Retracted randomized trials from super-retractors and top-cited scientists with multiple retractions

Deze cohortstudie toont aan dat een klein aantal invloedrijke auteurs, vaak onderling verbonden en geconcentreerd in specifieke medische vakgebieden, verantwoordelijk is voor een disproportioneel groot deel van de ingetrokken gerandomiseerde klinische trials, waarbij deze artikelen gemiddeld eerder zijn gepubliceerd, langer op intrekking hebben gewacht en meer citaties hebben ontvangen.

De kern

De "Super-Verdwijners" in de Wetenschap: Een Verhaal over Valse Kaarten en Gouden Stempel

Stel je voor dat de wetenschappelijke wereld een enorme bibliotheek is, vol met boeken (studies) die vertellen hoe we mensen moeten behandelen. Wetenschappers schrijven deze boeken, en andere wetenschappers lezen ze om te leren. Maar soms blijken sommige boeken vol te zitten met leugens, valse cijfers of bedrieglijke foto's. Als dat wordt ontdekt, wordt het boek uit de bibliotheek gehaald en verbrand. Dat noemen we een retractie (intrekking).

Deze studie kijkt naar een heel specifiek fenomeen in die bibliotheek: Wie zijn de auteurs die de meeste van deze "verbrande boeken" hebben geschreven?

1. De "Super-Verdwijners" (Super-retractors)

De onderzoekers hebben een lijst gemaakt van de wetenschappers met het allerhoogste aantal intrekkingen. Laten we hen de "Super-Verdwijners" noemen.

• Het verhaal: Ze ontdekten dat slechts 6 mensen (uit een groep van 30) verantwoordelijk waren voor één vijfde van alle intrekkingen van medische proefstudies (RCT's).
• De analogie: Het is alsof in een grote stad van 1000 gestolen auto's, 6 specifieke dieven samen 200 van die auto's hebben gestolen. Het is niet dat iedereen evenveel steelt; een paar mensen doen het merendeel.
• Waar? Deze mensen werkten voornamelijk in twee specialismen: Anesthesie (verdoving) en Endocrinologie (hormonen). En bijna allemaal werkten ze in Japan.

2. De "Gouden Sterren" met een donker verleden

Daarna keken ze naar de "Gouden Sterren": wetenschappers die extreem bekend zijn, vaak worden geciteerd (hun werk wordt veel gelezen) en dus veel invloed hebben. Maar, ze hadden ook allemaal minstens 10 intrekkingen op hun naam.

• Het verhaal: 18 van deze sterren waren goed voor een kwart van alle intrekkingen.
• De overlap: Er was een grote overlap. Veel van de "Gouden Sterren" waren ook "Super-Verdwijners". Ze werkten vaak samen. Het is alsof een beroemde chef-kok (de ster) samenwerkt met een kok die bekend staat om het verkopen van bedorven vis (de verdwijner). Als het restaurant dichtgaat, is het vaak door die combinatie.

3. Waarom zijn deze oude, valse boeken nog steeds belangrijk?

Je zou denken: "Als een boek vol leugens zit, wordt het snel verwijderd en niemand leest het meer." Maar de studie toont iets verrassends aan:

• De "Zombie-boeken": De boeken van de Super-Verdwijners waren vaak oud (geschreven rond het jaar 2000) en werden pas heel laat verwijderd (soms 10 jaar later!).
• De analogie: Stel je voor dat iemand een valse gouden munt in omloop brengt. Omdat hij er zo lang in zit, hebben duizenden mensen hem al gebruikt, geaccepteerd en zelfs in hun verzamelingen opgeborgen. Pas na 10 jaar ontdekken ze dat het nep is.
• Het resultaat: Omdat deze valse studies zo lang "in leven" bleven, werden ze veel meer gelezen en geciteerd dan recente studies die snel werden ingetrokken. Ze hadden meer tijd om "besmetting" in de wetenschap te veroorzaken.

4. Wat betekent dit voor ons?

De onderzoekers concluderen dat de wetenschap niet evenveel last heeft van alle fouten, maar dat een kleine groep invloedrijke mensen (vaak samenwerkend) een buitensporig groot deel van de problemen veroorzaakt.

• De les: Als je wilt weten waar de grootste problemen in de medische wetenschap zitten, hoef je niet naar iedereen te kijken. Kijk naar die paar "Super-Verdwijners" en hun vrienden. Zij hebben de bibliotheek het meest "vervuild".
• De waarschuwing: Omdat deze studies zo lang onopgemerkt bleven, hebben ze waarschijnlijk de medische praktijk beïnvloed. Artsen hebben misschien behandelingen gevolgd die gebaseerd waren op nep-data, omdat de "gouden stempel" van de auteur hen overtuigde.

Kort samengevat:
Deze studie zegt dat in de wereld van medisch onderzoek, een handjevol mensen (vooral uit Japan, in de anesthesie) een enorme hoeveelheid nep-werk hebben geproduceerd. Omdat ze zo bekend waren en hun werk zo lang niet werd gecontroleerd, hebben ze meer schade aangericht dan iedereen dacht. Het is een herinnering dat zelfs de "grootste sterren" in de wetenschap soms de grootste bedriegers kunnen zijn, en dat we moeten oppassen voor de "zombie-studies" die langzaam maar zeker verdwijnen, maar die al veel schade hebben aangericht.

Technische samenvatting

Titel: Teruggetrokken gerandomiseerde trials van "super-terugtrekkers" en top-geciteerde wetenschappers met meerdere terugtrekkingen

1. Het Probleem

Gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT's) vormen de hoeksteen van medisch bewijs. Wanneer deze trials onterecht worden gepubliceerd en later worden teruggetrokken (retracted), hebben ze een verstorend effect op het wetenschappelijke ecosysteem. Ze vervormen systematische reviews en meta-analyses, wat op zijn beurt klinische richtlijnen beïnvloedt.
Het onderzoek richt zich op twee specifieke groepen auteurs die een disproportioneel grote bijdrage leveren aan deze problematiek:

• "Super-terugtrekkers" (Super-retractors): Wetenschappers met het hoogste aantal terugtrekkingen in de Retraction Watch Leaderboard.
• Top-geciteerde wetenschappers met meerdere terugtrekkingen: Hooggeciteerde onderzoekers (in de top 2% van hun vakgebied) die ten minste 10 terugtrekkingen hebben opgebouwd die niet het gevolg zijn van fouten van de uitgever of het tijdschrift.

De kernvraag is: Welke bijdrage leveren deze specifieke groepen aan de literatuur van teruggetrokken RCT's en wat zijn de kenmerken van hun werk?

2. Methodologie

Dit is een retrospectieve cohortstudie die volgde op de STROBE-richtlijnen.

• Databronnen:
  • VITALITY-cohort: Een openbaar beschikbare dataset van 1.330 teruggetrokken RCT's (geüpdatet tot november 2024), afkomstig van Retraction Watch.
  • Auteurlijsten (geüpdatet augustus 2025):
    1. Groep 1: 30 "super-terugtrekkers" uit de Retraction Watch Leaderboard (33 tot 221 terugtrekkingen).
    2. Groep 2: 163 "carrière-top-geciteerde" wetenschappers met ≥10 terugtrekkingen (gebaseerd op Elsevier-citatie-indicatoren).
    3. Groep 3: 174 "single-year top-geciteerde" wetenschappers (gebaseerd op 2024-data) met ≥10 terugtrekkingen.
• Data-extractie: De auteurs koppelden de VITALITY-cohort aan de drie auteurlijsten. Ze controleerden of de auteurs van de 1.330 teruggetrokken trials voorkwamen in deze lijsten.
• Variabelen: Gepubliceerd jaar, jaar van terugtrekking, tijdsduur tussen publicatie en terugtrekking (in dagen), en het totale aantal citaties (uit Scopus, november 2025).
• Statistische analyse:
  • Beschrijvende statistieken (percentages, medianen, IQR).
  • Vergelijkingen tussen groepen met de Wilcoxon rank-sum test.
  • Multivariabele lineaire regressie om het effect van auteurschap te scheiden van "survival bias" (langer bestaande artikelen krijgen meer citaties).

3. Belangrijkste Resultaten

• Dominantie van een kleine groep:
  • Slechts 6 van de 30 super-terugtrekkers (allemaal uit Anesthesiologie en Endocrinologie/Metabolisme, voornamelijk Japanse instellingen) waren co-auteur van 22% (290/1330) van alle teruggetrokken RCT's.
  • 18 van de 163 carrière-top-geciteerde wetenschappers met ≥10 terugtrekkingen waren co-auteur van 25% (327/1330) van de trials.
  • Er is een grote overlap: 84% van de trials die door de top-geciteerde groep werden geschreven, had ook een super-terugtrekker als co-auteur.
• Tijdsaspecten:
  • Artikelen met deze auteurs werden vroeger gepubliceerd (mediaan 2000 vs. 2020 voor andere artikelen).
  • Ze werden vroeger teruggetrokken (mediaan 2013 vs. 2023).
  • Ze hadden een veel langere vertraging tussen publicatie en terugtrekking (mediaan 5.111 dagen vs. 482 dagen).
• Citaties:
  • In ongecorrigeerde analyses hadden deze artikelen meer citaties (mediaan 21 vs. 5).
  • Echter, in multivariabele regressiemodellen bleek dat de tijd tot terugtrekking de belangrijkste voorspeller was voor citaties (β = 0.02, P < 0.001). Het auteurschap van een super-terugtrekker op zich was niet langer significant geassocieerd met citaties wanneer de tijd variabele werd meegenomen. Dit suggereert dat de hoge citatieaantallen vooral te wijten zijn aan de lange periode dat deze artikelen onopgemerkt in de literatuur bleven voordat ze werden teruggetrokken.
• Concentratie: De problematiek is sterk geconcentreerd in enkele medische subdomeinen (vooral Anesthesiologie) en landen (Japan en de VS).

4. Kernbijdragen

• Kwantificering van de impact: Het onderzoek toont aan dat een zeer kleine groep invloedrijke auteurs verantwoordelijk is voor een kwart van alle teruggetrokken RCT's.
• Overlappende netwerken: Er is een sterke correlatie tussen "super-terugtrekkers" en "top-geciteerde wetenschappers met fouten", vaak verbonden door co-auteurschapsnetwerken.
• Analyse van citatiebias: Het paper onthult dat de schijnbare "succesvolle" impact (hoge citaties) van deze frauduleuze artikelen voornamelijk het gevolg is van de lange tijd die verstrijkt voordat de fraude wordt ontdekt, en niet noodzakelijk van de wetenschappelijke kwaliteit.
• Identificatie van risicogebieden: Het benadrukt dat bepaalde specialismen (Anesthesiologie) en landen disproportioneel vertegenwoordigd zijn in de literatuur van gefabriceerde data.

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat teruggetrokken klinische trials niet willekeurig zijn verdeeld, maar disproportioneel worden veroorzaakt door een kleine, geconcentreerde groep auteurs. Deze auteurs werken vaak samen en zijn geclusterd in specifieke medische vakgebieden en landen.

De bevindingen hebben belangrijke implicaties voor de wetenschappelijke integriteit:

1. Gerichte screening: Het is efficiënter om de literatuur van deze specifieke "super-terugtrekkers" en hun directe co-auteurs intensief te screenen, in plaats van willekeurig te controleren.
2. Systeemproblemen: De concentratie in bepaalde landen en vakgebieden wijst mogelijk op systemische problemen in de onderzoekspraktijk of, omgekeerd, op een betere detectiecapaciteit in die gebieden.
3. Risico voor bewijs: Omdat deze artikelen vaak vroeg zijn gepubliceerd en lang hebben bestaan, hebben ze waarschijnlijk al veel invloed gehad op klinische richtlijnen en meta-analyses voordat ze werden teruggetrokken.

Het onderzoek waarschuwt dat de "zombie"-RCT's (artikelen met onbetrouwbare data die toch gepubliceerd blijven) vaak afkomstig zijn van deze invloedrijke, maar problematische auteursgroepen, en dat hun werk zorgvuldig moet worden gecontroleerd om de integriteit van de medische kennisbasis te waarborgen.