Nursing Documentation Practice and Associated Factors Among Nurses Working in Felege Hiwot Comprehensive Specialized Hospital, Bahir Dar Town, North West, Ethiopia, 2025

Een cross-sectionele studie uitgevoerd in het Felege Hiwot-ziekenhuis in Ethiopië in 2025 toont aan dat slechts 40,1% van de verpleegkundigen goede documentatiepraktijken hanteert, waarbij opleidingsniveau, houding, kennis en het aantal verzorgde patiënten significante bepalende factoren zijn.

De kern

Het Dagboek van de Verpleegkundige: Een Verkenning in Felege Hiwot Ziekenhuis

Stel je voor dat een ziekenhuis een enorm, levendig schip is. De verpleegkundigen zijn de bemanning die 24/7 voor de passagiers (de patiënten) zorgt. Maar wat gebeurt er als de bemanning vergeet te noteren wat ze hebben gedaan? Zou het schip dan niet vastlopen in de mist?

Dit is precies het verhaal van dit onderzoek, gedaan in het Felege Hiwot Ziekenhuis in Bahir Dar, Ethiopië, in 2025. De onderzoekers keken naar één cruciaal onderdeel van het werk van verpleegkundigen: het schrijven van verslagen (documentatie).

Hier is wat ze ontdekten, vertaald in alledaags taal en met een paar leuke vergelijkingen.

1. Wat is dit onderzoek eigenlijk?

Het onderzoek is als een grote 'check-up' van de schrijfwijze van de verpleegkundigen. De onderzoekers vroegen aan 349 verpleegkundigen: "Hoe goed schrijven jullie op wat jullie doen?"

Het doel was simpel: ontdekken of ze goed of slecht schreven, en vooral waarom dat zo was. Want als je niet goed schrijft, is het alsof je een recept voor een taart vergeet op te schrijven: de volgende bakker (de volgende arts of verpleegkundige) weet niet wat er in de taart zat en kan de taart misschien verprutsen.

2. Het Grote Geheim: Slechte Schrijvers?

Het nieuws is een beetje gemengd, maar over het algemeen niet zo goed.

• Het resultaat: Slechts 40% van de verpleegkundigen schreef hun verslagen goed.
• De vergelijking: Stel je voor dat je een klas van 100 leerlingen hebt. Slechts 40 van hen hebben hun huiswerk perfect gemaakt. De andere 60 hebben het half en half gedaan, of het helemaal vergeten.

Waarom is dit een probleem?

• Het is het bewijs: Als er iets misgaat met een patiënt, is het schriftelijke verslag het enige bewijs dat de verpleegkundige zijn werk goed heeft gedaan. Zonder papier (of digitaal verslag) is het alsof je zegt: "Ik heb de auto gerepareerd," maar je hebt geen foto's of factuur.
• Communicatie: Het is de brug tussen schakels. Als de ene verpleegkundige niet schrijft wat hij heeft gedaan, weet de volgende niet wat hij moet doen.

3. Waarom schrijven ze niet goed? (De 4 Grote Oorzaken)

De onderzoekers zagen vier belangrijke factoren die bepaalden of iemand een "Goede Schrijver" of een "Slechte Schrijver" was.

A. De Opleiding (De gereedschapskist)

• Vergelijking: Een verpleegkundige met een Masterdiploma had een gereedschapskist vol met de nieuwste, beste tools. Een verpleegkundige met alleen een diploma had een wat oudere, minder complete kist.
• Het resultaat: Verpleegkundigen met een hogere opleiding (Master) schreven 10 keer beter dan diegenen met een basisdiploma. Het lijkt erop dat meer leren betekent dat je beter begrijpt waarom schrijven zo belangrijk is.

B. De Werklast (De overvolle bak)

• Vergelijking: Stel je een bakker voor die 5 taarten moet bakken. Die kan elke taart perfect noteren. Maar als diezelfde bakker plotseling 10 taarten moet bakken in dezelfde tijd, welke taart vergeet hij dan te noteren?
• Het resultaat: Verpleegkundigen die veel patiënten tegelijk hadden (meer dan 5-10), schreven 5,6 keer slechter. Ze hadden gewoon geen tijd om te schrijven omdat ze te druk waren met het doen van de zorg.

C. De Houding (De motor)

• Vergelijking: Sommige mensen zien schrijven als een nuttig hulpmiddel (een kompas), anderen zien het als een vervelende plicht (een zware steen in je tas).
• Het resultaat: Verpleegkundigen die een negatieve houding hadden ("Schrijven is tijdverspilling"), schreven 2,6 keer slechter. Als je niet gelooft dat het nuttig is, doe je het ook niet goed.

D. De Kennis (Het recept)

• Vergelijking: Je kunt een chef-kok zijn, maar als je het recept niet kent, maak je geen taart.
• Het resultaat: Verpleegkundigen die niet goed wisten wat ze precies moesten opschrijven, schreven 3,7 keer slechter. Ze wilden het misschien wel, maar ze wisten niet hoe.

4. Wat zeggen de cijfers over de dagelijkse praktijk?

De onderzoekers keken ook naar specifieke vragen:

• "Schrijf je op welke medicijnen je hebt gegeven?" -> Ja, bijna altijd.
• "Schrijf je op wat je tegen de patiënt hebt gezegd?" -> Nee, vaak vergeten.
• "Schrijf je het direct na de handeling op?" -> Vaak niet, maar later, wat fouten kan veroorzaken.

Het lijkt erop dat ze wel de basis doen (medicijnen), maar de "ziel" van de zorg (advies, reacties van de patiënt) vaak vergeten.

5. De Conclusie: Hoe maken we het beter?

De onderzoekers trekken een duidelijke conclusie: Het schrijven van verslagen is momenteel niet goed genoeg, maar het kan beter.

Hun advies is als een drie-stappenplan:

1. Voor de verpleegkundigen: Leer meer (opleiding), verander je mindset (zie het als nuttig, niet als plicht) en leer het juiste recept (kennis).
2. Voor het ziekenhuis: Geef meer trainingen en, heel belangrijk: geef minder werk. Als je een verpleegkundige 100 patiënten geeft, kan hij/zij niet schrijven. Ze hebben tijd nodig om te noteren.
3. Voor de toekomst: Doe grotere studies om te zien of dit probleem ook in andere ziekenhuizen speelt.

Samenvattend

Dit onderzoek is als een spiegel die het ziekenhuis voorhoudt. Het zegt: "Jullie zijn goede verzorgers, maar jullie vergeten soms hun verhaal op te schrijven." Zonder dat verhaal is de zorg onvolledig. Door meer te leren, minder werk te hebben en het belang in te zien, kunnen ze hun "dagboek" weer perfect maken, zodat elke patiënt veilig en goed verzorgd wordt.

Technische samenvatting

Hieronder volgt een gedetailleerde technische samenvatting van het onderzoekspaper over de praktijk van verpleegdocumentatie en bijbehorende factoren, vertaald en samengevat in het Nederlands.

Technische Samenvatting: Verpleegdocumentatiepraktijk en Geassocieerde Factoren

Titel: Verpleegdocumentatiepraktijk en Geassocieerde Factoren onder Verpleegkundigen Werkzaam in het Felege Hiwot Comprehensive Specialized Hospital, Bahir Dar, Noordwest-Ethiopië, 2025.

1. Probleemstelling en Achtergrond

Verpleegdocumentatie is een essentieel onderdeel van de verpleegpraktijk dat direct invloed heeft op de uitkomsten van patiëntenzorg, de continuïteit van zorg, juridische bescherming en de kwaliteit van de gezondheidszorg. Ondanks het belang, vertonen verpleegkundigen wereldwijd, en specifiek in Sub-Sahara Afrika en Ethiopië, tekortkomingen in hun documentatiepraktijk.

• Huidige situatie: Documentatie is vaak onvolledig, onnauwkeurig, niet gestandaardiseerd en suffert aan gebrek aan uniformiteit in formulieren.
• Gevolgen: Slechte documentatie leidt tot medische fouten (zoals medicatiefouten), juridische risico's bij nalatigheid, en een gebrek aan zichtbaarheid van de bijdrage van verpleegkundigen aan het zorgsysteem.
• Onderzoekslacune: Er is behoefte aan actuele data over de staat van verpleegdocumentatie en de specifieke factoren die deze beïnvloeden in het Felege Hiwot Comprehensive Specialized Hospital (FHCSH) in Bahir Dar.

2. Methodologie

• Onderzoeksdesign: Institutioneel gebaseerd cross-sectioneel onderzoek.
• Locatie en Periode: Felege Hiwot Comprehensive Specialized Hospital, Bahir Dar, Ethiopië. Datacollectie vond plaats van 1 augustus tot 30 augustus 2025.
• Populatie: Alle verpleegkundigen (IPD en OPD) werkzaam in het ziekenhuis.
• Steekproefgrootte: Berekend met de formule voor een enkele populatieproportie. Uitgaande van een prevalentie van 30,4% (gebaseerd op eerdere studies in de Amhara-regio), een betrouwbaarheidsinterval van 95% en een foutmarge van 5%, werd een steekproef van 318 berekend. Na toevoeging van 10% voor non-respons bedroeg de finale steekproef 349 verpleegkundigen.
• Steekproefneming: Simpele random sampling met proportionele allocatie per afdeling (Medisch, Chirurgisch, Gyn/OBS, Pediatrisch, OPD, Overig).
• Datacollectie: Zelfadministratieve vragenlijsten in het Engels, ontwikkeld op basis van bestaande literatuur. Datacollectors (6 BSc-verpleegkundigen en 1 MSc-supervisor) kregen 2 dagen training.
• Dataanalyse: Data werden ingevoerd in EpiData 3.1 en geanalyseerd met STATA versie 14.
  • Univariaat analyse: Beschrijvende statistiek.
  • Bivariaat analyse: Logistische regressie om kandidaat-variabelen te selecteren (p < 0,25).
  • Multivariaat analyse: Binary logistic regression om geassocieerde factoren te bepalen. Statistische significantie werd aangenomen bij p < 0,05 met een 95% betrouwbaarheidsinterval (CI).
• Operationalisatie: "Goede praktijk" werd gedefinieerd als een score boven of gelijk aan het gemiddelde van de praktijkvragen.

3. Belangrijkste Resultaten

• Demografie: Van de 349 respondenten (100% respons) was 59,9% vrouw. De meeste hadden een bachelorgraad (57,3%), gevolgd door een master (24,6%).
• Praktijkniveau: Slechts 40,1% (140 van de 349) van de verpleegkundigen had een "goede" documentatiepraktijk. Dit betekent dat 59,9% een "slechte" praktijk had.
• Kennis en Attitude:
  • 50,1% had goede kennis over documentatie.
  • 70,2% had een positieve attitude.
• Organisatorische factoren:
  • 79,9% had geen adequate tijd voor documentatie.
  • 59,9% had geen toegang tot documentatierichtlijnen.
  • 90,2% ontving geen motivatie van supervisors.
• Geassocieerde Factoren (Multivariaat Analyse):
  De volgende factoren bleken statistisch significant geassocieerd met de documentatiepraktijk (AOR = Adjusted Odds Ratio):
  1. Opleidingsniveau: Verpleegkundigen met een Master (MSc) hadden 10,3 keer meer kans op goede documentatie vergeleken met die met een bachelor (AOR: 10,3; 95% CI: 3,4–31,8).
  2. Aantal patiënten per shift: Verpleegkundigen met een hoger patiëntenaantal (6-10 patiënten) hadden een 5,6 keer hogere kans op slechte documentatie vergeleken met die met ≤5 patiënten (AOR: 5,6; 95% CI: 1,9–16,3).
  3. Attitude: Verpleegkundigen met een negatieve attitude hadden 2,6 keer meer kans op slechte documentatie (AOR: 2,6; 95% CI: 1,5–4,7).
  4. Kennis: Verpleegkundigen met slechte kennis hadden 3,7 keer meer kans op slechte documentatie (AOR: 3,7; 95% CI: 2,1–6,2).

4. Bijdragen en Discussie

• Vergelijking: De gevonden prevalentie van goede documentatie (40,1%) is vergelijkbaar met studies in Indonesië, maar lager dan in Nigeria en iets lager dan eerdere studies in Ethiopië.
• Interpretatie:
  • Het hoge opleidingsniveau (MSc) correleert sterk met betere praktijk, wat suggereert dat verdieping van kennis cruciaal is.
  • Een hoge werklast (aantal patiënten) is een directe barrière voor adequate documentatie.
  • Negatieve attitude en gebrek aan kennis zijn sterke voorspellers voor falende documentatie, wat wijst op de noodzaak van attitude-verandering en training, niet alleen technische middelen.
• Beperkingen: Het gebruik van zelfrapportage kan leiden tot sociale wenselijkheidsbias (over- of onderschatting van de eigen praktijk).

5. Conclusie en Aanbevelingen

De studie concludeert dat de documentatiepraktijk onder verpleegkundigen in FHCSH over het algemeen slecht is. De belangrijkste determinanten zijn het opleidingsniveau, de attitude, de kennis en de werklast.

Aanbevelingen:

• Voor Verpleegkundigen: Investeren in het verhogen van het opleidingsniveau, het verbeteren van kennis en het positief beïnvloeden van de attitude ten opzichte van documentatie.
• Voor het Ziekenhuis:
  • Implementeren van blijvende, langetermijntrainingen over documentatiestandaarden.
  • Het verminderen van de werkdruk door het aanwerven van voldoende personeel.
  • Zorgdragen voor de beschikbaarheid van gestandaardiseerde documentatieformulieren en richtlijnen.
• Voor Onderzoekers: Uitvoeren van longitudinale studies om de daadwerkelijke praktijk (in plaats van zelfrapportage) te monitoren en grootschalige studies om het probleem in bredere context te adresseren.

Significantie:
Deze studie biedt een cruciale basis voor beleidsmakers en ziekenhuismanagers in Ethiopië om gerichte interventies te ontwikkelen. Door in te zetten op educatie, attitudeverandering en werkdrukbeperking, kan de kwaliteit van de verpleegzorg en de patiëntveiligheid aanzienlijk worden verbeterd.