Can Consumers Afford Healthy and Sustainable Diets? Global Evidence from Inflation, Food-System Shocks, and Healthy Diet Costs

Technische Samenvatting: Kunnen consumenten gezonde en duurzame diëten betalen?

Probleemstelling
De transitie naar duurzame voedselconsumptie wordt breed erkend als essentieel voor het verbeteren van de menselijke gezondheid, het verminderen van milieudruk en het bevorderen van wereldwijde agenda's voor de transformatie van het voedselsysteem (bijv. SDG's, EU Farm-to-Fork). De adoptie van gezonde en duurzame diëten wordt echter fundamenteel beperkt door betaalbaarheid. Hoewel gedragsmatige en informatieve interventies frequent worden bestudeerd, blijven de macro-economische omstandigheden die bepalen of consumenten economisch toegang hebben tot deze diëten onderbelicht. Specifiek is er een gebrek aan cross-country bewijs over de vraag hoe recente wereldwijde inflatoire druk en post-2021 voedselsysteem-schokken (voortvloeiend uit knelpunten in de toeleveringsketen, energievolatiliteit en geopolitieke instabiliteit) de kosten van een gezond dieet hebben gewijzigd. Deze studie adresseert dit gat door te onderzoeken of deze macro-economische verstoringen structurele betaalbaarheidsbarrières hebben gecreëerd die de economische haalbaarheid van duurzame nutritionele transities ondermijnen.

Methodologie
De studie maakt gebruik van een fixed-effects panelregressiemodel met behulp van jaarlijkse landgegevens van 165 landen over de periode 2017–2024.

• Afhankelijke variabele: De Kosten van een Gezond Dieet (CoAHD), gemeten in koopkrachtpariteit (PPP) dollars per persoon per dag. Deze indicator, ontwikkeld door de FAO, vertegenwoordigt de minimale kosten om aan gezonde dieetrichtlijnen te voldoen met lokaal beschikbare voedingsmiddelen en nationaal representatieve prijzen. Het dient als een betaalbaarheidsgerelateerde indicator in plaats van een directe maatstaf voor consumptiegedrag.
• Belangrijkste verklarende variabelen:
  • Inflatie: Gemeten als de jaarlijkse consumentenprijsinflatie (gewinsoriseerd op de 1e en 99e percentiel om extreme uitschieters te mitigeren).
  • Post-2021 Schok: Een binaire indicatorvariabele gelijk aan 1 voor de jaren 2022–2024 en 0 voor 2017–2021, die de periode van geïntensiveerde wereldwijde voedselsysteem-verstoringen vastlegt.
• Controlevariabelen: Logaritmisch BBP per capita (economische ontwikkeling), urbanisatiegraad (aandeel van de stedelijke populatie) en logaritmische populatiegrootte.
• Empirische strategie: De analyse maakt gebruik van land-fixed effects om niet-geobserveerde, tijd-invariante landspecifieke kenmerken (bijv. geografie, institutionele kwaliteit, dieettradities) te controleren. Standaardfouten zijn geclusterd op landniveau om rekening te houden met seriële correlatie en heteroskedasticiteit. De studie test vier hypothesen met betrekking tot de positieve associatie van inflatie en urbanisatie met dieetkosten, het onafhankelijke effect van post-2021 schokken, en de invloed van economische ontwikkeling. Robuustheidstests omvatten alternatieve inflatiemaatstaven, year fixed effects en niet-lineaire BBP-specificaties.

Belangrijkste Resultaten
De empirische analyse levert drie primaire bevindingen op:

1. Significante Post-2021 Kostenstijging: De kosten van een gezond dieet zijn aanzienlijk gestegen tijdens de periode 2022–2024. In het volledige model is de post-2021 schok geassocieerd met een stijging van ongeveer 0,72 tot 0,79 PPP dollars per persoon per dag. Deze stijging blijft bestaan zelfs na controle voor algemene inflatie, wat suggereert dat verstoringen in het voedselsysteem aanvullende betaalbaarheidsdruk hebben gecreëerd die verder gaat dan de standaard prijsinflatie.
2. Positieve Associatie met Inflatie: Inflatie is positief en significant geassocieerd met de kosten van een gezond dieet. Hogere consumentenprijsinflatie correleert met hogere kosten voor voedzame diëten, wat aangeeft dat macro-economische instabiliteit de economische toegang tot gezonde voeding verzwakt.
3. Heterogeniteit over Inkomensgroepen:
   • Post-2021 Schok: De stijging van de kosten van een gezond dieet na 2021 werd breed gedeeld over landen op alle niveaus van economische ontwikkeling (van de laagste tot de hoogste BBP-per-capita kwartielen).
   • Inflatie-effecten: De impact van inflatie varieerde per inkomensgroep. Inflatie verhoogde de kosten van een gezond dieet significant in het laagste BBP-per-capita kwartiel. In het hoogste kwartiel was het inflatie-effect negatief en significant, terwijl het in middeninkomensgroepen statistisch insignificant was. Dit suggereert dat de transmissie van inflatie naar dieetkosten wordt gemedieerd door nationale marktstructuren, koopkracht en beleidscapaciteit.
   • Urbanisatie: Urbanisatie is consistent en positief geassocieerd met hogere kosten voor een gezond dieet over verschillende specificaties heen.

Belangrijkste Bijdragen
Het artikel levert drie specifieke bijdragen aan de literatuur over duurzame voedselconsumptie:

1. Macro-economische Integratie: Het integreert macro-economische omstandigheden in het debat over duurzame voedselconsumptie, door aan te tonen hoe inflatie en voedselsysteem-schokken het "betaalbaarheidspad" vormgeven waarlangs consumenten toegang krijgen tot gezonde diëten.
2. Post-2021 Bewijs: Het biedt nieuw cross-country bewijs dat de impact van post-2021 voedselsysteem-verstoringen op de kosten van een gezond dieet kwantificeert, waarbij deze effecten onderscheidt van algemene inflatietrends.
3. Distributionele Analyse: Het onderzoekt de distributionele gevolgen van deze schokken, waarbij wordt onthuld dat hoewel de betaalbaarheidsdruk wijdverspreid is over inkomensgroepen, de mechanismen (met name het inflatie-effect) significant verschillen tussen lage- en hoge-inkomenslanden.

Betekenis en Claims
De studie stelt dat betaalbaarheid een kernpijler is van duurzame voedselconsumptie, die fungeert als een structureel filter tussen dieetintentie en daadwerkelijk consumptiegedrag. De bevindingen suggereren dat gedragsmatige interventies, voedseletikettering en informatieve campagnes onvoldoende zijn als gezonde en duurzame diëten economisch ontoegankelijk blijven door macro-economische instabiliteit.

Het artikel betoogt dat duurzame nutritionele transities niet enkel een kwestie zijn van consumentenvoorkeur of bewustzijn, maar worden beperkt door de economische haalbaarheid van voedselkeuzes. Daarom moeten beleidsmaatregelen gericht op het bevorderen van duurzame diëten gedragsmatige strategieën aanvullen met maatregelen die:

• De veerkracht van het voedselsysteem tegen schokken versterken.
• Excessieve prijsvolatiliteit verminderen.
• De economische toegang tot voedzame voeding verbeteren, met name voor kwetsbare populaties.

Door de link tussen macro-economische instabiliteit en de kosten van een gezond dieet te belichten, draagt de studie bij aan de beleidsdiscussies rondom de SDG's, het One Health-raamwerk en de EU Farm-to-Fork-agenda, waarbij wordt benadrukt dat transformerende veranderingen in het voedselsysteem vereisen dat betaalbaarheid als een primaire voorwaarde wordt behandeld in plaats van een secundaire zorg.