Exploring the relationship between dolphins and fisheries: uncovering the spatial and temporal patterns that influence potential conflicts along Portugal's north coast

Deze studie analyseert de ruimtelijke en temporele overlap tussen dolfijnen en visserijactiviteiten aan de noordkust van Portugal en identificeert via statistische modellen omgevingsfactoren en visserijinspanning als belangrijke determinanten voor potentiële conflicten.

De kern

Dolfijnen en Vissers: Een Verwarring van Visbanken langs de Portugese Kust

Stel je voor dat de kust van Noord-Portugal een drukke supermarkt is. In deze supermarkt zijn er twee belangrijke klanten die vaak langslopen: de dolfijnen en de vissers. Beide hebben één ding nodig om te overleven: sardines.

Deze wetenschappelijke studie is als het ware een detectiveverhaal dat probeert uit te zoeken waar en wanneer deze twee groepen elkaar tegenkomen, en of dat leidt tot ongelukken (zoals dolfijnen die per ongeluk in netten belanden).

Hier is wat de onderzoekers hebben ontdekt, vertaald in een eenvoudig verhaal:

1. De Supermarkt is Druk in de Zomer

De onderzoekers keken naar de data van 2021 tot 2024. Ze ontdekten dat de "supermarkt" het drukst is in de zomer.

• De Analogie: Denk aan een festival. In de zomer komen er veel meer dolfijnen naar de kust. Ze komen hier niet zomaar voor het uitzicht; ze komen voor het eten. De sardines (hun favoriete snack) zijn in de zomer rijp en talrijk.
• Het Resultaat: In de zomer zagen ze gemiddeld 3,6 keer per kilometer dolfijnen. In de winter was dit veel minder.

2. De Vissers en de Dolfijnen: Vrienden of Rivalen?

Je zou denken dat dolfijnen misschien bang zijn voor vissersboten en die vermijden, net zoals je misschien een drukke bouwplaats vermijdt. Maar het tegendeel bleek waar.

• De Analogie: Het is alsof de dolfijnen en de vissers naar dezelfde "feestlocatie" gaan. De vissers vissen met grote netten (koornetten) om sardines te vangen. Als de vissers hun netten uitzetten, komen de sardines vaak naar de oppervlakte of worden ze verward. De dolfijnen zien dit als een kans: "Oh, de vissers hebben de vis opgestart, laten wij ook meedoen!"
• De Bevinding: De dolfijnen vermijden de vissers niet. Ze vliegen juist naar de plekken waar de vissers zijn, omdat ze hopen op een gratis maaltijd of omdat ze dezelfde plek leuk vinden om te jagen.

3. De "Gezamenlijke Risico-kaart"

De onderzoekers maakten een kaart (een soort hittekaart) om te zien waar het gevaarlijk is.

• De Kleuren: Stel je een kaart voor met grijze, blauwe en rode vlakken.
  • Grijs: Weinig vissers, weinig dolfijnen.
  • Blauw: Veel vissers of veel dolfijnen, maar niet beide tegelijk.
  • Rood: Het gevaarlijke gebied. Hier zijn zowel de vissers als de dolfijnen druk bezig.
• Het Gevaar: De rode plekken kwamen vooral voor in de zomer. Dit betekent dat de kans dat een dolfijn per ongeluk in een visnet terechtkomt (bijvangst) in de zomer het grootst is.

4. De Weersvoorspelling (De Wetenschap)

De onderzoekers gebruikten een slim computerprogramma (een wiskundig model) om te voorspellen waar de dolfijnen zouden zijn. Ze keken naar factoren als:

• De temperatuur van het water: Dolfijnen houden van koel, voedselrijk water. Als het water te warm wordt, trekken ze zich terug.
• De diepte: Ze houden van de ondiepe kustwateren, niet van de diepe oceaan.
• Het jaar: Curieus genoeg werden er de afgelopen jaren steeds meer dolfijnen gezien. Dit komt waarschijnlijk omdat de visbestanden (de sardines) zich hebben hersteld na strenge vangstregels. Meer vis = meer dolfijnen.

5. De Gaten in het Net (Beperkingen)

De onderzoekers zijn eerlijk over wat ze niet weten.

• De "Onzichtbare" Vissers: Ze gebruikten data van schepen die een zender hebben (AIS). Maar veel kleine vissersboten hebben geen zender. Het is alsof je probeert een feestje te tellen door alleen naar de mensen te kijken die een pasje hebben, en je vergeet de mensen die door de achterdeur komen. De echte drukte op zee is misschien nog wel groter dan de kaart laat zien.
• Geen Directe Bewijzen: Ze zagen wel dat dolfijnen en vissers op dezelfde plek waren, maar ze hadden geen directe data over dode dolfijnen in netten. Ze weten dus dat het risico er is, maar kunnen niet exact zeggen hoeveel ongelukken er precies gebeuren.

Conclusie: Wat betekent dit voor ons?

Dit onderzoek is als een waarschuwingssignaal. Het laat zien dat dolfijnen en vissers in Noord-Portugal in dezelfde "buurt" wonen en vaak dezelfde "straat" oplopen.

• De boodschap: We moeten oppassen in de zomer. Omdat de dolfijnen en de vissers dan op dezelfde plekken zijn, is de kans op ongelukken het grootst.
• De oplossing: De toekomstige visserij en natuurbescherming moeten samenwerken. Misschien moeten vissers op bepaalde tijden of plekken iets anders doen, of moeten er nieuwe regels komen om de dolfijnen veilig te houden, zodat ze samen met de vissers kunnen blijven leven in deze prachtige zee.

Kortom: De dolfijnen zijn niet bang voor de vissers, ze hopen op een maaltijd. Maar die maaltijd kan ze helaas ook in gevaar brengen.

Technische samenvatting

Titel: Onderzoek naar de relatie tussen dolfijnen en visserij: het blootleggen van ruimtelijke en temporele patronen die potentiële conflicten beïnvloeden langs de noordkust van Portugal

1. Het Probleem

De noordkust van het Portugese vasteland kenmerkt zich door een sterke aanwezigheid van dolfijnen en een uitgebreide visserijactiviteit. Deze overlap verhoogt het risico op interacties, zoals bijvangst (bycatch), wat een ernstige bedreiging vormt voor kleine walvisachtigen. De kortsnuitige gewone dolfijn (Delphinus delphis) is de meest voorkomende soort in deze regio, maar staat in Portugal op de lijst als "Kwetsbaar" (Nearly Threatened). Hoewel er bekend is dat deze dolfijnen vaak samenvallen met visserijgebieden (vooral voor sardines, hun belangrijkste prooi), ontbreekt er een gedetailleerde, ruimtelijk en temporeel onderbouwde analyse van de specifieke conflictpunten en de drijvende factoren achter deze interacties. Het doel was om gebieden met een hoog risico op bijvangst te identificeren en de factoren te begrijpen die deze overlappen bepalen.

2. Methodologie

De studie combineerde veldobservaties met remote sensing-gegevens en geavanceerde statistische modellering:

• Onderzoeksgebied: De noordkust van Portugal (van Espinho tot Caminha), op een afstand van 2 tot 12 zeemijl van de kust.
• Dolfijn-data: Sighting-data afkomstig van het ATLANTIDA-project (2021–2024). Er werden zowel lange campagnes (zomer en winter) als korte campagnes (het hele jaar door) uitgevoerd. Alleen data van "on-effort" (actieve monitoring) werd gebruikt om detectiebias te minimaliseren.
• Visserij-data: Gegevens over visserijactiviteit werden verkregen via het Automatic Identification System (AIS) van Global Fishing Watch (GFW). Deze data werden verwerkt tot "schijnbare visserijinspanning" (apparent fishing effort) per gridcel.
• Omgevingsvariabelen: Statische factoren (diepte) en dynamische oceanografische parameters (Zeeoppervlaktetemperatuur - SST, Chlorofyl-a concentratie - CHL, Zeeoppervlaktzoutgehalte - SSS) werden gehaald van GEBCO en het Copernicus Marine Environmental Monitoring Service (CMEMS).
• Analysemethoden:
  1. Bijvangstrisico-kaarten: Er werden heatmaps gemaakt van visserijinspanning en ontmoetingsraten (sightings/km). Grid-cellen werden geclassificeerd op basis van gemiddelde waarden om overlappingszones (hoge visserij + hoge dolfijn-aanwezigheid) te identificeren.
  2. Ecologische Modellering: Een Generalised Additive Model (GAM) met een negatieve binomiale verdeling werd toegepast om de niet-lineaire relaties tussen de aanwezigheid van dolfijnen en een reeks voorspellers (jaar, seizoen, breedtegraad, visserijinspanning, diepte, SST, CHL, SSS) te analyseren. Collineariteit werd gecontroleerd (VIF < 3).

3. Belangrijkste Resultaten

• Ontmoetingsraten: Er werden 108 waarnemingen geregistreerd over een totale afstand van 4.423 km. De hoogste ontmoetingsrate werd gemeten in de zomer (3,662 sightings/km), gevolgd door lente, herfst en winter.
• Ruimtelijke Overlap: Er is een duidelijke ruimtelijke overlap tussen visserijgronden en gebieden met een hoge dolfijnaanwezigheid, vooral dicht bij de kust. De visserijinspanning was bijna gelijk in gebieden met en zonder waarnemingen (respectievelijk 2,00 en 1,62 uur/km²), wat suggereert dat dolfijnen visserijgebieden niet actief vermijden, maar deze delen vanwege gedeelde habitatvoorkeuren.
• GAM-Resultaten: Het beste model toonde aan dat de ontmoetingsrate significant beïnvloed wordt door:
  • Seizoen: Zomer had de hoogste frequentie.
  • Jaar: Er was een toename in voorkomen over de jaren.
  • Breedtegraad: Variatie in voorkomen langs de kust.
  • Visserijinspanning: Een afnemende trend (niet statistisch significant, maar een duidelijke neiging).
  • Zeeoppervlaktetemperatuur (SST): Een negatieve correlatie; lagere temperaturen (geassocieerd met upwelling) correleerden met meer dolfijnen.
  • Diepte: Toonde een oscillerend patroon, maar was niet significant in het eindmodel.
• Risicoseizoen: De zomer toonde het grootste aantal overlappende grid-cellen (hoge visserij + hoge dolfijnaanwezigheid), wat wijst op het hoogste risico op interacties in deze periode.

4. Bijdragen en Discussie

• Baseline voor Beheer: De studie biedt een cruciale baseline voor toekomstige conservatie- en visserijbeheersinspanningen in de regio.
• Ecologische Inzichten: De resultaten suggereren dat de toename in dolfijnaanwezigheid deels kan worden toegeschreven aan het herstel van de sardinepopulatie na het Iberische Management Plan (2011-heden). De voorkeur voor koelere wateren in de zomer wordt gekoppeld aan upwelling-gebeurtenissen die de voedselbeschikbaarheid vergroten.
• Beperkingen: De auteurs wijzen op beperkingen, zoals de afhankelijkheid van AIS-gegevens die kleine schepen (<12m) vaak niet vastlegt, en het gebrek aan directe bijvangstdata om de overlap te valideren. Visuele surveys missen ook onderwateractiviteit.
• Toekomstperspectief: Er wordt gepleit voor het integreren van passieve akoestische monitoring, eDNA, en real-time data van vissers om de nauwkeurigheid van risicokaarten te verbeteren.

5. Significatie

Dit onderzoek bevestigt dat er een substantiële ruimtelijke en temporele overlap is tussen de gewone dolfijn en de visserijactiviteiten langs de Portugese noordkust, met name in de zomer. Het onderstreept dat dolfijnen niet uitwijken voor visserijgebieden, maar deze juist opzoeken vanwege de voedselconcentraties. De bevindingen benadrukken de noodzaak van mitigatiemaatregelen die zowel ecologische als sociaaleconomische dimensies omvatten om co-existentie te bevorderen en het risico op bijvangst te verminderen.