Hornbill abundance and habitat correlates in Kali Tiger Reserve, Western Ghats, India-Insights from collaborative monitoring

Deze studie, uitgevoerd in samenwerking met de Karnataka Forest Department in het Kali Tiger Reserve, documenteert de verspreiding en dichtheid van drie hoornvogelsoorten en identificeert voedselboomdichtheid als een belangrijke habitatcorrelaat voor de Malabar grijze hoornvogel.

De kern

De Hoornvogels van Kali: Een Verhaal over Vriendschap, Voedsel en Woud

Stel je voor dat het Kali Tiger Reserve in India een gigantisch, levend kasteel is. In dit kasteel wonen niet alleen tijgers, maar ook drie soorten bijzondere bewoners: de Malabar-Grijze Hoornvogel, de Malabar-Paarse Hoornvogel en de Grote Hoornvogel. Deze vogels zijn als de koninklijke boodschappers van het bos; ze zijn groot, kleurrijk en heel belangrijk voor de gezondheid van het woud, omdat ze zaden verspreiden die nieuwe bomen laten groeien.

Maar hoe gaat het met deze koninklijke familie? Zijn ze veilig in hun kasteel? Dat wilden een groep onderzoekers en boswachters weten. Ze hebben samen een groot onderzoek gedaan, en hier is wat ze ontdekten, verteld in simpele taal.

1. De Grote Speurtocht: Een Netwerk van Vrienden

In plaats van dat de onderzoekers alleen maar in hun lab zaten, werkten ze hand in hand met de lokale boswachters. Het was alsof ze een gigantisch veiligheidsnet hadden uitgespannen over het hele bos. Ze liepen langs 57 specifieke paden (transecten) die al bestonden voor het tellen van tijgerprooien.

• De Analogie: Denk aan een schoolreisje waarbij de leraar (de onderzoeker) en de conciërge (de boswachter) samen de hele school inspecteren. De conciërge kent elke hoek van het gebouw, en de leraar weet precies wat hij moet zoeken. Samen maken ze een perfect team.

2. Wie Woonde Waar? (De Drie Broers)

De onderzoekers zagen dat de drie soorten hoornvogels heel verschillende voorkeuren hebben, net als drie broers die graag in verschillende kamers van hetzelfde huis wonen:

• De Malabar-Grijze Hoornvogel (De Alomtegenwoordige): Deze vogel is de populairste. Je kunt ze overal vinden in het bos, van de natte, groene valleien tot de drogere heuvels. Ze zijn als de sociale extroverten die overal welkom zijn. Ze houden vooral van bossen waar veel fruitbomen groeien.
• De Malabar-Paarse Hoornvogel (De Droge Liefhebber): Deze vogel is wat zeldzamer. Ze houden van drogere bossen en gebieden langs de rivier. Ze zijn als de avonturiers die graag in de zon zitten, maar niet in de diepe, vochtige jungle.
• De Grote Hoornvogel (De Grote, Stille Reus): Deze is het zeldzaamst. Ze zijn als de grote, stille reuzen die zich liever verstoppen. Ze werden weinig gezien, waarschijnlijk omdat ze tijdens de broedtijd stil zijn en zich in hun nesten verstoppen.

3. Wat Vond Ze? (De Schatkaarten)

De onderzoekers maakten een soort "schatkaart" van waar de vogels zaten:

• De Grijze Hoornvogel was overal, maar vooral in de natste, groenste delen van het bos (zoals Kumbarwada en Gund).
• De Paarse Hoornvogel werd het meest gezien in de drogere gebieden (zoals Kadra en Gund).
• De Grote Hoornvogel was erg zeldzaam; ze zagen ze maar een paar keer.

Het Belangrijkste Ontdekking:
Het aantal Grijze Hoornvogels was direct gekoppeld aan het aantal fruitbomen. Hoe meer fruitbomen, hoe meer vogels. Het is alsof de vogels zeggen: "Waar de buffetten vol staan, daar komen wij!"

4. Hoeveel Zijn Er? (Het Aantal)

Ze hebben een schatting gemaakt van het totale aantal Grijze Hoornvogels in het reservaat. Het resultaat? Er wonen ongeveer 6.000 van deze vogels in Kali!

• Dat is een gezond aantal, maar het is wel lager dan in sommige andere delen van India.
• De onderzoekers zeggen: "Het bos is een veilige haven, maar we moeten blijven opletten."

5. Waarom is dit Zo Belangrijk?

Dit onderzoek is niet zomaar een lijstje met vogels. Het is een belangrijk signaal:

1. Samenwerking werkt: Het bewijst dat onderzoekers en boswachters samen veel meer kunnen bereiken dan alleen. Het is alsof een arts en een verpleegkundige samen een patiënt beter maken.
2. Het bos is een levend systeem: Als je de bomen (het voedsel) beschermt, bescherm je automatisch de vogels.
3. Klimaatverandering: Zelfs in een beschermd gebied zoals een Tiger Reserve kunnen de effecten van klimaatverandering en veranderingen in het bos merkbaar zijn. Daarom moeten we blijven tellen en kijken.

Conclusie

Deze studie is als een fotografie van het heden voor de hoornvogels van Kali. Het laat zien dat het bos nog steeds een prachtige thuis is voor deze prachtige vogels, zolang we maar zorgen voor genoeg fruitbomen en een veilig thuis. De boodschap is duidelijk: Bescherm de bomen, en de vogels zullen bloeien.

Het onderzoek is een mooi voorbeeld van hoe wetenschap en lokale kennis samen kunnen werken om de natuur te beschermen, alsof ze een team vormen om de koninklijke familie van het bos veilig te houden.

Technische samenvatting

Technische Samenvatting: Hoornvogel-abundantie en habitatcorrelaten in het Kali Tijgerreservaat, West-Ghats, India

1. Probleemstelling en Context
De toekomst van grote vogelsoorten, met name hoornvogels, is onzeker door klimaatverandering en habitatdegradatie. Hoewel Beschermde Gebieden (Protected Areas - PAs) cruciaal zijn voor de biodiversiteit, zijn ze niet volledig immuun voor deze bedreigingen. Er is een gebrek aan systemische, actuele basismetingen van populaties en habitatassociaties van hoornvogels binnen PAs, zelfs in gebieden die bekend staan om hun gezonde populaties.
In de West-Ghats komen drie soorten voor: de Malabar-grijze hoornvogel (Ocyceros griseus), de Malabar-gestreepte hoornvogel (Anthracoceros coronatus) en de Grote hoornvogel (Buceros bicornis). Het Kali Tijgerreservaat (KTR) in Karnataka wordt beschouwd als een belangrijk stronghold, maar er ontbreken kwantitatieve schattingen van dichtheden en gedetailleerde habitatvoorkeuren voor deze soorten binnen het reservaat.

2. Methodologie
Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking tussen onderzoekers (Nature Conservation Foundation) en het Karnataka Forest Department, met als doel een collaboratief monitoringssysteem te demonstreren.

• Onderzoeksgebied: Kali Tijgerreservaat (KTR), Uttara Kannada, Karnataka (1.425 km²). Het gebied omvat diverse habitats, van natte evergreen bossen tot moist deciduous bossen.
• Steekproefdesign:
  • Bird Sampling: Er werden 57 transecten gebruikt die oorspronkelijk waren aangelegd voor het monitoren van prooidieren van tijgers. Deze transecten waren uniform verdeeld over zeven ranges van het reservaat.
  • Datacollectie: De transecten werden één keer gelopen tussen maart en mei 2025 (het broedseizoen). Twee waarnemers registreerden soortidentiteit, waarnemingsmethode (zicht of geluid), koppelgrootte, leeftijd/geslacht (indien zichtbaar) en de loodrechte afstand (voor visuele waarnemingen) of afstandsbands (voor auditieve waarnemingen).
  • Vegetatie: Er werden 56 vegetatieproefvlakken (50x10 m) aangelegd om stamdichtheid, stamomtrek (GBH), kroonhoogte en de dichtheid van voedselbomen te meten.
• Data-analyse:
  • Dichtheidsschatting: Gebruik van Multiple Covariate Distance Sampling (MCDS) via het R-package 'Distance'. Detectieprobabiliteit werd gemodelleerd als functie van de habitatrange.
  • Habitatcorrelaties: Pearson-correlatiecoëfficiënten werden gebruikt om de ontmoetingsfrequenties (per km) te correleren met vegetatievariabelen (stamdichtheid, voedselboom-dichtheid, kroonhoogte, basaal oppervlak).
  • Software: Alle analyses werden uitgevoerd in R (versie 4.4.2).

3. Belangrijkste Bijdragen

• Eerste systemische inventarisatie: Dit is het eerste onderzoek dat systematische gegevens levert over de verdeling en abundantie van drie hoornvogelsoorten binnen het Kali Tijgerreservaat.
• Integratie van monitoring: Het paper demonstreert de effectiviteit van het hergebruiken van bestaande transecten (oorspronkelijk voor tijgerprooien) voor het schatten van hoornvogelpopulaties, wat kostenefficiëntie en ruimtelijke dekking maximaliseert.
• Collaboratieve aanpak: Het onderzoek benadrukt het succes van een partnerschap tussen academische onderzoekers en bosbeheerders, waarbij lokale kennis en logistieke ondersteuning van het Forest Department cruciaal waren.
• Baseline-data: Het biedt essentiële baseline-data voor toekomstig populatiemonitoring en beheer in een gebied dat een kritieke rol speelt in het behoud van endemische soorten.

4. Resultaten

• Verdeling en Abundantie:
  • Malabar-grijze hoornvogel: De meest talrijke en wijdverspreide soort, aangetroffen in alle ranges. De hoogste dichtheden werden gevonden in de ranges Gund en Kumbharwada (voornamelijk evergreen bossen).
  • Malabar-gestreepte hoornvogel: Relatief zeldzaam. De hoogste waarnemingen waren in Gund, Phansoli en Kadra (deciduous bossen en riviergebieden).
  • Grote hoornvogel: Zeer zeldzaam binnen het reservaat, met slechts enkele detecties (voornamelijk geluid) in Anshi en Kulgi.
• Dichtheidsschatting (Malabar-grijze hoornvogel):
  • De geschatte gemiddelde dichtheid voor het hele reservaat was 5,1 vogels per km² (95% CI: 4,0 – 6,4).
  • De gemiddelde koppelgrootte was 1,2 vogels.
  • Er waren aanzienlijke variaties tussen ranges: van 1,1 vogels/km² in Kulgi (deciduous) tot 7,8 vogels/km² in Gund (evergreen).
  • De totale geschatte populatie in KTR bedraagt ongeveer 7.686 vogels.
• Habitatcorrelaties:
  • Malabar-grijze hoornvogel: Positief gecorreleerd met de dichtheid van voedselbomen (stems per hectare). Dit bevestigt dat ze voedselbronnen op patch-niveau volgen.
  • Malabar-gestreepte hoornvogel: Negatief gecorreleerd met het basaal oppervlak (basal area). Dit suggereert een voorkeur voor deciduous bossen met minder dichte, grote bomen in vergelijking met evergreen bossen.
  • Grote hoornvogel: Geen significante correlatie gevonden met de gemeten vegetatievariabelen, wat kan wijzen op een schaalverschil in resource-tracking (ze volgen mogelijk grote vruchtdragen individuele bomen in plaats van algemene dichtheden).

5. Betekenis en Conclusie
De studie bevestigt dat het Kali Tijgerreservaat een cruciale stronghold is voor de Malabar-grijze hoornvogel, een soort die in andere delen van de regio populatieverlies heeft ondergaan. De gevonden dichtheden zijn lager dan die in de Anamalai-heuvels, maar vergelijkbaar met andere recente schattingen in de noordelijke West-Ghats.

De resultaten onderstrepen het belang van het behoud van grote, ongestoorde evergreen bospatches met een hoge dichtheid aan voedselbomen voor de Malabar-grijze hoornvogel. Voor de Malabar-gestreepte hoornvogel zijn moist deciduous bossen en riviergebieden essentieel.

Het onderzoek pleit voor het voortzetten van periodieke monitoring binnen beschermde gebieden, zelfs zonder directe waarnemingen van bedreigingen, om vroegtijdig populatieveranderingen te detecteren. De succesvolle implementatie van een transdisciplinair model, waarbij boswachters actief betrokken zijn bij datacollectie, biedt een schaalbaar model voor biodiversiteitsmonitoring in andere tijgerreservaten in India en daarbuiten.