tijdstip van de bestrijding.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat het gebruik van SGAR's door de ongediertebestrijdingsindustrie in stedelijke en voorstedelijke gebieden in Toronto en het Grotere Toronto-gebied leidt tot een mate van blootstelling van niet-doelwitte inheemse knaagdieren.

• Aanbeveling: Het gebruik van SGAR's moet worden vermeden in de directe nabijheid van genaturaliseerde landschappen en stedelijke wildernisgebieden om secundaire vergiftiging van roofdieren te minimaliseren.
• Beleid: Hoewel de directe impact op de populatiegrootte van de witvoetmuis in deze studie niet leek te leiden tot een daling van de dichtheid (hoge vangstsucces), blijft het risico op secundaire vergiftiging van de lokale fauna een zorgwekkend punt voor het behoud van biodiversiteit in stedelijke omgevingen.