← Nieuwste papers
🔬 physics

Intergroup violence in bursts

Dit onderzoek toont aan dat intergroepsconflicten tussen jonge mannen vaak uitmonden in plotselinge, simultane geweldspieken wanneer een groot deel van de groep bereid is bij te dragen aan de overwinning, terwijl een model gebaseerd op de Ising-theorie aantoont dat de aanwezigheid van leden die niet willen of kunnen bijdragen, bepaalt of het geweld explosief uitbreekt of geleidelijk opbouwt.

Oorspronkelijke auteurs: Jeroen Bruggeman, Don Weenink, Bram Mak

Gepubliceerd 2026-03-24
📖 5 min leestijd🧠 Diepgaand

Oorspronkelijke auteurs: Jeroen Bruggeman, Don Weenink, Bram Mak

Oorspronkelijk artikel gelicentieerd onder CC BY 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Dit is een AI-gegenereerde uitleg van het onderstaande artikel. Het is niet geschreven of goedgekeurd door de auteurs. Raadpleeg het oorspronkelijke artikel voor technische nauwkeurigheid. Lees de volledige disclaimer

Waarom breekt een vechtpartij soms uit als een explosie en soms als een traag slepende ruzie?

Stel je voor dat je op een drukke straat staat. Twee groepen jongens staan tegenover elkaar. Ze schreeuwen, maken gebaren en duwen elkaar. Plotseling, binnen een seconde, slaat iedereen van de ene groep tegelijkertijd toe. Het is een explosie van geweld.

Maar in andere situaties gebeurt dat niet. Dan begint één persoon te vechten, een ander volgt na een paar seconden, en weer een ander later. Het is een traag oplopende chaos.

De auteurs van dit onderzoek (Jeroen Bruggeman, Don Weenink en Bram Mak) wilden weten: Wat bepaalt het verschil? Waarom slaat de ene groep direct op hol, terwijl de andere groep aarzelt?

De sleutel: Een oude fysiekformule voor moderne straatvechten

De onderzoekers gebruikten een heel slimme truc. Ze keken niet naar complexe psychologische theorieën over eer of reputatie, maar gebruikten een wiskundig model uit de natuurkunde dat al 100 jaar oud is: het Ising-model.

Dit model werd oorspronkelijk bedacht om te verklaren hoe magneten werken. Stel je voor dat magneten uit kleine deeltjes bestaan die als kleine kompasnaaldjes kunnen wijzen naar "Noord" (vriendelijk) of "Zuid" (vijandig). Als er genoeg deeltjes in dezelfde richting wijzen, wordt de hele magneet sterk.

De onderzoekers pasten dit idee toe op straatvechten:

  • De deeltjes zijn de mensen in de groep.
  • Noord betekent: "Ik ga vechten" (samenwerken).
  • Zuid betekent: "Ik ga niet vechten" (wegkijken of bemiddelen).
  • De magnetische kracht is de druk van de groep: als je ziet dat je vrienden vechten, wil je dat ook doen.

De twee barrières: Angst en de "Trembling Hand"

Om te gaan vechten, moet je twee barrières overwinnen:

  1. Angst: Vechten is eng. Je kunt gewond raken.
  2. Het collectieve dilemma: Als jij alleen vecht tegen een hele groep, ben je verloren. Je wilt wachten tot anderen ook vechten.

In het begin staan allemaal mensen op "Zuid" (niet vechten). Ze wachten. Maar dan gebeurt er iets: de tegenstander wordt agressiever. Ze duwen, schreeuwen en maken bedreigende gebaren. In het model noemen ze dit onrust (of turmoil).

Deze onrust werkt als een schokkerige hand (trembling hand). Soms, puur door toeval of adrenaline, begint één persoon plotseling te vechten, ook al is het nog niet veilig.

De "Kritieke Drempel": Waarom sommige groepen exploderen

Hier komt de magie van de wiskunde. Het model voorspelt dat er een kritieke drempel is voor het aantal mensen die nooit zullen vechten, hoe agressief de tegenstander ook is. Laten we deze mensen de "Weigeraars" noemen.

  • Scenario A: Weigeraars zijn in de minderheid.
    Als er maar weinig Weigeraars zijn (minder dan 1 op de 3), en de onrust wordt hoog genoeg, dan gebeurt er iets wonderlijks. Die ene persoon die per ongeluk begint te vechten, "besmet" zijn buren. Die buren vechten ook, en die weer hun buren. Het verspreidt zich als een golf door de hele groep. Binnen een seconde vechten ze allemaal. Dit is de explosie (de burst).

  • Scenario B: Weigeraars zijn in de meerderheid.
    Als er te veel Weigeraars zijn (meer dan 1 op de 3), dan is de golf te zwak. Die ene persoon die begint te vechten, wordt geblokkeerd door de Weigeraars. De anderen durven niet mee te doen. De vechtpartij groeit langzaam, of blijft beperkt tot een paar mensen. Er is geen explosie.

Wat hebben ze bewezen?

De onderzoekers keken naar 42 video's van straatvechten (gehaald van YouTube en dergelijke). Ze keken precies naar:

  1. Hoe agressief de tegenstander was (de onrust).
  2. Hoeveel mensen in de groep niet meededen, zelfs toen er al gevochten werd (de Weigeraars).

De uitkomst was verrassend simpel:

  • Groepen met weinig Weigeraars (minder dan 33%) hadden bijna altijd een explosieve start.
  • Groepen met veel Weigeraars (meer dan 33%) hadden een langzame start of slechts een paar vechters.

Het model voorspelde dit met een nauwkeurigheid van bijna 80%. Het bewijst dat je niet altijd een leider of een strenge groepsnorm nodig hebt om een menigte in beweging te krijgen. Soms is het gewoon een kwestie van: Is er genoeg onrust, en zijn er niet te veel mensen die weigeren mee te doen?

De les voor de dagelijkse wereld

Dit onderzoek laat zien dat geweld in groepen vaak een wiskundig patroon volgt.

  • Denk aan een domino-effect: Als er te veel blokkades (Weigeraars) zijn, valt het eerste dominosteen niet om.
  • Denk aan smullen: Als je in een restaurant bent en iedereen eet, dan durf jij ook te eten. Maar als er drie mensen zijn die weigeren te eten (Weigeraars), dan durf jij misschien ook niet te beginnen, zelfs als het eten eruit ziet als een feest.

De onderzoekers concluderen dat geweld niet altijd een geplande actie is van een leider. Het kan een spontane, wiskundige reactie zijn op spanning, zolang er maar niet te veel mensen in de groep zijn die de rem erop houden.

Kortom: Als je ziet dat een groepje mensen dreigend op elkaar afkomt, kijk dan snel naar de groep. Als er maar één of twee mensen zijn die duidelijk niet willen vechten, kan de rest binnen een seconde uit elkaar slaan. Zijn er echter veel mensen die aarzelen of bemiddelen, dan blijft het waarschijnlijk een langzame, geïsoleerde ruzie.

Verdrinkt u in papers in uw vakgebied?

Ontvang dagelijkse digests van de nieuwste papers die bij uw onderzoekswoorden passen — met technische samenvattingen, in uw taal.

Probeer Digest →