PREVALENCE AND FACTORS ASSOCIATED WITH FALSE NEGATIVE RAPID DIAGNOSTIC HIV TESTS AMONG PATIENTS ON ANTIRETROVIRAL THERAPY WITH A NON-DETECTABLE VIRAL LOAD IN KAMPALA, UGANDA: A CROSS-SECTIONAL STUDY

Een cross-sectionele studie in Kampala, Oeganda, toonde aan dat ongeveer 3,2% van de HIV-positieve patiënten met een ondetecteerbare virale lading ten onrechte negatief testte op snelle HIV-testen, waarbij de duur van de antiretrovirale therapie en het CD4-aantal significante factoren waren.

De kern

De "Onzichtbare Virus" en de Valse Nul: Een Verhaal over HIV-testen in Oeganda

Stel je voor dat je lichaam een enorme bibliotheek is en het HIV-virus een diefstal van boeken. De medicijnen (ART) die mensen nemen, werken als een superstraffe bibliothecaris die alle gestolen boeken terugplaatst en de diefstal volledig stopt. Als de diefstal stopt, wordt de bibliotheek weer rustig en stil. In medische termen noemen we dit een "niet detecteerbare virale last".

Maar hier komt de vreemde twist in dit verhaal, zoals beschreven in het onderzoek uit Kampala, Oeganda:

Het Probleem: De Valse Nul
Soms, als je naar de bibliotheek kijkt met een heel simpele scanner (een snelle HIV-test), zegt de scanner: "Geen diefstal gevonden! Alles is veilig!"
Maar dat is een leugen. De diefstal is er nog steeds, de persoon is nog steeds HIV-positief, maar de scanner ziet het niet. Dit noemen we een vals-negatief resultaat. Het is alsof je een dief in de kamer hebt, maar je bewegingsmelder gaat niet af omdat de dief zo stil is geworden.

Wat hebben ze onderzocht?
De onderzoekers gingen naar een grote kliniek in Kampala (Kisenyi Health Center IV). Ze namen 1.248 mensen die HIV hadden, die al jaren medicijnen namen en waarvan de virale last zo laag was dat de standaardtests het virus niet meer zagen. Ze lieten hen opnieuw testen met de standaard snelle tests die overal in Oeganda worden gebruikt.

De Ontdekking: 3 op de 100
Het resultaat was verrassend: 3,2% van deze mensen (ongeveer 3 op de 100) kregen een vals-negatief resultaat.

• De analogie: Stel je voor dat je 100 mensen met een onzichtbare vlek op hun shirt laat testen met een simpele lamp. De lamp zegt bij 97 mensen: "Geen vlek". Maar bij 3 mensen zegt de lamp ook "Geen vlek", terwijl ze er wél eentje hebben. Als je op die 3 mensen zou vertrouwen, zou je denken dat ze schoon zijn, terwijl ze dat niet zijn.

Waarom gebeurt dit?
Het onderzoek vond twee belangrijke redenen waarom de "scanner" soms faalt:

1. Hoe lang ze al medicijnen nemen: Hoe langer iemand de medicijnen neemt, hoe "stiller" het virus wordt. Maar paradoxale genoeg bleek dat mensen die korter op de medicijnen zaten vaker een vals-negatief resultaat kregen in deze specifieke groep. Het lijkt erop dat het virus en het immuunsysteem nog aan het "dansen" zijn in de eerste jaren, en dat de test de dans niet goed kan volgen.
2. Het aantal verdedigers (CD4-cellen): Mensen met een heel sterk immuunsysteem (veel CD4-cellen) hadden vaker een vals-negatief resultaat.
   • De metafoor: Het is alsof het lichaam de "sporen" van het virus (antistoffen) zo goed opruimt dat de snelle test, die op die sporen zoekt, niets meer kan vinden. Het lichaam is zo goed in het opruimen dat de test denkt dat er nooit iets gebeurd is.

Waarom is dit gevaarlijk?
Dit is het gevaarlijkste deel van het verhaal.
Stel je voor dat een patiënt een vals-negatief resultaat krijgt. Hij denkt: "Wauw! De medicijnen werken zo goed dat ik genezen ben! Ik stop met de pilletjes."
Als hij stopt, is het alsof je de bibliotheek weer openzet voor de dieven. Het virus komt terug, verspreidt zich weer, en de patiënt kan ziek worden. Dit is precies wat de onderzoekers willen voorkomen.

De Oplossing: Niet alleen vertrouwen op de snelle test
De boodschap van dit onderzoek is duidelijk:

• Voor artsen: Als iemand al lang HIV heeft en medicijnen neemt, vertrouw niet blind op de snelle test als die "negatief" zegt. Gebruik een zwaardere, duurdere test (zoals een ELISA-test of een PCR-test) om zeker te weten dat het virus echt weg is, of dat het er nog steeds is.
• Voor patiënten: Stop nooit met medicijnen alleen omdat een snelle test zegt dat je "negatief" bent. Je bent niet genezen; je bent gewoon goed onder controle.

Samenvattend in één zin:
Zelfs als je medicijnen het virus zo goed onderdrukken dat het onzichtbaar wordt voor de simpele tests, is het virus er nog steeds; we moeten daarom slimme, dubbelcheck-tests gebruiken om ervoor te zorgen dat niemand per ongeluk stopt met zijn reddende medicijnen.

Technische samenvatting

Titel: Prevalentie en geassocieerde factoren van vals-negatieve snelle HIV-diagnostische testen bij patiënten op antiretrovirale therapie met een niet-detecteerbare virale lading in Kampala, Oeganda.

1. Het Probleem

In Sub-Sahara Afrika, en specifiek in Oeganda, is de "Test and Treat"-strategie succesvol geïmplementeerd, wat leidt tot vroege diagnose en onmiddellijke start van antiretrovirale therapie (ART). Dit resulteert vaak in een onderdrukte (niet-detecteerbare) virale lading bij patiënten. Echter, er is groeiend bewijs dat mensen die langdurig ART gebruiken, ondanks dat ze HIV-positief zijn, vals-negatieve resultaten kunnen krijgen bij snelle diagnostische testen (RDT's).

• Oorzaak: Dit wordt toegeschreven aan het afnemen van HIV-antilichamen bij langdurige onderdrukking van het virus.
• Gevolg: Patiënten kunnen ten onrechte denken dat ze genezen zijn, wat leidt tot het stoppen van de medicatie, een terugkeer van het virus (viral rebound), verhoogde transmissie en progressie naar gevorderde ziekte.
• Kennislacune: Hoewel dit fenomeen bij kinderen is onderzocht, ontbreekt er voldoende data over volwassen populaties in Sub-Sahara Afrika, waar de meeste HIV-geïnfecteerden wonen.

2. Methodologie

• Onderzoeksontwerp: Een cross-sectionele studie uitgevoerd tussen oktober 2023 en februari 2024.
• Locatie: Kisenyi Health Center IV in Kampala, Oeganda (een grote, overheidsgezondheidscentrum met een hoge patiëntenaantallen).
• Populatie: 1.248 volwassenen en kinderen (>18 maanden) die bekend waren met HIV, op ART waren, en een niet-detecteerbare virale lading hadden.
• Selectiecriteria: Deelnemers moesten op ART zijn en een onderdrukte virale lading hebben. Patiënten met onderbroken therapie in het afgelopen jaar of gevorderde ziekte (stadium III/IV) werden uitgesloten.
• Testalgoritme:
  1. Screening: Determine™ HIV-1/2.
  2. Bevestiging: Stat-Pak®.
  3. Tie-breaker: SD Bioline®.
  4. Gouden Standaard: Een negatief resultaat op de snelle testen werd bevestigd met een vierde generatie Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) om vals-negatieve resultaten te identificeren.
• Data-analyse: Logistische regressie (unadjusted en adjusted) werd gebruikt om factoren te identificeren die geassocieerd zijn met vals-negatieve resultaten, met behulp van STATA versie 14.0.

3. Belangrijkste Bijdragen en Resultaten

• Prevalentie: Van de 1.248 deelnemers testten er 40 (3,2%; 95% BI: 2,20-4,2) vals-negatief op de snelle testen, maar bleken HIV-positief na bevestiging met ELISA.
• Significante Factoren: Twee factoren bleken statistisch significant geassocieerd met vals-negatieve resultaten in de multivariabele analyse:
  1. CD4-aantal: Een hoger CD4-aantal was geassocieerd met een hogere kans op een vals-negatief resultaat (aOR 1,001; CI: 1,001-1,003).
  2. Duur van ART: Een kortere duur op ART was geassocieerd met een hogere kans op vals-negatieve resultaten (aOR 0,884; CI: 0,801-0,978). Dit suggereert dat hoe korter iemand op therapie zit, hoe waarschijnlijker een vals-negatief resultaat is binnen deze groep met onderdrukte virale lading.
• Niet-significante Factoren: Geslacht, huwelijkse status, opleidingsniveau, BMI, therapietrouw en het type ART-regime waren niet significant geassocieerd met vals-negatieve resultaten in de aangepaste analyse.
• Regime-specifiek: Alle vals-negatieve resultaten kwamen voor bij patiënten die een DTG-gebaseerd regime (Dolutegravir) gebruikten, wat de meest voorkomende eerste lijnbehandeling is in Oeganda sinds 2018.

4. Betekenis en Conclusie

• Klinische Implicatie: De studie concludeert dat het huidige nationale algoritme voor seriële snelle testen mogelijk ontoereikend is voor het detecteren van HIV-infectie bij patiënten met een langdurig onderdrukte virale lading. Een negatieve snelle test bij deze specifieke populatie mag niet worden geïnterpreteerd als een HIV-cure.
• Aanbevelingen:
  • Er is een dringende noodzaak voor aanvullende bevestigingstesten (zoals ELISA of DNA-PCR) bij patiënten die bekend zijn met HIV maar die negatief testen op snelle testen, vooral als ze langdurig op ART zijn.
  • Gezondheidszorgpersoneel moet bewust zijn van dit fenomeen om onbedoelde onderbrekingen van de behandeling te voorkomen.
• Beperkingen: De studie was beperkt tot één stedelijke faciliteit, wat de generaliseerbaarheid naar plattelandsgebieden of privé-instellingen kan beperken. Er was ook sprake van ontbrekende CD4-data bij ongeveer 17% van de deelnemers.

Samenvattend: Dit onderzoek onderstreept dat "vals-negatieve" snelle testen een reëel probleem vormen bij 3 op de 100 Oegandese HIV-patiënten met een onderdrukte virale lading. Dit vereist een aanpassing in klinische protocollen om patiëntenveiligheid te waarborgen en de voortzetting van levensreddende therapie te garanderen.