Factors associated with motivation for dementia-preventive lifestyle change in women with surgical menopause

Technische Samenvatting: Factoren geassocieerd met motivatie voor dementiepreventieve levensstijlverandering bij vrouwen met chirurgische menopauze

Probleemstelling
Vrouwen met chirurgische menopauze (WSM), voortvloeiend uit bilaterale salpingo-oophorectomie (BSO), worden geconfronteerd met een abrupte en permanente daling van het oestrogeenniveau. Deze fysiologische verschuiving is geassocieerd met ernstige menopauzeklachten en een verhoogd risico op cognitieve achteruitgang en dementie later in het leven. Hoewel levensstijlinterventies worden erkend als een primaire strategie voor dementiepreventie (mogelijk tot 40% van de gevallen te voorkomen), blijven de specifieke factoren die de motivatie van WSM beïnvloeden om deze preventieve gedragingen aan te nemen, onvoldoende begrepen. De bestaande literatuur heeft niet voldoende verduidelijkt hoe kennis over dementie, de waargenomen dementierisico en de last van menopauze-symptomen interageren om de motivatie voor levensstijlverandering in deze specifieke risicogroep te stimuleren.

Methodologie
Deze cross-sectionele studie werd uitgevoerd tussen mei en augustus 2025 in een universitair ziekenhuis in West-Turkije. De steekproef bestond uit 75 vrouwen die ten minste zes maanden voorafgaand aan het onderzoek chirurgische menopauze hadden ondergaan, 40 jaar of ouder waren en geen diagnose dementie hadden.

Voor de gegevensverzameling werden vier gevalideerde instrumenten gebruikt:

1. Menopause Rating Scale (MRS): Om de last van menopauze-symptomen (somatisch, psychologisch en urogenitaal) te beoordelen.
2. Dementia Knowledge Assessment Scale (DKAS): Om de kennis over de oorzaken, kenmerken en risicofactoren van dementie te evalueren.
3. Australian National University Alzheimer's Disease Risk Index–Short Form (ANU-ADRI): Om een samengestelde score te berekenen die het dementierisico vertegenwoordigt op basis van 11 risicofactoren en 4 beschermende factoren.
4. Motivation to Change Lifestyle for Dementia Risk Reduction Scale (MOCHAD-10): Om de motivatie te meten om dementiepreventieve levensstijlgedragingen aan te nemen.

De statistische analyse omvatte meervoudige lineaire regressie om factoren te identificeren die geassocieerd zijn met de MOCHAD-10-scores. Het model werd gecorrigeerd voor sociodemografische covariaten, waaronder leeftijd, opleiding, werkstatus, woonplaats, burgerlijke staat, inkomen, roken, leeftijd bij menarche, leeftijd bij chirurgische menopause en gebruik van hormoontherapie.

Belangrijkste Resultaten
De onderzoekspopulatie had een gemiddelde leeftijd van 49,14 jaar en een gemiddelde leeftijd bij chirurgische menopauze van 45,10 jaar. De regressieanalyse (Aangepaste $R^2$ = 0,16) onthulde de volgende significante associaties met motivatie voor levensstijlverandering:

• Dementierisico: Hogere ANU-ADRI-scores (wat wijst op een groter dementierisico) waren significant geassocieerd met een lagere motivatie voor levensstijlverandering ($\beta = -0,32, p = 0,048$).
• Leeftijd bij chirurgische menopauze: Een jongere leeftijd op het moment van chirurgische menopauze was significant geassocieerd met een grotere motivatie voor levensstijlverandering ($\beta = -0,32, p = 0,043$).
• Dementiekennis: DKAS-scores waren niet significant geassocieerd met motivatie ($\beta = 0,16, p = 0,210$).
• Last van menopauze-symptomen: MRS-scores vertoonden een positieve trend naar associatie met motivatie ($\beta = 0,25, p = 0,052$), hoewel dit de statistische significantie niet haalde.

Belangrijkste Bijdragen
Deze studie biedt de eerste empirische examen van de determinanten van motivatie voor dementiepreventie specifiek binnen de WSM-populatie. Het daagt de aanname uit dat een verhoogde kennis van het dementierisico alleen al de gedragsmotivatie in deze groep drijft. In plaats daarvan benadrukken de bevindingen dat motivatie sterker verbonden is met de waargenomen ernst van de huidige gezondheidstoestand (symptoomlast) en de timing van de hormonale transitie (leeftijd bij menopauze) dan met cognitief bewustzijn van dementie.

Betekenis en Claims
De auteurs stellen dat de motivatie voor dementiepreventieve gedragingen bij WSM wordt beïnvloed door een complex samenspel van gezondheidsgerelateerde factoren in plaats van enkel door kennis. De bevinding dat vrouwen met een lager berekend dementierisico en vrouwen die de menopauze op een jongere leeftijd ervoeren, een hogere motivatie vertoonden, suggereert dat deze groepen mogelijk een groter gevoel van handelingsbekwaamheid hebben of een langer venster voor effectieve interventie waarnemen.

De studie concludeert dat hoewel dementiekennis een component is van preventiekaders, het geen onafhankelijke voorspeller is van motivatie in deze context. Daarom suggereren de auteurs dat klinische interventies voor WSM niet uitsluitend moeten vertrouwen op educatieve strategieën. In plaats daarvan zouden zorgverleners in gynaecologie- en menopauzeklinieken moeten overwegen om counseling over dementierisicoreductie te integreren met het beheer van menopauze-symptomen, waarbij zij potentieel de motivatie om huidige klachten te verlichten kunnen gebruiken als een pad naar langetermijncognitieve gezondheid.

Beperkingen
De auteurs merken expliciet op dat het ontwerp met één centrum, de kleine steekproefomvang ($n=75$) en het cross-sectionele karakter van de studie de causale inferentie en generaliseerbaarheid beperken. De bescheiden verklaarde variantie ($16\%$) geeft aan dat andere niet-gemeten factoren de motivatie waarschijnlijk beïnvloeden. De auteurs pleiten voor grotere, multicentrische, longitudinale studies om deze associaties te bevestigen en de onderliggende mechanismen te verhelderen.