Cohort profile: Description of the GIG-OSH longitudinal cohort on occupational safety and health of digital platforms workers in Europe

Het GIG-OSH-cohort is de eerste grote longitudinale studie in zeven Europese landen die de impact van platformwerk op arbeidsveiligheid, werk- en arbeidsomstandigheden en gezondheid onderzocht bij zowel web-based als locatiegebonden werknemers, waarbij uit de eerste resultaten bleek dat deze groep gemiddeld een lagere welvaartsindex heeft dan de algemene bevolking.

De kern

🚀 De GIG-OSH: Een Reis door de Wereld van de "Gig-Economie"

Stel je voor dat de arbeidsmarkt een enorm, drukke markt is. Vroeger hadden mensen vaste kraampjes met een vaste baas. Maar nu is er een nieuwe markt opgekomen: de digitale platformwereld. Hier werken mensen via apps: van de bezorger die je pizza brengt tot de freelancer die online logo's ontwerpt.

Het probleem? We weten heel weinig over hoe het met hun gezondheid gaat. Is het werk stressvol? Zijn ze veilig? Krijgen ze genoeg betaald?

Om dit te achterhalen, hebben wetenschappers uit zeven Europese landen (zoals Spanje, Zweden, België en het VK) een groot onderzoek gestart genaamd GIG-OSH. Ze hebben een soort "levensverwachtingstest" opgezet, maar dan voor werkgevers en werknemers in de digitale wereld.

🕵️‍♂️ De Opzet: Een Grote Zee van Werknemers

Het team heeft 3.945 mensen gevonden die via apps werken. Ze hebben ze in twee groepen verdeeld, net als bij een sportwedstrijd:

1. De "On-Location" Groep (De Lopers): Dit zijn de mensen die fysiek ergens moeten zijn. Denk aan bezorgers, taxichauffeurs of mensen die huishoudelijke klusjes doen. Ze werken vaak buiten, in alle weersomstandigheden.
2. De "Web-Based" Groep (De Zitters): Dit zijn de mensen die thuis achter hun computer werken. Denk aan vertalers, ontwerpers of mensen die kleine online klusjes doen.

Ze hebben deze mensen niet zomaar gekozen. Omdat er geen lijst bestaat van alle "gig-werkers" (ze zijn vaak anoniem of onregelmatig), hebben de onderzoekers gebruik gemaakt van slimme trucs: reclames op sociale media, gesprekken op straat bij bezorgpunten en uitnodigingen via online communities.

📊 Wat Vonden Ze Tot Nu Toe? (De "Foto")

Het onderzoek is nog jong (het is een "longitudinaal" onderzoek, wat betekent dat ze ze over een periode van tijd volgen), maar de eerste foto's zijn al schokkend en interessant:

• De Gemiddelde Werker: De meeste zijn jong (rond de 32 jaar) en vaak man. Maar er is een groot verschil: de "Lopers" zijn vaker migranten en hebben minder diploma's dan de "Zitters".
• Het Werktempo: De "Lopers" werken extreem veel. Gemiddeld bijna 78 uur per maand (en dat is vaak zonder betaalde pauzes!). De "Zitters" werken gemiddeld 29 uur.
• Het Geld: Dit is het trieste deel. Hun inkomen uit deze apps is vaak heel laag. Gemiddeld verdienen ze maar 20% van het gemiddelde nationale loon. Voor de "Zitters" is dat zelfs nog lager (12%).
• De Gezondheid: Hier wordt het zorgwekkend. De mentale gezondheid van deze groep is beduidend slechter dan die van de gemiddelde Europeaan. Ze voelen zich minder welbevonden.
• Veiligheid: De "Lopers" krijgen soms beschermende kleding (zoals een helm), maar vaak moeten ze die zelf betalen of krijgen ze niets. De "Zitters" gebruiken bijna nooit bescherming, omdat ze thuis werken, maar ze kampen met andere risico's, zoals stress door algoritmes die hun werk controleren.

🎨 De Grote Vergelijking: Twee Werelden

Het onderzoek maakt een prachtige vergelijking met een twee-richtingsweg:

• De Linker Kant (Web-based): Hier vind je de "micro-tasks". Het is vaak eenzaam werk, met lage lonen en geen vast contract. Het is alsof je losse puzzelstukjes verkoopt.
• De Rechter Kant (On-location): Hier vind je de bezorgers. Dit is zwaar fysiek werk, vaak met een hoger risico op ongelukken, maar soms iets meer structureel (hoewel vaak nog steeds zonder vast contract).

Interessant is dat de landen ook verschillen. In Denemarken en Polen zie je vooral bezorgers, terwijl in het VK en België veel meer mensen online micro-tasks doen.

🚧 De Hobbels in het Onderzoek

Het onderzoek is niet perfect, en de auteurs zijn daar eerlijk over:

• Het is geen perfecte steekproef: Omdat ze geen volledige lijst van werknemers hadden, is hun groep niet 100% representatief voor heel Europa. Het is meer een "snede" dan een volledige foto.
• Mensen verdwijnen: Veel mensen die meededen aan het begin, waren er na een half jaar niet meer bij. Dit is lastig voor een langdurig onderzoek, omdat je dan niet weet of ze gestopt zijn met werken of gewoon niet meer wilden meedoen.
• Zelfrapportage: De mensen moesten zelf invullen hoe het met ze ging. Soms zeggen mensen dingen die ze denken dat je wilt horen, of vergeten ze details.

🚀 Wat Komt Er Vandaan?

Dit onderzoek is het eerste grote experiment van dit type in Europa. Het is als het leggen van de eerste steen voor een brug die we nodig hebben om de gezondheid van deze nieuwe generatie werkers te begrijpen.

De toekomstplannen:
De onderzoekers willen nu nog preciezer meten:

• Hoeveel uur staan ze eigenlijk wachtend? (Dit wordt vaak niet betaald, maar kost wel tijd).
• Hoeveel verdienen ze per uur echt?
• Ze willen ook andere groepen betrekken, zoals mensen die via apps thuiszorg of medische diensten verlenen.

🏁 Conclusie in Eén Zin

De GIG-OSH studie is een noodzakelijke waarschuwing en een eerste stap: de digitale platformwereld biedt flexibiliteit, maar het kost vaak wel de gezondheid en het welzijn van de werkers, en we hebben dringend betere regels en bescherming nodig.

Technische samenvatting

Probleemstelling

De opkomst van digitaal platformwerk (DPW) in Europa heeft geleid tot nieuwe vormen van arbeid gekenmerkt door algoritmisch management en taakgerichte beloning. Hoewel dit werk flexibiliteit biedt, brengt het vaak onzekere omstandigheden met zich mee, zoals lage lonen, gebrek aan sociale zekerheid en beperkte arbeidsrechten. Bestaand onderzoek is vaak beperkt tot kwalitatieve studies, landenspecifieke analyses of richt zich uitsluitend op één type werker (bijv. bezorgers). Er ontbreekt cruciaal longitudinaal, vergelijkend data over de impact van platformwerk op arbeidsveiligheid en gezondheid (OSH), zowel voor web-based (online) als on-location (fysieke) werkers. Deze kennislacune belemmert het ontwikkelen van effectief beleid en interventies voor deze kwetsbare beroepsgroep.

Methodologie

Het GIG-OSH-project is een prospectieve longitudinale cohortstudie die is opgezet om de OSH-impact van digitaal platformwerk in zeven Europese landen te onderzoeken: België, Denemarken, Finland, Polen, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.

• Steekproef en Rekrutering:

  • Doelgroep: 3.945 digitale platformwerkers (baseline).
  • Selectie: Niet-probabilistische steekproefstrategieën die zijn afgestemd op de nationale contexten, omdat er geen centrale registers van platformwerkers bestaan.
  • Methoden: Een mix van sociale media-advertenties, organische outreach via netwerken, rekrutering via micro-task platforms (Upwork, Prolific), veldwerk (persoonlijke benadering), samenwerking met vakbonden en instituties, en snowball-sampling.
  • Type werk: De steekproef omvat zowel web-based werkers (micro-tasks, freelancers) als on-location werkers (bezorging, vervoer).

• Datacollectie:

  • Instrument: Online vragenlijst via REDCap, ontwikkeld via een co-creatieproces met stakeholders en gebaseerd op bestaande literatuur en instrumenten (o.a. EWCS).
  • Tijdslijn: Baseline (oktober 2023 - april 2024), een follow-up na 6 maanden in alle landen, en een extra follow-up na 12 maanden specifiek in Spanje.
  • Variabelen: Demografie, arbeidsomstandigheden, psychosociale risico's, algoritmisch management, fysieke en mentale gezondheid (o.a. WHO-5 welzijnsindex), inkomsten en contracttypes.
  • Statistische analyse: Beschrijvende statistieken en niet-lineaire canonieke correlatieanalyse (HOMALS) om patronen tussen taaktypes en arbeidsvoorwaarden te visualiseren.

Belangrijkste Resultaten

De baseline-analyse van de 3.945 deelnemers toont aanzienlijke verschillen tussen de twee groepen:

• Demografie: De gemiddelde leeftijd is 32,6 jaar. On-location werkers zijn overwegend mannelijk (69,2%) en hebben een hoger migratieaandeel (41,2%) dan web-based werkers (48,8% mannelijk, 27,0% migranten). Web-based werkers hebben een hoger opleidingsniveau (64,4% hoger onderwijs vs. 45,9%).
• Arbeidsomstandigheden:
  • Uren: On-location werkers werken gemiddeld 78 uur per maand, terwijl web-based werkers gemiddeld 29 uur werken.
  • Inkomen: Het inkomen uit platformwerk is laag; gemiddeld 20,6% van het nationale mediane inkomen. On-location werkers verdienen relatief meer (29,5%) dan web-based werkers (12,6%).
  • Contracten: 56,2% van de web-based werkers heeft geen formeel contract, tegenover 25,7% bij on-location werkers.
• Gezondheid en Veiligheid:
  • De gemiddelde WHO-5 score is 58,7, wat aanzienlijk lager is dan het Europese gemiddelde (69,4), wat wijst op een slechter psychisch welzijn.
  • On-location werkers rapporteren een slechtere fysieke werkomgeving, hogere werkdruk en meer risico's op verkeersongevallen.
  • Web-based werkers ervaren minder fysieke risico's maar rapporteren vaak een gebrek aan informatie over veiligheidsvoorschriften.
• Multidimensionale Analyse: De HOMALS-analyse onderscheidt duidelijk twee dimensies:
  1. Taaktype: Links staan web-based micro-tasks (geassocieerd met lage inkomensafhankelijkheid en informele contracten); rechts staan fysieke taken zoals bezorging (geassocieerd met hogere inkomensafhankelijkheid en formelere contracten).
  2. Arbeidsrelatie: Onderscheidt zelfstandigen van werknemers met andere contracttypes.
• Follow-up: Er was sprake van aanzienlijke uitval (attrition). Van de 3.945 baseline-deelnemers bereikten slechts 385 de tweede golf, wat de longitudinale kracht beperkt.

Bijdragen en Significantie

De GIG-OSH-cohort vertegenwoordigt een mijlpaal in het onderzoek naar de "gig economy" met de volgende unieke bijdragen:

1. Eerste Groot-Schalige Longitudinale Studie: Het is de eerste studie die longitudinale data verzamelt over OSH bij platformwerkers in meerdere Europese landen, waardoor trends in gezondheid en arbeidsomstandigheden over tijd kunnen worden gevolgd.
2. Vergelijkend Kader: Door zowel web-based als on-location werkers te includeren, biedt de studie een volledig beeld van de heterogeniteit binnen de sector, in tegenstelling tot eerdere studies die vaak slechts op één groep (bijv. fietskoeriers) focusten.
3. Cross-Nationaal Inzicht: De studie omvat zeven landen met verschillende welvaartsstaten en arbeidsmarktregeringen, wat inzicht geeft in hoe nationale contexten de OSH-uitkomsten beïnvloeden.
4. Stakeholder-Geïnformeerd: Het onderzoek is ontwikkeld met input van werkers, vakbonden en beleidsmakers, wat de relevantie en validiteit van de gevonden risico's (zoals algoritmisch management en psychosociale druk) verhoogt.
5. Beleidsondersteuning: De bevindingen zijn direct relevant voor de implementatie van nieuwe EU-wetgeving rondom platformwerk en bieden een empirische basis voor het aanpakken van inkomensonzekerheid en gezondheidsrisico's.

Beperkingen: De studie erkent beperkingen zoals het ontbreken van een probabilistische steekproef (beperkt generaliseerbaarheid), hoge uitval in follow-up-fases, en de afhankelijkheid van zelfgerapporteerde data. Toch biedt het een robuust startpunt voor toekomstig onderzoek en beleidsvorming.