A Psychological Evaluation Impact of Prosthodontic Treatment on Mental Health Among Edentulous Patients: A Systematic Review and Meta Analysis

Technische Samenvatting: Impact van Prothetische Behandeling op de Mentale Gezondheid bij Edentule Patiënten

Probleemstelling
Edentulisme (volledig gebitverlies) vormt een aanzienlijk mondgezondheidsprobleem op wereldwijde schaal, met name onder ouderen, met diepgaande gevolgen voor de orale functie, het zelfrespect, sociale betrokkenheid en het psychologisch welzijn. Hoewel prothetische rehabilitatie, specifiek volledige kunstgebitten, de standaardbehandeling is voor het herstel van de orale functie en esthetiek, is de invloed ervan op mentale gezondheidsuitkomsten niet consistent geëvalueerd. De bestaande literatuur vertoont een grote variabiliteit in methodologie, met een minimale standaardisatie van uitkomstmaten voor depressie, angst en orale gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven (OHRQoL). Bovendien worden, hoewel directe psychologische voordelen vaak worden gerapporteerd, de duurzaamheid van deze voordelen op de lange termijn onvoldoende onderzocht. Huidige klinische trials geven vaak prioriteit aan de passing en functionele resultaten van de prothese, waarbij psychologische factoren vaak worden geminimaliseerd, wat faalt om de uitgebreide aard van orale gezondheid volledig weer te geven en patiëntgerichte zorg vermindert.

Methodologie
Deze studie is een systematische review en meta-analyse uitgevoerd in overeenstemming met de PRISMA-richtlijnen.

• Zoekstrategie: Er is een systematische zoekopdracht uitgevoerd in de databases PubMed, Scopus en Web of Science voor Engelstalige studies gepubliceerd tussen 1990 en 2024.
• Zoektermen: De strategie maakte gebruik van MeSH-termen gerelateerd aan mentale stoornissen (depressie, angst, PTSS, OCD) en orale gezondheid (tandheelkundige gezondheid, prothetiek), gecombineerd met trefwoorden voor orale gezondheidsinterventies (kunstgebitten, volledig kunstgebit, edentulisme).
• Inclusiecriteria: Peer-reviewed studies die de psychologische effecten of de effecten op de kwaliteit van leven beoordeelden van volledige kunstgebitprothetische behandeling bij edentule patiënten werden geïncludeerd. In aanmerking komende studies vereisten meetbare uitkomsten met betrekking tot mentale gezondheid (angst, depressie, stress) of OHRQoL.
• Exclusiecriteria: Reviewartikelen, meta-analyses, casusrapporten, economische analyses, dier-/kadaverstudies, narratieve reviews, editorials en studies die zich uitsluitend richten op specifieke prothesetypes zonder vergelijking met volledige kunstgebitten werden uitgesloten.
• Studie selectie: Artikelen werden gescreend door vier onafhankelijke onderzoekers, waarbij geschillen werden opgelost door een supervisor.
• Risico op bias-beoordeling: Kwaliteit werd geëvalueerd met de Cochrane RoB 2 tool voor gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT's), ROBINS-I voor niet-gerandomiseerde interventiestudies en de Newcastle–Ottawa Scale (NOS) voor observationele studies.
• Datasynthese: Dertig studies werden uiteindelijk geïncludeerd. De analyse richtte zich op diverse gevalideerde instrumenten, waaronder de Oral Health Impact Profile voor Edentule Patiënten (OHIP-EDENT), de Geriatric Oral Health Assessment Index (GOHAI), de Beck Depression Inventory (BDI), de Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) en fysiologische markers zoals salivaire cortisol.

Belangrijkste Resultaten
De review analyseerde 30 studies met steekproefomvang variërend van 6 tot meer dan 10.000 deelnemers.

• Orale Gezondheidsgerelateerde Kwaliteit van Leven (OHRQoL): Alle geïncludeerde studies toonden significante verbeteringen in OHRQoL na volledige kunstgebittherapie. Reducties in post-behandelingsscores varieerden van 15% tot 40%. Specifieke interventiestudies toonden een verbetering van 15,1% in OHIP-20 scores en een reductie van tot wel 39,6% in de totale OHIP-EDENT scores.
• Psychologische Uitkomsten: Depressie en angst werden consistent verminderd na rehabilitatie. Bijvoorbeeld, baseline BDI-scores die lichte depressie indiceren, werden na behandeling significant verlaagd. Fysiologische stressmarkers, specifiek salivaire cortisolspiegels, werden ook gerapporteerd te zijn afgenomen, wat een biologische basis biedt voor stressreductie.
• Modererende Factoren: Individuele psychologische eigenschappen, zoals copingstijl en angstniveau, bleken de tevredenheid over de behandeling en psychosociale aanpassing te modereren. Hogere niveaus van tandheelkundige angst en neurotische persoonlijkheidskenmerken waren geassocieerd met een lagere tevredenheid met het kunstgebit.
• Lange-termijn Duurzaamheid: Hoewel functionele verbeteringen duidelijk en duurzaam waren, merkte de review op dat de psychosociale voordelen minder stabiel waren tijdens follow-ups op de lange termijn. Functionele verbeteringen bleken prominenter dan psychologische en sociale vochten over langere perioden.
• Studiekwaliteit: De enkele RCT die werd opgenomen, werd beoordeeld als een laag risico op bias. Echter, de meeste niet-gerandomiseerde interventiestudies werden beoordeeld als een studie met een "serieus" risico op bias, voornamelijk door verstorende variabelen en een gebrek aan randomisatie. Observationele studies waren overwegend van gemiddelde kwaliteit.

Significantie en Claims
Het artikel concludeert dat volledige kunstgebitprothetische rehabilitatie een positief en klinisch betekenisvol effect heeft op de OHRQoL en het psychologisch welzijn van edentule patiënten. De consistente bevindingen over een diverse reeks studies onderstrepen het belang van het adopteren van een biopsychosociaal model voor de prothetische zorg. Deze benadering integreert emotionele en sociale behoeften naast functionele rehabilitatie om de patiëntuitkomsten te optimaliseren.

De auteurs benadrukken dat patiënttevredenheid nauw verbonden is met de zelfwaargenomen orale en sociale gezondheid, vaak zelfs meer dan de klinische kwaliteit van de prothese zelf. Daarom pleit het artikel voor de integratie van psychologische beoordelingen in de behandelplanning en de daaropvolgende zorg.

Beperkingen en Toekomstige Richtingen
De auteurs erkennen nederig enkele beperkingen:

1. Methodologische Heterogeniteit: De grote variëteit aan uitkomstmaten die in studies werden gebruikt, maakte een formele meta-analyse onmogelijk, waardoor directe datapoeling een uitdaging bleef.
2. Studieontwerp: De afhankelijkheid van niet-gerandomiseerde studies met potentiële verstorende variabelen beperkt de kracht van causale gevolgtrekkingen.
3. Lange-termijn Data: De duurzaamheid van psychologische verbeteringen op de lange termijn blijft minder duidelijk vergeleken met functionele winsten.

Het artikel roept toekomstig onderzoek op om prioriteit te geven aan gestandaardiseerde, gevalideerde uitkomstmaten en om longitudinale studies uit te voeren om de duurzaamheid van psychologische voordelen beter te begrijpen. Het suggereert dat dergelijk bewijs cruciaal is voor het formuleren van patiëntgerichte klinische richtlijnen die zowel aan de functionele als de emotionele behoeften van edentule individuen voldoen.