Determinants of Self-Reported Proficiency in Cardiometabolic Disease Prevention, Management, and Control Among Faculty and Clinical Mentors in Kenya: A National Cross-Sectional Study

Technische Samenvatting: Determinanten van Zelfgerapporteerde Bekwaamheid in de Preventie, het Beheer en de Controle van Cardiometabole Ziekten onder Docenten en Klinische Mentoren in Kenia

Probleemstelling
Cardiometabole ziekten (CMZ), waaronder obesitas, diabetes en cardiovasculaire ziekten, vormen een groeiende wereldwijde volksgezondheidscrisis, met name in lage- en middeninkomenslanden (LMIC's). In Kenia verergert een gefragmenteerd en onderbediend gezondheidszorgsysteem deze last. Terwijl er aanzienlijke aandacht is besteed aan het versterken van de competenties van zorgverleners in de frontlinie, blijft de capaciteit van de onderwijzers die verantwoordelijk zijn voor het trainen van de volgende generatie — specifiek academisch docenten en klinische mentoren — onderbelicht. Tekortkomingen in de bekwaamheid van trainers kunnen leiden tot een mismatch tussen theorie en klinische praktijk, waardoor hiaten in de preventie, het beheer en de controle van ziekten in stand worden gehouden. Deze studie adresseert het gebrek aan empirisch bewijs met betrekking tot de bekwaamheidsniveaus van deze trainers in omgevingen met een hoge ziektelast en beperkte middelen, en beoogt de determinanten te identificeren die de zelfgerapporteerde competentiescores beïnvloeden.

Methodologie
De studie maakte gebruik van een nationaal cross-sectioneel ontwerp dat werd uitgevoerd tussen november en december 2024 in 32 graafschappen van Kenia, waarmee 68% van de regio's van het land werd gedekt. De onderzoekspopulatie bestond uit 220 docenten en klinische mentoren van 74 medische opleidingsinstellingen (63 door de staat beheerd, 11 religieus gefinancierd) en 40 gezondheidsinstellingen van niveau 4 en 5. De focus werd beperkt tot twee primaire beroepsgroepen: klinische officieren en verpleegkundigen, die centraal staan in het beheer van CMZ in Kenia.

• Steekproeftrekking: Er werd gebruikgemaakt van een multistage sampling-benadering, waarbij instellingen werden gegroepeerd in zes regionale hubs. Via systematische steekproeftrekking werden instellingen geselecteerd, terwijl doelgerichte en willekeurige steekproeftrekking werden gebruikt voor de afdelingen en individuele deelnemers.
• Gegevensverzameling: Een enquêteformulier, dat in samenwerking met curriculumexperts en regelgevende instanties (de Nursing Council of Kenya en de Clinical Officers of Kenya) is ontwikkeld, beoordeelde de zelfgerapporteerde competentie. Deelnemers beoordeelden hun vaardigheden in de preventie, het beheer en de controle van CMZ met behulp van een 5-punts Likert-schaal (0: Novice tot 4: Expert).
• Beoordeelde Domeinen: Competenties werden geëvalueerd over zes ziektedomeinen: cardiovasculaire ziekten (CVD), obesitas, metabool geassocieerde steatotische leverziekte (MASLD), nierziekten, diabetes en dyslipidemie.
• Theoretisch Kader: De studie is geworteld in het Competency-Based Medical Education (CBME) kader en het Donabedian-model (Structuur, Proces, Uitkomst) om tekortkomingen in competentie binnen het bredere gezondheidszorgsysteem te interpreteren.
• Statistische Analyse: De gegevens werden geanalyseerd met behulp van STATA en R. Niet-parametrische toetsen (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis) werden gebruikt om verschillen tussen onafhankelijke variabelen (rol, opleiding, leeftijd, beroep, ervaring) te beoordelen. Multivariabele ordinale logistische regressie werd uitgevoerd om factoren te bepalen die geassocieerd zijn met de bekwaamheidsscores, waarbij gecorrigeerd is voor ziektecategorie en sociodemografische kenmerken.

Belangrijkste Resultaten
De studie behaalde een responspercentage van 96% (n=220). De meerderheid van de respondenten was vrouw (52,3%), jonger dan 40 jaar (52,7%), bezat een bachelordiploma of hoger (76,4%) en behoorde tot de beroepsgroep verpleegkunde (62,3%).

• Competentiegraad: Deelnemers rapporteerden relatief hogere zelfwaargenomen bekwaamheid in diabetes (gemiddelde scores ~3,0–3,3) en obesitas (gemiddelde scores ~2,8–2,9). Daartegenover stonden significant lagere bekwaamheid bij dyslipidemie (gemiddelde scores ~2,1–2,2) en MASLD (gemiddelde scores ~2,2–2,3).
• Determinanten van Bekwaamheid:
  • Opleiding: Een hoger opleidingsniveau (bachelordiploma en hoger) was significant geassocieerd met hogere bekwaamheidsscores voor preventie, beheer en controle in de meeste ziektedomeinen (p < 0,05).
  • Beroep: Verpleegkundigen vertoonden significant hogere gemiddelde scores dan klinische professionals op het gebied van obesitas- en nierziektecompetenties.
  • Rol: Klinische mentoren rapporteerden significant hogere odds voor hogere bekwaamheidsscores vergeleken met academisch docenten.
  • Ervaring: Er werd een niet-lineaire relatie waargenomen. Respondenten met 10–20 jaar ervaring hadden significant lagere odds voor een hoge bekwaamheid vergeleken met die met <10 jaar ervaring. Echter, zij met >20 jaar ervaring verschilden niet significant van de groep met <10 jaar.
  • Leeftijd: Hoewel jongere deelnemers (23–39 jaar) hogere scores lieten zien in CVD- en nierziektepreventie/-beheer in de univariate analyse, was leeftijd geen significante voorspeller in het multivariabele regressiemodel.
• Regressiebevindingen: Vergeleken met CVD (referentie) hadden respondenten significant hogere odds om een hogere bekwaamheid te rapporteren voor diabetes (AOR=2,46) en obesitas (AOR=1,60), maar significant lagere odds voor dyslipidemie (AOR=0,61) en MASLD (AOR=0,65). Lager opleidingsniveau was geassocieerd met lagere bekwaamheid (AOR=0,67).

Betekenis en Bijdragen
Het artikel claimt een pioniersinspanning te zijn in Kenia om de CMZ-competenties van de "trainers van trainers" uitgebreid te beoordelen. De belangrijkste bijdragen zijn:

1. Identificatie van Systemische Gaten: De studie onthult een "competentiegraad" waarbij gevestigde aandoeningen (diabetes, hypertensie) goed worden behandeld, terwijl opkomende of complexe metabole drijfveren (dyslipidemie, MASLD) kritisch onderbelicht blijven in de training. Dit suggereert een mismatch tussen de ziektelast en de educatieve focus.
2. Upstream Focus: Door zich te richten op docenten en mentoren, adresseert de studie de kern van de capaciteit van de beroepsbevolking in plaats van alleen de symptomen, wat benadrukt dat tekortkomingen op het niveau van de training downstream effecten hebben op de gezondheidszorgverlening.
3. Beleid en Curriculum Implicaties: De bevindingen ondersteunen de noodzaak van curriculummodernisering om MASLD en dyslipidemie te integreren als kernonderdelen in plaats van perifere onderwerpen. De auteurs stellen dat het succes van de richtlijnen voor diabetes en hypertensie kan worden ingezet om uniforme nationale kaders voor bredere metabole gezondheid te creëren.
4. Gerichte Interventies: De resultaten wijzen op een behoefte aan gerichte bijscholing (CPD), specifelijk ontworpen voor oudere, ervaren mentoren (die mogelijk minder blootstelling hebben aan actuele richtlijnen) en werkers met een lager opleidingsniveau, wat suggereert dat "reverse mentorship" en mobiel leren potentiële oplossingen zijn.

Beperkingen
De auteurs erkennen dat de afhankelijkheid van zelfgerapporteerde maten sociale wenselijkheid kan introduceren, wat de werkelijke vaardigheden kan overschatten. Bovendien beperkt het cross-sectionele ontwerp de mogelijkheid om causale relaties tussen sociodemografische factoren en bekwaamheidsniveaus vast te stellen. De auteurs bevelen toekomstig onderzoek aan dat gebruikmaakt van Objective Structured Clinical Examinations (OSCE's) of directe observatie om deze bevindingen te valideren.