Perceptions of young people in the Democratic Republic of Congo on the factors influencing their intention to use mobile health applications for comprehensive sex education: A descriptive qualitative study

Deze kwalitatieve studie onder jongeren in Bukavu, Congo, toont aan dat hun intentie om mobiele apps voor seksuele voorlichting te gebruiken, wordt beïnvloed door een combinatie van persoonlijke behoeften, sociale steun, innovatieve strategieën om technische en economische barrières te overwinnen, en de noodzaak van lokaal afgestemde, betrouwbare oplossingen.

De kern

Titel: Jongeren in Congo en hun 'digitale gids' voor liefde en gezondheid

Stel je voor dat je in een wereld leeft waar de wegen naar belangrijke informatie vaak geblokkeerd zijn. In de Democratische Republiek Congo (DRC) is dit precies wat er gebeurt als het gaat over seksuele gezondheid. Jongeren willen weten hoe hun lichaam werkt, hoe ze zich kunnen beschermen tegen ziektes en zwangerschappen, en hoe ze relaties kunnen opbouwen. Maar op school wordt dit zelden besproken, en thuis is het vaak een 'taboe-onderwerp' waarover niet gepraat wordt. Het is alsof je probeert een kaart te lezen, maar de kaart is in een kluis opgesloten.

Deze studie kijkt naar een mogelijke oplossing: mobiele apps op smartphones. De onderzoekers wilden weten: Willen jongeren in Bukavu (een stad in Congo) zulke apps gebruiken? En wat houdt hen tegen of drijft hen aan?

Hier is wat ze ontdekten, vertaald in alledaagse taal:

1. De grote honger naar kennis

Jongeren in Congo hebben een enorme dorst naar betrouwbare informatie. Ze willen niet gissen; ze willen weten hoe het echt zit.

• De analogie: Stel je voor dat je in een donkere kamer loopt en je hebt een zaklamp nodig. De app is die zaklamp. Voor meisjes is het vaak een zaklamp om te zien hoe ze zich kunnen beschermen tegen zwangerschap of om hun menstruatie te begrijpen. Voor jongens is het een zaklamp om te leren hoe ze respectvol met meisjes omgaan en hoe ze zichzelf en anderen beschermen. Ze willen deze 'zaklamp' niet alleen even vasthouden, ze willen er een gewoonte van maken.

2. De obstakels: De weg is vol met gaten en poelen

Ondanks dat ze deze apps willen, is de weg erheen niet glad. Er staan enorme hindernissen:

• De kosten: Internetdata is duur. Het is alsof je moet betalen om te kunnen ademen.
• De stroom: De elektriciteit valt vaak uit. Je telefoon gaat dood, net als je hoop op informatie.
• Angst: Sommige jongeren zijn bang dat ze per ongeluk pornografische beelden zien of dat hun privacy wordt geschonden (dat iemand hun gegevens leest).
• De analogie: Het is alsof je een bootje wilt bouwen om een rivier over te steken, maar je hebt geen hout, de rivier is vaak droog (geen stroom) en je bent bang dat er krokodillen in zitten (privacyrisico's).

3. De creatieve oplossingen: De 'zwijgende ingenieurs'

Maar hier komt het mooiste deel van het verhaal. De jongeren geven niet op. Ze zijn slim en vinden creatieve manieren om de hindernissen te omzeilen. Ze zijn als zwijgende ingenieurs die een brug bouwen waar er geen is.

• Hoe doen ze het?
  • Ze werken parttime (zoals het verkopen van tomaten of muziek spelen) om geld te verdienen voor internet.
  • Ze besparen op hun busgeld om in plaats daarvan data te kopen.
  • Ze gebruiken het gratis wifi van buren.
  • Ze kopen externe batterijen (powerbanks) om hun telefoon te laten leven als de stroom uitvalt.
• De boodschap: Ze zijn bereid om hun eigen brood te laten staan om toegang te krijgen tot kennis over hun eigen lichaam. Dat toont een enorme wilskracht.

4. Het team achter hen: Familie en vrienden

Je zou denken dat ouders en vrienden hen tegenhouden omdat het onderwerp taboe is. Maar verrassend genoeg zijn ze vaak stiekeme bondgenoten.

• De analogie: Ouders praten niet direct over seks (dat is te gênant), maar ze geven wel geld voor data of helpen bij het installeren van de app. Het is alsof ze zeggen: "Ik praat er niet over, maar ik geef je wel de sleutel om het zelf te ontdekken."
• Vrienden spelen ook een grote rol. Ze moedigen elkaar aan, delen tips en maken de apps 'cool' om te gebruiken.

5. Waarom is dit zo belangrijk?

De jongeren zien deze apps niet als een spelletje, maar als een levensredder.

• In tijden van crisis: Congo kampt met oorlog en onrust. Soms zijn artsen niet beschikbaar of voelen jongeren zich niet op hun gemak bij hen. De app is dan een veilige haven, een digitale dokter die altijd open is.
• Voor de toekomst: Ze willen niet alleen overleven, ze willen een goede toekomst hebben. Ze willen weten hoe ze een gelukkig gezin kunnen stichten zonder ziektes of ongewenste zwangerschappen.

Conclusie: Wat moeten we hieruit leren?

Deze studie leert ons drie belangrijke dingen:

1. Jongeren willen leren: Ze hebben een enorme behoefte aan goede informatie, maar de traditionele wegen (school, ouders) werken niet goed genoeg.
2. Ze zijn niet passief: Ze wachten niet tot iemand hen helpt; ze vinden zelf creatieve manieren om hun doelen te bereiken.
3. Apps moeten slim zijn: Als we apps voor hen maken, moeten ze gratis zijn, offline werken (zonder internet), makkelijk te gebruiken zijn en veilig voor hun privacy.

Kortom: Jongeren in Congo staan met hun neus in de digitale toekomst, maar ze lopen tegen de muur van armoede en taboes aan. Met de juiste, slimme apps die rekening houden met hun realiteit, kunnen we hen niet alleen een kaart geven, maar ook de weg vrijmaken naar een gezonde en veilige toekomst. Het is tijd om samen met hen te bouwen aan die digitale brug.

Technische samenvatting

Titel

Percepties van jongeren in de Democratische Republiek Congo (DRC) over factoren die hun intentie beïnvloeden om mobiele gezondheidsapplicaties (mHealth) te gebruiken voor uitgebreide seksuele voorlichting (CSE): Een beschrijvende kwalitatieve studie.

1. Het Probleem en de Context

• Beperkte toegang tot CSE: In de DRC is de toegang tot uitgebreide seksuele voorlichting (Comprehensive Sex Education - CSE) zeer beperkt (slechts 17% van de jongeren had in 2021 toegang). Dit wordt veroorzaakt door socioculturele taboes, ongelijkheid tussen de geslachten en een tekort aan diensten.
• Gezondheidsrisico's: Dit gebrek leidt tot hoge cijfers voor ongewenste zwangerschappen (80%), onveilige abortussen, vroege huwelijken, maternale sterfte en seksueel geweld.
• De digitale kans: Ondanks de beperkingen is er een snelle groei in smartphonegebruik en internettoegang (27% mobiel internet) in de DRC. Mobile health (mHealth) applicaties worden gezien als een veelbelovende oplossing om CSE discreet, toegankelijk en cultureel passend aan te bieden.
• Kennislacune: Bestaand onderzoek focust voornamelijk op ervaringen met het gebruik van technologie, niet op de intentie om te gebruiken. Bovendien ontbreekt er specifiek onderzoek in Franstalig Afrika (zoals de DRC), aangezien de meeste studies in Engelstalige landen zijn uitgevoerd. Er is weinig bekend over hoe jongeren in een context van humanitaire crisis en beperkte middelen hun intentie vormen.

2. Methodologie

• Onderzoeksdesign: Een beschrijvende kwalitatieve studie.
• Theoretisch kader: De studie baseerde zich op de Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT) voor het opstellen van de interviewgids, maar gebruikte een inductieve thematische analyse voor de data.
• Deelnemers: 21 studenten (leeftijd 15-24 jaar) uit acht openbare middelbare scholen in de stad Bukavu (Zuid-Kivu).
  • Steekproef: Doelgerichte steekproef (purposive sampling) gebaseerd op geslacht, woonplaats en schooltype.
  • Samenstelling: 13 meisjes (62%) en 8 jongens (38%).
• Datacollectie:
  • Semi-gestructureerde, face-to-face individuele interviews (30-60 minuten).
  • Interviews uitgevoerd in het najaar van 2024 door de hoofdauteur, met een assistent voor vertrouwelijkheid.
  • Data-opname en transcriptie, gevolgd door thematische analyse volgens de methode van Braun en Clarke.
  • Software: MAXQDA Pro 24.8.0.
• Analyse: Inductieve thematische analyse tot thematische verzadiging (bereikt bij de 18e interview, bevestigd bij de 21e).
• Ethische aspecten: Goedgekeurd door ethische commissies in Canada en de DRC. Informatieve toestemming verkregen van ouders/voogden voor minderjarigen en van de deelnemers zelf.

3. Belangrijkste Resultaten

De analyse leverde zes hoofdthema's en twintig onderliggende subthema's op:

1. Intentie gebaseerd op persoonlijk behoefte:

   • Jongeren zoeken betrouwbare informatie over hun lichaam, menstruatie, hygiëne en preventie (zwangerschap, HIV).
   • De intentie wordt gedreven door een verlangen naar autonomie, bescherming en het vervullen van sociale/familiale verwachtingen.
   • Er is een intentie tot continu en regelmatig gebruik.

2. Structurale, economische en psychosociale obstakels:

   • Technisch: Onstabiele internetverbindingen, stroomuitval en gebrek aan betrouwbare netwerken.
   • Economisch: Hoge kosten voor data (megabytes) en smartphones.
   • Psychosociaal: Angst voor ongepaste inhoud (pornografie), schending van privacy, cybercriminaliteit en het risico dat persoonlijke data lekken. Meisjes uitten meer zorgen over inhoud en privacy, jongens meer over technische onzekerheid.

3. Financiële en praktische strategieën voor toegang:

   • Jongeren tonen opmerkelijke aanpassingsvermogen ("ingenuity") om obstakels te overwinnen:
     • Het genereren van inkomen via kleine bedrijven (verkoop van groente, bakken, muzikant zijn).
     • Het opofferen van andere uitgaven (bijv. lopen in plaats van bus nemen) om data te kopen.
     • Gebruik van gratis Wi-Fi van buren, powerbanks voor stroomuitval en gemeenschapsoplaadpunten.
     • Een sterke wens voor financiële onafhankelijkheid om niet afhankelijk te zijn van ouders voor data.

4. Invloed van familie en vrienden:

   • Ouders: Vaak impliciete acceptatie vanwege culturele taboes rond seksualiteit. Ouders bieden soms financiële steun (voor data) of technische hulp (installatie van apps), maar vermijden directe gesprekken.
   • Vrienden/Peers: Positieve invloed door aanmoediging, sociale validatie en het delen van informatie via WhatsApp-groepen. Dit creëert een veilige sociale ruimte.

5. Waargenomen educatieve bruikbaarheid:

   • Apps worden gezien als essentieel voor preventie (HIV, STI's, zwangerschap) en het beheer van relaties.
   • Ze fungeren als een alternatief voor gebrekkige voorlichting op school of thuis.
   • Humanitaire context: In tijden van conflict en wantrouwen jegens gezondheidszorgpersoneel (vaak door trauma of intimidatie) worden apps gezien als een veilige, discrete en betrouwbare bron.

6. Voorwaarden voor digitale betrokkenheid:

   • Eerdere ervaring: Dagelijks gebruik van sociale media (WhatsApp, Facebook) maakt de overstap naar mHealth-apps makkelijker.
   • Gebruiksgemak: Apps moeten eenvoudig te installeren, intuïtief en visueel aantrekkelijk zijn.
   • Toegankelijkheid: Cruciale eisen zijn offline-toegang, gratis data en gegarandeerde betrouwbaarheid van de inhoud.

4. Belangrijkste Bijdragen en Significatie

• Nieuwe inzichten in een onderbelicht gebied: Dit is een van de eerste kwalitatieve studies die de intentie tot gebruik van mHealth voor CSE in een Franssprekend Afrikaans land (DRC) onderzoekt.
• Actieve rol van jongeren: De studie weerlegt het beeld van passieve slachtoffers van beperkte middelen. Jongeren tonen een groot aanpassingsvermogen en ontwikkelen creatieve strategieën om toegang tot educatie te blijven garanderen.
• Genderverschillen: Er zijn duidelijke verschillen in percepties:
  • Meisjes focussen meer op fysieke ervaringen, zwangerschapspreventie, privacy en de rol van moeders/zussen.
  • Jongens focussen meer op technische betrouwbaarheid, algemene preventie en de rol van vrienden.
• Contextuele relevantie: De studie benadrukt dat digitale interventies in humanitaire crisisgebieden (zoals Zuid-Kivu) niet alleen een technologische oplossing zijn, maar een levensreddende, discrete bron van informatie wanneer formele diensten falen.
• Implicaties voor beleid en ontwerp:
  • Ontwikkeling van mHealth-apps moet plaatsvinden via co-creatie met jongeren.
  • Apps moeten offline werken, gratis of zeer goedkoop zijn, en betrouwbare informatie bieden.
  • Het ontwerp moet rekening houden met gender-specifieke behoeften en de lokale realiteit van stroomuitval en datakosten.
  • Het UTAUT-model moet worden aangepast om structurele factoren zoals humanitaire crises en politieke instabiliteit mee te nemen.

Conclusie: De intentie van Congolese jongeren om mHealth-apps voor seksuele voorlichting te gebruiken is sterk, gedreven door een behoefte aan betrouwbare kennis en ondersteund door een sociaal netwerk. Ondanks zware obstakels vinden ze creatieve oplossingen. Succesvolle interventies vereisen een lokaal afgestemd, discreet en toegankelijk ontwerp dat rekening houdt met de specifieke realiteit van deze jongeren.