💻 computer science

Risk Models as Mediating Artifacts: A Postphenomenological Analysis of the CIIM Framework in Cybersecurity Practice

Deze paper past postfenomenologische theorie toe op cybersecurity door te betogen dat risicomodellen, specifiek het door de auteurs ontwikkelde CIIM-framework, fungeren als bemiddelende artefacten die de perceptie en het handelen van analisten vormgeven, waarbij de focus ligt op het zichtbaar maken van systeeminstabiliteit in plaats van het wegpoetsen ervan.

Oorspronkelijke auteurs: Rommel Salas-Guerra

Gepubliceerd 2026-04-28

📖 4 min leestijd☕ Koffiepauze-leesvoer

CC BY 4.0

Oorspronkelijke auteurs: Rommel Salas-Guerra

Oorspronkelijk artikel gelicentieerd onder CC BY 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). ✨ Dit is een AI-gegenereerde uitleg van het onderstaande artikel. Het is niet geschreven of goedgekeurd door de auteurs. Raadpleeg het oorspronkelijke artikel voor technische nauwkeurigheid. Lees de volledige disclaimer

De Onzichtbare Bril van de Cybersecurity-Expert: Waarom cijfers meer zijn dan alleen getallen

Stel je voor dat je een professionele klimmer bent. Je kijkt naar een steile rotswand. Je ziet niet alleen de rots; je ziet de barsten, de grip, de afstand tot de volgende greep en de snelheid waarmee de wind waait. Maar wat als je een speciale bril opzet die je alleen maar vertelt: "Gevaarlijkheid: 8/10"?

In de wereld van cybersecurity gebeurt dit constant. Experts kijken naar dashboards met scores (zoals de bekende CVSS-score). Het artikel van Dr. Salas-Guerra stelt dat deze scores niet simpelweg de "werkelijkheid" laten zien, maar dat ze werken als een gekleurde bril die bepaalt wat de expert wel en niet ziet.

1. Het probleem: De "Blinde Vlek" van de huidige systemen

De huidige systemen in cybersecurity werken een beetje zoals een thermometer die alleen de temperatuur van nu meet.

De statische thermometer: Als de thermometer zegt dat het 30 graden is, weet je dat het warm is. Maar de thermometer vertelt je niet of de zon over vijf minuten een hittegolf wordt, of dat de koelkast in de buurt net is kapotgegaan.
De contextloze score: Een score van "9" voor een lek in een computer kan voor een klein koffietentje hetzelfde betekenen als voor een grote bank. Dat is alsoos dat een regendruppel voor een mier een ramp is, maar voor een olifant niets uitmaakt. De huidige systemen vergeten de "omgeving" (de context).

2. De oplossing: Het CIIM-model (De "Voorspellende Radar")

De auteur introduceert een nieuw model: het CIIM. In plaats van een statische thermometer, is CIIM een soort geavanceerde radar die naar de toekomst kijkt.

De tijdreiziger (t+1): CIIM kijkt niet alleen naar hoe gevaarlijk een probleem nu is, maar probeert te voorspellen hoe het er over een moment uitziet. Het kijkt naar de richting waarin het gevaar beweegt.
De "Zwarte Gat" methode (De Fenomenologie van de Ineenstorting): Dit is het meest unieke deel. In de meeste wiskundige modellen probeert men fouten of extreme situaties "glad te strijken" zodat de computer niet vastloopt. Als een bedrijf bijna failliet gaat of een systeem volledig instort, proberen normale modellen dat vaak te vertalen naar een "heel hoog getal".
- De metafoor: Stel je voor dat je in een auto rijdt en de motor begint te ontploffen. Een "normaal" dashboard zou zeggen: "Snelheid: 200 km/u, Brandstof: 0%". Het CIIM-model zegt echter: "STOP! De wereld zoals je die kende, houdt nu op te bestaan." Het model laat de breuk zien. Het laat zien dat de organisatie niet alleen "in gevaar" is, maar dat de hele structuur aan het instorten is.

3. Kunstmatige Intelligentie als "Meerdere Stemmen"

Het model gebruikt ook AI (Machine Learning). De auteur ziet dit niet als een simpele rekenmachine, maar als een groep experts die tegelijkertijd tegen je praten:

De ene AI kijkt naar het verleden (wat is er eerder gebeurd?).
De andere kijkt naar categorieën (is dit een klein probleem of een totale ramp?).
De derde AI is een soort ethische adviseur (het kijkt niet alleen naar veiligheid, maar ook naar de kosten: "Is het de moeite waard om nu alles plat te leggen om dit lek te dichten?").

4. De conclusie: Ontwerp met een geweten

De kernboodschap van het artikel is dat we technologie niet moeten ontwerpen als "neutrale instrumenten". Elke tool die een expert gebruikt, stuurt de aandacht van die expert een bepaalde kant op.

Als we tools ontwerpen die alleen maar cijfertjes geven, worden experts "cijfer-telleniers". Als we tools ontwerpen die de tijd, de omgeving en de dreigende ineenstorting laten zien, worden ze echte strategen die begrijpen wanneer de wereld onder hun voeten vandaan glipt.

Kortom: Het artikel roept op om cybersecurity-tools te bouwen die niet alleen de temperatuur meten, maar die ons waarschuwen wanneer de hele wereld in brand staat.

Technische Samenvatting: Risicomodellen als Bemiddelende Artefacten

Titel: Risk Models as Mediating Artifacts: A Postphenomenological Analysis of the CIIM Framework in Cybersecurity Practice
Auteur: Rommel Salas-Guerra, PhD

1. Probleemstelling (The Problem)

Het artikel stelt dat huidige cybersecurity-risicomodellen, zoals het CVSS (Common Vulnerability Scoring System), een beperkt en potentieel misleidend beeld geven van de werkelijkheid. Vanuit een positivistisch perspectief worden deze modellen gezien als neutrale, objectieve meetinstrumenten. De auteur betoogt echter dat deze modellen fungeren als "bemiddelende artefacten" die de perceptie van de analist onbewust sturen.

De kernproblemen van bestaande modellen zijn:

Statische aard: Ze meten de huidige staat (het heden) zonder rekening te houden met de toekomstige evolutie van een dreiging.
Contextloosheid: Ze negeren de specifieke organisatorische omgeving (de 'life world'), waardoor een kwetsbaarheid in een kleine startup hetzelfde gewicht krijgt als in een groot bankwezen.
Het verbergen van fragiliteit: Traditionele modellen gebruiken wiskundige technieken (zoals het toevoegen van een kleine constante $\epsilon$ om deling door nul te voorkomen) om numerieke singulariteiten glad te strijken. Hierdoor wordt de naderende systemische ineenstorting van een organisatie verborgen achter een "normaal" getal.

2. Methodologie (Methodology)

De auteur hanteert een postfenomenologische methodologie. In plaats van technologie enkel te bekritiseren, onderzoekt deze methode hoe specifieke technische artefacten de interactie tussen mens en wereld vormgeven.

De analyse is gebaseerd op:

Don Ihde’s taxonomie: Het onderzoeken van de relaties tussen mens en technologie (incarnatie, interpretatie, andersheid en achtergrond).
Peter-Paul Verbeek’s mediatietheorie: Het concept dat technologieën niet alleen de wereld waarnemen, maar de werkelijkheid en menselijke acties mede vormgeven (co-constitutie).
Casestudy van het CIIM-model: Het analyseren van het Contextual and Multimodal Hazard Impact Index (CIIM), een door de auteur ontwikkeld dynamisch risicomodel, om de theoretische claims empirisch te toetsen.

3. Belangrijkste Bijdragen (Key Contributions)

A. Het CIIM-model (Formele Architectuur):
Het model wordt gedefinieerd door de formule:
$CIIM(t+1) = \frac{A \cdot T(t) \cdot V(t) \cdot E(t)}{R(t)} + \alpha \cdot P(t)$

Tijdelijke projectie ( $t+1$ ): Het model voorspelt de impact in de nabije toekomst, wat de analist dwingt in een proactieve in plaats van reactieve modus te denken.
De Veerkracht-denominator ( $R(t)$ ): In plaats van de deling door nul glad te strijken, behandelt CIIM het punt waar de organisatorische veerkracht ( $R$ ) naar nul gaat als een fenomenologische singulariteit. Dit maakt de naderende systeemcrash zichtbaar als een kwalitatieve breuk.
Perturbatiefunctie ( $P(t)$ ): Een multidimensionale functie die contextuele data (historische incidenten, real-time dreigingen, gebruikersgedrag en anomalieën) integreert.

B. Hybride Machine Learning Architectuur:
Het model gebruikt een combinatie van:

LSTM/GRU: Voor het modelleren van temporele sequenties (verleden voorspelt toekomst).
XGBoost: Voor de categorisering van risiconiveaus (vertaling van gradiënten naar actiegerichte categorieën).
Reinforcement Learning (RL): Een agent die niet alleen risico minimaliseert, maar ook de kosten van interventies meeweegt, wat een vorm van "ethische intentionaliteit" in het ontwerp introduceert.

C. Conceptuele bijdrage: 'Fenomenologie van de Ineenstorting' (Phenomenology of Collapse):
De auteur introduceert dit nieuwe concept om te beschrijven hoe instrumenten ontworpen moeten worden om hun eigen grenzen en de naderende systeembreuken transparant te maken, in plaats van deze te maskeren met robuuste maar misleidende numerieke outputs.

4. Resultaten en Discussie (Results & Discussion)

De analyse toont aan dat het CIIM-model een fundamenteel andere "technologische intentionaliteit" heeft dan CVSS of FAIR. Waar bestaande modellen de wereld presenteren als een statisch of puur actuarieel (financieel) veld, presenteert CIIM de wereld als een dynamisch, trajectgericht en contextueel bepaald systeem.

De auteur stelt drie principes voor voor fenomenologisch geïnformeerd instrumentontwerp:

Fenomenologische transparantie: Instrumenten moeten zichtbaar maken hoe ze de ervaring van de gebruiker transformeren.
Onthulling van grenzen (Boundary disclosure): Instrumenten moeten hun eigen limieten en de naderende singulariteiten tonen.
Ethische leesbaarheid: De normatieve keuzes (zoals de afweging tussen kosten en veiligheid) in het algoritme moeten expliciet en aanpasbaar zijn.

5. Betekenis (Significance)

Dit werk is significant omdat het de brug slaat tussen abstracte filosofie en de praktische engineering van cybersecurity. Het verlegt de focus van "hoe maken we een nauwkeuriger model?" naar "hoe ontwerpen we instrumenten die de menselijke verantwoordelijkheid en het begrip van complexe systemische risico's versterken?". De concepten zijn toepasbaar op elk complex systeem (ecologie, financiën, sociale structuren) waar plotselinge, kwalitatieve systeemovergangen (collapses) kunnen optreden.