The Effects of Gender Affirming Hormone Treatment on Transgender Mens Musculoskeletal Health: A Systematic Review and Meta-Analysis

Deze systematische review en meta-analyse concludeert dat masculinerende hormoontherapie bij transmannen geen negatief effect heeft op de botdichtheid, maar wel leidt tot een toename in spierkracht en vetvrije massa, hoewel de huidige bewijslast beperkt is door methodologische zwaktes en hoge heterogeniteit.

De kern

🏗️ De Bouwvakkers en het Stevige Huis: Wat gebeurt er met het bot van transmannen?

Stel je voor dat je lichaam een groot bouwproject is. De botten zijn de fundering en de muren, en de spieren zijn de stevige balken en balken die het huis dragen.

Vroeger dachten we dat als je als vrouw geboren bent en later een man wordt (door hormoontherapie, oftewel GAHT), je "bouwmaterialen" misschien veranderen op een manier die de fundering (de botten) zwakker maakt. Maar dit nieuwe onderzoek, een enorme samenvatting van veel andere studies, kijkt nu heel nauwkeurig naar wat er echt gebeurt.

Hier zijn de belangrijkste ontdekkingen, vertaald:

1. De Fundering (Botten) blijft stabiel

De onderzoekers keken naar de "belangrijkste steunpunten" van het lichaam: de heup, de dijbeenhals en de wervelkolom.

• De vergelijking: Stel je voor dat je een huis hebt dat je renoveert. Je vervangt de ramen en deuren, maar de fundering blijft precies hetzelfde.
• De bevinding: Na een paar jaar hormoontherapie bleek dat de dichtheid van de botten niet veranderde. Ze werden niet zwakker, maar ze werden ook niet per se dikker. Het was alsof de hormonen de botten gewoon "in stand hielden".
• Het probleem: De onderzoekers zeggen wel: "We zijn er vrij zeker van dat de botten niet instorten, maar de bewijzen zijn nog niet 100% perfect." Het is alsof je een huis inspecteert met een zaklamp in plaats van een professionele scanner; je ziet dat het er stabiel uitziet, maar je kunt niet alle kiertjes zien.

2. De Spieren worden een krachtige "Superheld"

Terwijl de botten rustig bleven, gebeurde er iets heel opwindends met de spieren.

• De vergelijking: Het is alsof je een gewone fiets omtovert tot een elektrische mountainbike. De motor (de hormonen) zorgt ervoor dat je veel krachtiger kunt trappen.
• De bevinding: De spiermassa nam flink toe, en de kracht nam enorm toe. Transmannen werden sterker en hadden meer "spierkracht" dan voor de behandeling. Dit is een groot pluspunt voor de gezondheid, want sterke spieren beschermen ook je botten.

3. Het Gewicht en de "Vet-omgeving"

• De vergelijking: Stel je voor dat je een jas draagt. De hormoontherapie maakt de jas iets zwaarder, maar niet omdat je dikker wordt van vet, maar omdat je zwaardere, stevigere kleding (spieren) draagt.
• De bevinding: Het lichaamsgewicht en de BMI (een maatstaf voor gewicht) gingen een beetje omhoog. Maar dit komt vooral door de extra spiermassa, niet door een hoopje extra vet. Het vetpercentage daalde zelfs een klein beetje, wat betekent dat het lichaam "strakker" werd.

4. Waarom is dit onderzoek belangrijk? (De "Grote Boekhouding")

Voorheen hadden we maar een paar kleine notities over dit onderwerp (zoals een oude meta-analyse uit 2017). Dit nieuwe onderzoek is als een grote, moderne boekhouding die alle nieuwe gegevens tot 2024 heeft verzameld.

• Ze hebben 28 studies samengevoegd met bijna 2.400 transmannen.
• Ze hebben gekeken of de oude theorieën nog kloppen.
• Conclusie: De oude theorie dat hormonen de botten beschadigen, klopt niet. Integendeel, het lijkt een gezonde transformatie te zijn waarbij je sterker wordt, zonder je botten te verzwakken.

5. Wat moeten artsen en mensen doen?

De onderzoekers geven een paar simpele adviezen:

• Blijf kalm: Je botten worden niet zwakker door de hormonen.
• Blijf bewegen: Omdat je spieren sterker worden, is het slim om te blijven sporten (zoals gewichtheffen of hardlopen) om die nieuwe kracht te benutten.
• Kijk verder: Omdat we nog niet alles weten over de microscopische structuur van de botten (zoals de poriën erin), moeten artsen blijven controleren, vooral als iemand ouder wordt. Het is alsof je een auto regelmatig laat keuren, ook al rijdt hij nu prima.

Samenvatting in één zin:

Hormoontherapie voor transmannen werkt als een "kracht-upgrade" voor je spieren en maakt je sterker, terwijl je botten veilig en stabiel blijven, net als een stevig huis dat een renovatie heeft ondergaan zonder dat de fundering is aangetast.

Technische samenvatting

Probleemstelling

Genderaffirmerende hormoontherapie (GAHT) met testosteron is de standaardbehandeling voor transmannen om fysieke kenmerken af te stemmen op hun genderidentiteit. Hoewel bekend is dat androgenen (zoals testosteron) essentieel zijn voor botbehoud en spiermassa, is de impact van langdurige GAHT op de musculoskeletale gezondheid van transmannen onvoldoende onderzocht. Een eerdere meta-analyse van Singh-Ospina et al. (2017) concludeerde dat GAHT geen significante veranderingen veroorzaakte in botdichtheid (BMD), maar deze studie had beperkingen:

• Beperkt aantal studies (tot april 2015).
• Geen beoordeling van spiergezondheid.
• Gebrek aan kwantitatieve computertomografie (QCT) data.
• Gebruik van minder robuuste statistische methoden.

Er was behoefte aan een geactualiseerde evaluatie die zowel botdichtheid als lichaamssamenstelling en spierkracht omvat, met gebruikmaking van geavanceerde meta-analytische methoden.

Methodologie

De auteurs voerden een systematische review en meta-analyse uit volgens de PRISMA-richtlijnen.

• Zoekstrategie: Studies in het Engels tot 31 juli 2024 (met cross-referencing in 2025) uit PubMed, Embase en SportDiscus.
• Inclusiecriteria: Observatiestudies, gerandomiseerde trials en casusreeksen bij transmannen (volwassenen en adolescenten, hoewel adolescenten <18 jaar later post-hoc werden uitgesloten vanwege puberteitseffecten) die GAHT kregen. De duur van de therapie moest >3 maanden zijn.
• Uitkomstmaten:
  • Primair: Veranderingen in botmineraaldichtheid (BMD) aan de lumbale wervelkolom (LS), femurhals (FN) en totale heup (TH), gemeten via DXA, DPA of QCT.
  • Secundair: Lichaamsmassa (BM), BMI, vetvrije massa (FFM), vetmassa (FM), spierkracht en spiercross-sectioneel areaal (CSA).
• Statistische Analyse:
  • Effectgroottes werden berekend als gestandaardiseerd gemiddeld verschil (Hedges' g).
  • Pooled-analyse werd uitgevoerd met het Inverse Heterogeneity (IVhet) model, een robuustere methode dan de Der Simonian-Laird random-effects methode die in eerdere studies werd gebruikt.
  • Heterogeniteit werd beoordeeld met $I^2$ en Cochran's $Q$.
  • Publicatiebias werd geanalyseerd met de Doi-plot en de Luis Furuya-Kanamori (LFK) index.
  • De kwaliteit van het bewijs werd beoordeeld met de GRADE-methode.
  • Risico op bias werd beoordeeld met ROBINS-I (voor longitudinale studies) en JBI-checklists (voor cross-sectionele studies).

Belangrijkste Bijdragen

1. Update van het bewijs: Dit is de eerste meta-analyse die de bevindingen van Singh-Ospina et al. (2017) update met data tot 2024, inclusief 28 studies (2361 transmannen).
2. Uitbreiding van uitkomstmaten: Voor het eerst wordt een uitgebreide analyse gedaan van spierkracht en lichaamssamenstelling naast botdichtheid.
3. Methodologische verbetering: Toepassing van het IVhet-model en strikte GRADE-beoordeling om de onzekerheid in de huidige literatuur kwantitatief in kaart te brengen.
4. Kritische evaluatie van bewijskwaliteit: De studie benadrukt dat hoewel er trends zijn, de onderliggende bewijskracht voor botgerelateerde uitkomsten vaak laag is vanwege methodologische tekortkomingen in de primaire studies.

Resultaten

1. Botdichtheid (BMD)

• Longitudinale veranderingen: GAHT (gemiddelde duur 4 ± 5 jaar) leidde niet tot significante veranderingen in BMD aan de femurhals (FN), lumbale wervelkolom (LS) of totale heup (TH).
  • FN: $g = -0.10$ (niet significant). Heterogeniteit was zeer hoog ($I^2 = 78\%$).
  • LS: $g = 0.06$ (niet significant). Heterogeniteit laag ($I^2 = 0\%$).
  • TH: $g = 0.00$ (niet significant). Heterogeniteit gemiddeld ($I^2 = 49\%$).
• Kwaliteit van bewijs: De GRADE-beoordeling voor alle botmetingen was laag, mede door publicatiebias, inconsistentie en indirectheid.
• Cross-sectionele vergelijking: Er werden geen significante verschillen gevonden tussen transmannen en cisgender vrouwen in LS BMD. Bij FN BMD was er een klein, statistisch significant verschil ten gunste van cisgender vrouwen, maar met hoge heterogeniteit.

2. Lichaamssamenstelling en Spierkracht

• Anabole effecten: Er werden significante toenames gevonden in:
  • Vetvrije massa (FFM): Grote effectgrootte ($g = 0.59$), zeer lage heterogeniteit ($I^2 = 0\%$), hoogwaardig bewijs.
  • Spierkracht: Grote effectgrootte ($g = 0.86$), maar met matige heterogeniteit ($I^2 = 68\%$) en laag bewijsniveau (door methodologische variatie in meetinstrumenten zoals handgrip vs. isokinetisch).
  • BMI en Lichaamsmassa: Significante toename ($g = 0.13$ voor BMI, $g = 0.18$ voor massa).
• Vetmassa: Er was een trend naar afname van vetmassa en percentage lichaamsvet, maar deze resultaten waren niet statistisch significant in de gepoolde analyse (hoewel ze wel significant werden na sensitiviteitsanalyse waarbij studies met lage testosterondoseringen werden verwijderd).

Betekenis en Conclusie

Klinische Implicaties:

• Botgezondheid: Hoewel de huidige data geen negatief effect van GAHT op botdichtheid aantonen, is het bewijs van lage kwaliteit. Klinici moeten blijven monitoren, vooral bij patiënten met risicofactoren voor osteoporose. De studie pleit voor het gebruik van geavanceerde beeldvorming (zoals HR-pQCT) om botmicro-architectuur beter te beoordelen, aangezien DXA alleen oppervlakkige dichtheid meet.
• Spier- en Lichaamssamenstelling: GAHT heeft duidelijke, betrouwbare anabole effecten op spiermassa en kracht. Toename in gewicht door GAHT moet worden gezien als gezonde toename van spierweefsel.
• Monitoring: Er is behoefte aan gestandaardiseerde krachttesten (niet alleen handgrip) en langdurige longitudinale studies.

Beperkingen:

• Hoge heterogeniteit in de studies (verschillende doseringen, routes van toediening, meetinstrumenten).
• Gebrek aan gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT's).
• Veel studies hadden een hoog risico op bias (vooral door het onmogelijk blinderen van deelnemers).

Conclusie:
Masculinisering door GAHT resulteert in significante winst in spierkracht en vetvrije massa zonder duidelijke negatieve impact op botdichtheid op korte tot middellange termijn. Echter, door de lage kwaliteit van het bewijs en de hoge variabiliteit in de literatuur, kunnen definitieve conclusies over de langetermijneffecten op botgezondheid nog niet worden getrokken. Er is dringend behoefte aan hoogwaardig, langdurig onderzoek met gestandaardiseerde protocollen en geavanceerde beeldvorming.