Pandemic-related changes in postpartum depression and anxiety among breastfeeding mothers: a systematic review and meta-analysis

Deze systematische review en meta-analyse van 23 studies uit 15 landen toont aan dat borstvoedende moeders tijdens de COVID-19-pandemie aanzienlijk hogere niveaus van postpartumdepressie en -angst ervoeren dan in de periode voor de pandemie, wat de kritieke noodzaak onderstreept van blijvende ondersteuning voor de geestelijke gezondheid en flexibele zorgdiensten in de kraamtijd tijdens volksgezondheidsemergenties.

De kern

Stel je de wereld tijdens de COVID-19-pandemie voor als een plotselinge, enorme storm die voor iedereen het elektriciteitsnet lamlegde. Voor jonge moeders die borstvoeding gaven bracht deze storm niet alleen regen; hij spoelde de ladders, bruggen en veiligheidsnetten weg waarop ze normaal gesproken leunden om uit de emotionele dalen van het vroege ouderschap te klimmen.

Dit artikel is als een detectiveverhaal waarin onderzoekers aanwijzingen verzamelden uit 23 verschillende onderzoeken in 15 landen om één grote vraag te beantwoorden: Hoe heeft deze storm de mentale gezondheid van moeders die borstvoeding gaven beïnvloed in vergelijking met hoe ze zich voelden voordat de storm toesloeg?

Hier is wat het onderzoek opleverde, uiteengezet in eenvoudige termen:

1. Het "emotionele weer" werd slechter

Stel je de mentale gezondheid van een moeder voor als een weersvoorspelling. Voor de pandemie was de voorspelling over het algemeen stabiel, met af en toe bewolkte dagen. De onderzoekers ontdekten dat tijdens de pandemie het "weer" voor moeders die borstvoeding gaven aanzienlijk stormachtiger werd.

• Depressie: Met behulp van een standaard "stemmings-thermometer" genaamd de EPDS, vonden ze dat moeders zich tijdens de pandemie meer neerslachtig en zwaar op de maag voelden dan daarvoor. Het was niet voor iedereen een orkaan, maar de gemiddelde temperatuur van verdriet steeg merkbaar.
• Angst: Evenzo vonden ze, met behulp van een "angstmeter" (GAD-7), dat zorgen en nervositeit piekten. Het was alsof moeders voortdurend op een slakkenlijn stonden, zich jitteriger voelend dan in de dagen voor de pandemie.

2. De "steunladder" was gebroken

Waarom gebeurde dit? Het artikel suggereert dat borstvoeding geven als een plant is die regelmatig water nodig heeft van een steunsysteem. Normaal gesproken omvat dit systeem artsen, lactatiekundigen en vrienden die persoonlijk op bezoek komen.

• Tijdens de pandemie sneden lockdowns en regels voor sociale afstand de slangen door. Moeders konden hun gebruikelijke hulp van dichtbij niet krijgen.
• Ze kregen ook nieuwe angsten: "Word ik ziek en geef ik het aan mijn baby door?" en "Kan ik mijn baby wel veilig voeden?"
• Veel mensen verloren ook hun baan of geld, wat vergelijkbaar is met het proberen een tuin te onderhouden terwijl iemand je water en gereedschap steelt.

3. De "stressmeter" was een gemengd pakket

Toen de onderzoekers de "stressmeter" (PSS) controleerden, waren de resultaten verwarrend, als een kapotte kompasnaald. Sommige studies toonden aan dat stress toenam, terwijl andere lieten zien dat het gelijk bleef.

• Het artikel legt uit dat dit misschien komt doordat verschillende landen verschillende "schilden" hadden. Bijvoorbeeld, in Nederland hielden sterke sociale vangnetten de stressniveaus misschien stabiel, terwijl het gebrek aan steun op andere plaatsen het moeilijker maakte om stress te beheersen. Omdat de data zo rommelig was, konden ze het niet samenvoegen tot één duidelijk getal.

4. De "band" bleef sterk

Hier is het meest verrassende deel van het verhaal. Hoewel de moeders zich depressiever en angstiger voelden, leek de verbinding tussen moeder en baby – de "band" – niet te breken.

• Stel je een moeder voor die een baby vasthoudt in een schommelend bootje. Hoewel het bootje hevig schommelt (de pandemiestress), bleef de greep van de moeder op de baby even strak als in kalme wateren.
• Eén studie vond zelfs dat sommige moeders een soort "superkracht" (genaamd Post-Traumatische Groei) vonden in de strijd, wat hen eigenlijk hielp zich meer verbonden te voelen met hun baby's.

5. Het "veiligheidsnet" had gaten

Het artikel merkte ook een probleem op met hoe het medische systeem werkte. Voor de pandemie controleerden artsen moeders op depressie ongeveer 74% van de tijd. Tijdens de piek van de pandemie daalde dit aantal naar 22%.

• Het is als een brandweer die stopte met het controleren van rookmelders omdat ze te druk bezig waren met het blussen van branden elders. De moeders leden, maar minder mensen keken of ze hulp nodig hadden.

De conclusie

De onderzoekers concludeerden dat de pandemie, hoewel ze de band tussen moeders en baby's niet verbrak, de emotionele reis van de moeders wel veel moeilijker maakte. De "ladder" van steun werd verwijderd, waardoor velen alleen moesten klimmen.

Wat het artikel zegt dat we mee moeten nemen:
Als er in de toekomst weer een storm toeslaat, moeten we ervoor zorgen dat de "ladders" (steundiensten) er nog steeds zijn, zelfs als we ze niet persoonlijk kunnen beklimmen. We hebben flexibele manieren nodig om de mentale gezondheid van moeders te controleren en de steun te laten stromen, omdat moeders die borstvoeding geven bijzonder kwetsbaar zijn wanneer de wereld niet meer normaal draait.

Opmerking: Het artikel stelt expliciet dat deze bevindingen gebaseerd zijn op onderzoek dat nog niet volledig door vakgenoten is beoordeeld en niet gebruikt mogen worden om directe medische beslissingen te nemen, maar ze wijzen wel op een duidelijk patroon van toegenomen distress.

Technische samenvatting

Technische Samenvatting: Pandemie-gerelateerde veranderingen in postpartumdepressie en -angst bij borstvoedende moeders

Probleemstelling
De COVID-19-pandemie veroorzaakte wereldwijde verstoringen in de kraamzorg, borstvoedingsondersteuning en sociale netwerken. Hoewel bestaande systematische reviews de perinatale geestelijke gezondheid in het algemeen hebben behandeld, ontbreekt er een uitgebreide synthese die specifiek gericht is op borstvoedende moeders, een populatie die mogelijk kwetsbaarder is vanwege hun afhankelijkheid van persoonlijke lactatieondersteuning en routinecontroles bij de gezondheidszorg. Deze studie beoogt die lacune op te vullen door de uitkomsten op het gebied van de mentale gezondheid van moeders (depressie, angst en stress) bij borstvoedende moeders te vergelijken voor en tijdens de COVID-19-pandemie.

Methodologie
Deze systematische review en meta-analyse hield zich aan de PRISMA-richtlijnen en was geregistreerd bij PROSPERO (CRD42022354670).

• Zoekstrategie: De auteurs doorzochten MEDLINE, EMBASE, AMED, Web of Science, WanFang Data, MedRxiv, de WHO COVID-19-databases en grijze literatuur vanaf het begin tot december 2023.
• Opnamecriteria: Studies werden opgenomen als ze betrekking hadden op postnatale vrouwen (>18 jaar) die baby's (<18 maanden) borstvoeding gaven tijdens de pandemie, gebruikmaakten van gevalideerde instrumenten voor de beoordeling van de mentale gezondheid (bijv. EPDS, GAD-7, STAI, PSS) en kwantitatieve gegevens verstrekte die de periode voor de pandemie en de pandemieperiode vergeleken. Studies met minder dan 10 deelnemers per groep werden uitgesloten.
• Data-analyse: Twee beoordelaars screenden studies onafhankelijk van elkaar en extraheren gegevens. Het risico op vertekening werd beoordeeld met behulp van de checklist van het Joanna Briggs Institute (JBI) voor cross-sectionele studies en de Newcastle-Ottawa Scale (NOS) voor cohort- en case-control-ontwerpen.
• Meta-analyse: Er werden meta-analyses met willekeurige effecten uitgevoerd om gepoolde gestandaardiseerde gemiddelde verschillen (SMD's) te berekenen voor uitkomsten waarbij ten minste twee studies vergelijkbare gegevens rapporteerden. Heterogeniteit werd beoordeeld met behulp van de Cochrane's Q- en I²-statistieken.

Belangrijkste resultaten
Vijfentwintig studies uit 15 landen (steekproefgroottes variërend van 139 tot 4.531) werden opgenomen.

• Depressie: De meta-analyse van 11 studies met de Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) toonde een statistisch significant toename van depressieve symptomen tijdens de pandemie in vergelijking met de periode voor de pandemie (SMD = 0,21, 95% BI 0,14 tot 0,29).
• Angst: De meta-analyse van drie studies met de Generalized Anxiety Disorder Scale (GAD-7) toonde een significante toename van angst tijdens de pandemie (SMD = 0,27, 95% BI 0,13 tot 0,41). Een gepoolde analyse van twee studies met de State-Trait Anxiety Inventory (STAI) suggereerde ook een toename van state-angst (SMD = 0,35), hoewel dit een marginale significantie en hoge heterogeniteit vertoonde.
• Stress: De bevindingen over waargenomen stress (PSS) waren gemengd en konden niet worden gepooled vanwege heterogeniteit in rapportagemethoden. Een beschrijvende synthese gaf aan dat er in sommige cohorten (bijv. Nederland, Polen) geen significante verschillen waren, maar dat de resultaten in andere cohorten varieerden.
• Binding en andere uitkomsten: Beperkt bewijs suggereerde dat de moeder-kindbinding niet substantieel afnam ondanks toegenomen psychische distress. Sommige studies gaven aan dat stress gerelateerd aan de bevalling geassocieerd was met posttraumatische groei, wat op zijn beurt correleerde met een betere binding.
• Dienstverlening: Een studie merkte een significante daling van de screeningspercentages voor postpartumdepressie tijdens de pandemie op (dalend van 74% voor de pandemie naar 22–33% tijdens piek- en lopende fasen), ondanks vergelijkende aanwezigheidspercentages voor postpartumbezoeken.

Betekenis en claims
De auteurs claimen dat borstvoedende moeders wereldwijd een meetbare toename van symptomen van postpartumdepressie en -angst hebben ervaren tijdens de COVID-19-pandemie. Hoewel de effectgroottes voor depressie en angst klein tot gemiddeld waren, vertegenwoordigen ze een verschuiving in de last van symptomen op populatieniveau.

Het artikel benadrukt dat borstvoedende moeders een ondervertegenwoordigde groep zijn in het onderzoek naar perinatale geestelijke gezondheid en dat hun specifieke kwetsbaarheden – met name de verstoring van lactatieondersteuning en sociale netwerken – de risico's voor de mentale gezondheid kunnen hebben verergerd. De auteurs concluderen dat deze bevindingen de noodzaak onderstrepen om borstvoedingsondersteuningsdiensten te handhaven, toegang tot screening voor geestelijke gezondheid te garanderen en flexibele modellen voor postpartumzorg (zoals telehealth) te ontwikkelen om zich voor te bereiden op toekomstige volksgezondheidsnoodtoestanden. De studie erkent beperkingen, waaronder de overheersing van cross-sectionele ontwerpen, potentieel resterende verstorende factoren en hoge heterogeniteit tussen studies, en waarschuwt tegen het afleiden van directe causaliteit.