Influenza vaccine effectiveness against outpatient acute respiratory illness with laboratory-confirmed influenza, United States, 2024-25 season

Tijdens het Amerikaanse influenzaseizoen 2024-25 bleek de vaccinatiegraad de kans op medisch behandelde, laboratoriumbevestigde influenza bij poliklinische patiënten met ongeveer een derde te verlagen, met een effectiviteit van 33% tegen alle influenza en variërende bescherming tegen de verschillende subtypes.

De kern

🛡️ De Grijze Wolk van 2024-2025: Hoe goed werkt ons griepvaccin?

Stel je voor dat het griepseizoen 2024-2025 een zware, grijze wolk was die over de Verenigde Staten hing. Deze wolk bracht twee soorten "regendruppels" mee: A(H3N2) en A(H1N1), plus een paar druppels van het B/Victoria-type. Het was een van de zwaarste winters in jaren, met veel ziekenhuisbezoeken en zelfs doden.

De vraag die wetenschappers van het CDC (het Amerikaanse volksgezondheidscentrum) zich stelden, was simpel: "Werkt onze paraplu (het vaccin) nog steeds, of is hij lek?"

Hier is wat ze ontdekten, vertaald naar alledaagse taal:

1. De Paraplu werkt, maar is niet waterdicht

Het onderzoek keek naar bijna 7.000 mensen die naar de dokter gingen met hoest en koorts. Van hen bleek dat 30% echt griep had.

• Het resultaat: Mensen die gevaccineerd waren, hadden een derde minder kans om ziek te worden dan mensen die niet gevaccineerd waren.
• De analogie: Stel je voor dat je zonder paraplu in de regen loopt en je wordt helemaal doorweekt. Met de paraplu (het vaccin) word je nog nat, maar je bent misschien slechts 30% nat in plaats van 100%. Je bent niet droog, maar je bent wel veel comfortabeler en minder ziek.

2. Verschillende regendruppels, verschillende bescherming

De griepvirus-wolk bestond uit verschillende soorten druppels, en de paraplu werkte niet even goed tegen elk type:

• Tegen A(H3N2) (de zware druppels): De paraplu werkte redelijk goed (ongeveer 27% bescherming). Dit is een virus dat vaak verandert, waardoor de paraplu soms net niet helemaal past.
• Tegen A(H1N1) (de middelzware druppels): Hier werkte de paraplu beter (ongeveer 37% bescherming).
• Tegen B/Victoria (de lichte druppels): Ook hier werkte het vaccin behoorlijk goed (ongeveer 40%).

Belangrijk voor kinderen: Voor de allerkleinsten (tussen 8 maanden en 4 jaar) werkte de paraplu het beste! Ze waren het meest beschermd.
Belangrijk voor ouderen: Voor mensen van 65 jaar en ouder was het effect minder duidelijk. Hun paraplu leek wat minder goed te werken tegen de zware A(H3N2)-druppels. Dit komt waarschijnlijk omdat hun afweersysteem ouder is en de paraplu soms al wat "verouderd" is tegen de tijd dat de echte storm losbreekt.

3. De "Twee-jaren-regel" (Vorig jaar ook al een paraplu?)

Veel mensen vragen zich af: "Als ik vorig jaar al een paraplu had, moet ik er dit jaar dan nog eentje kopen?"
Sommige studies suggereren dat als je twee jaar achter elkaar een paraplu koopt, de tweede misschien minder goed werkt (alsof je afweersysteem "verveelt").

• Wat dit onderzoek zegt: Nee, dat is niet het geval. Of je vorig jaar al gevaccineerd was of niet, maakt voor dit seizoen geen verschil. Een nieuwe paraplu (dit jaar's vaccin) gaf net zoveel bescherming als een nieuwe paraplu voor iemand die er nog nooit eentje had.
• De conclusie: Het is altijd verstandig om elk jaar een nieuwe paraplu te kopen, ongeacht wat je het jaar ervoor hebt gedaan.

4. Hoe lang gaat de paraplu mee?

De paraplu werkt het beste als je hem net hebt gekocht.

• Direct na vaccinatie: De bescherming is het sterkst in de eerste 2 tot 4 maanden.
• Na 4 maanden: De bescherming begint iets af te nemen (alsof de stof van de paraplu wat verzakt), maar hij biedt nog steeds enige bescherming.
• Tip: Probeer je zo vroeg mogelijk in het seizoen te laten prikken, zodat je paraplu klaar is voordat de zwaarste stormen beginnen.

5. Waarom werkt het niet 100%?

Je zou denken: "Als ik gevaccineerd ben, word ik nooit ziek." Maar griepvirussen zijn slimme bedriegers. Ze veranderen hun uiterlijk (net als een dief die een pruik en een baard opzet).

• Soms is het vaccin gemaakt tegen een virus dat er net iets anders uitziet dan het virus dat daadwerkelijk rondwaart. Het is alsof je een paraplu koopt die perfect past bij de regen van 2023, maar de regen van 2025 is net iets groter. De paraplu vangt nog steeds veel op, maar niet alles.

🏁 De Samenvatting in één zin

Het vaccin van 2024-2025 was geen ondoordringbare muur, maar het was een zeer nuttige paraplu. Het hield ongeveer één op de drie mensen die anders ziek waren, gezond genoeg om niet naar de dokter te hoeven. Zelfs als je niet 100% beschermd bent, is het verschil tussen "een beetje ziek" en "ernstig ziek" vaak enorm groot dankzij die paraplu.

Kortom: Laat je elk jaar prikken. Het is de beste manier om je eigen gezondheid en die van je omgeving te beschermen tegen de griepstorm.

Technische samenvatting

Technische Samenvatting: Effectiviteit van het Influenzavaccin in de VS (Seizoen 2024-2025)

1. Het Probleem en de Context
Het influenzaseizoen 2024-2025 in de Verenigde Staten werd gekenmerkt door een hoge ziektelast en werd voor alle leeftijdsgroepen ingedeeld als een seizoen met "hoge ernst". De circulerende virussen waren voornamelijk Influenza A(H1N1)pdm09 en A(H3N2), met een kleinere bijdrage van Influenza B/Victoria. Hoewel jaarlijkse vaccinatie wordt aanbevolen, varieert de effectiviteit van het vaccin (Vaccine Effectiveness, VE) aanzienlijk per seizoen, afhankelijk van de antigenische overeenkomst tussen het vaccin en de circulerende virussen, de leeftijd van de patiënt en eerdere vaccinatiegeschiedenis. Er was behoefte aan actuele, end-of-season schattingen van de vaccinatie-effectiviteit tegen medisch bijgestane ambulante ziekte om beleidsmakers en het publiek te informeren.

2. Methodologie
De studie maakte gebruik van het US Flu VE Network, een publieke gezondheidsmonitoringsinfrastructuur die data verzamelt via een test-negatief ontwerp (test-negative design).

• Populatie: Er werden 6.793 patiënten (leeftijd ≥8 maanden) ingesloten die zich presenteerden met acute respiratoire symptomen (inclusief hoesten) binnen 7 dagen na het begin van de klachten in 7 staten (Arizona, Michigan, Missouri, Ohio, Pennsylvania, Texas, Washington).
• Laboratorium: Bovenste luchtwegmonsters werden getest op influenza en SARS-CoV-2 met behulp van reverse-transcriptase polymerase chain reaction (RT-PCR).
• Genetische karakterisering: Positieve monsters met een RT-PCR-cyclusdrempelwaarde <31 ondergingen whole-genome sequencing (WGS) om de clades en subclades van de virussen te bepalen.
• Serologie: Een subgroep van volwassenen leverde serum voor microneutralisatie (MN) assays om antilichaamtiteren tegen het circulerende A(H3N2)-virus (A/Wisconsin/154/2024) te kwantificeren.
• Statistische analyse: De effectiviteit (VE) werd berekend als $(1 - \text{aOR}) \times 100$, waarbij aOR de aangepaste odds ratio is uit multivariabele logistische regressiemodellen. De modellen werden aangepast voor studielocatie, leeftijd, onderliggende gezondheidsaandoeningen en de maand van ziektebegin.
• Specifieke analyses: Er werd gekeken naar VE per virussoort/subtype, per leeftijdsgroep, naar verloop van tijd sinds vaccinatie, en naar het effect van vaccinatie in het voorgaande seizoen (2023-24) op de huidige effectiviteit.

3. Belangrijkste Bijdragen

• Actuele data: Dit is de eerste gedetailleerde rapportage over de effectiviteit voor het volledige seizoen 2024-2025, inclusief data over genetische drift en serologische respons.
• Subtype-specifieke effectiviteit: Het biedt gedifferentieerde schattingen voor A(H3N2), A(H1N1)pdm09 en B/Victoria, wat cruciaal is gezien de variatie in bescherming tussen deze stammen.
• Interactie met eerdere vaccinatie: De studie analyseert systematisch of vaccinatie in het huidige seizoen extra bescherming biedt voor personen die ook in het voorgaande seizoen zijn gevaccineerd (herhaalde vaccinatie).
• Immunologische correlatie: Door het koppelen van klinische VE-data aan serologische titers (MN-assays) wordt een beter inzicht verkregen in de immunologische basis van de waargenomen bescherming.

4. Resultaten

• Algemene Effectiviteit: De totale vaccinatie-effectiviteit tegen medisch bijgestane ambulante influenza was 33% (95% betrouwbaarheidsinterval [BI]: 24-41).
• Effectiviteit per Subtype:
  • A(H3N2): 27% (95% BI: 14-39).
  • A(H1N1)pdm09: 37% (95% BI: 24-48).
  • B/Victoria: 40% (95% BI: 12-59).
• Leeftijdsvariatie:
  • De hoogste effectiviteit werd waargenomen bij kinderen van 8 maanden tot 4 jaar (50% tegen alle influenza; 73% tegen A(H1N1)).
  • Bij volwassenen van 65 jaar en ouder was de effectiviteit statistisch niet significant (4%, 95% BI: -42 tot 35), wat consistent is met eerdere bevindingen over de beperkte bescherming tegen A(H3N2) bij deze leeftijdsgroep.
• Tijd sinds vaccinatie: De effectiviteit was het hoogst binnen 14-60 dagen na vaccinatie, maar bleef tot 4 maanden na vaccinatie statistisch significant voor de algemene populatie.
• Invloed van Eerdere Vaccinatie: Er was geen statistisch significant verschil in effectiviteit tussen personen die alleen in het huidige seizoen waren gevaccineerd en personen die in zowel het huidige als het voorgaande seizoen waren gevaccineerd (p-waarde voor interactie = 0,26).
• Serologie: Personen die in het huidige seizoen waren gevaccineerd, hadden significant hogere antilichaamtiteren (GMT: 44) tegen A(H3N2) dan niet-gevaccineerden (GMT: 14). Er was geen verschil in titeren gebaseerd op vaccinatie in het voorgaande seizoen, wat de klinische bevindingen ondersteunt.
• Genetica: De circulerende A(H3N2)-virussen behoorden voornamelijk tot subclade J.2, terwijl de B/Victoria-virussen voornamelijk tot subclade C.3.1 behoorden.

5. Betekenis en Conclusie
De studie concludeert dat het influenzavaccin voor het seizoen 2024-25 een beschermd effect van ongeveer één derde bood tegen medisch bijgestane ambulante influenza, ondanks een hoge ziektelast en een seizoen met hoge ernst.

• Klinische relevantie: Zelfs een bescheiden effectiviteit (33%) kan in een seizoen met hoge prevalentie leiden tot een aanzienlijke preventie van ziekenhuisopnames en sterfgevallen.
• Beleid: De bevindingen ondersteunen de aanbeveling voor jaarlijkse vaccinatie voor alle personen vanaf 6 maanden. De studie suggereert dat vaccinatie in het huidige seizoen nuttig is, ongeacht of men in het voorgaande seizoen is gevaccineerd.
• Beperkingen: De lage effectiviteit bij ouderen (≥65 jaar) tegen A(H3N2) blijft een uitdaging, mogelijk door immunosenescentie en waning immunity. De studie merkt ook op dat de effectiviteit tegen B/Victoria lager was dan in voorgaande seizoenen, mogelijk door een verschuiving in de circulerende subclades (C.3.1).

Kortom, de studie bevestigt de waarde van het seizoensgebonden vaccin als een essentieel hulpmiddel in de volksgezondheid, zelfs wanneer de effectiviteit niet optimaal is, en onderstreept de noodzaak van continue monitoring en aanpassing van de vaccincompositie.