Integrating One Health and Planetary Health Frameworks in Pandemic Prevention, Preparedness, and Response

Technische Samenvatting: Integratie van One Health en Planetary Health kaders in de preventie, paraatheid en respons bij pandemieën

Probleemstelling
Traditionele, sectorspecifieke benaderingen van pandemiebeheer zijn ontoereikend gebleken, zoals de COVID-19-pandemie duidelijk heeft aangetoovoeld. Bestaande respons-kaders falen vaak in het adresseren van de complexe ecologische, sociale en economische drijfveren van ziekte-emergentie. Terwijl het One Health (OH)-kader de onderlinge verbondenheid tussen mensen, dieren en hun gedeelde omgeving aanpakt, richt het zich vaak op kortetermijninterventies (detectie en respons bij uitbraken) en verwaarloost het regelmatig upstream omgevingsfactoren. Daarentegen behandelt Planetary Health (PH) grootschalige milieuprocessen (klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, vervuiling), maar blijft het grotendeels een conceptueel kader met een beperkte vertaling naar operationele instrumenten voor de preventie, paraatheid en respons bij pandemieën (PPPR).

Het kernprobleem dat wordt geïdentificeerd, is het gebrek aan integratie tussen deze twee kaders binnen de wereldwijde gezondheidssturing. Huidige beleidsmaatregelen, waaronder het opkomende Pandemieverdrag en het Quadripartite One Health Joint Plan of Action, vertonen een dominantie van enkel OH-benaderingen waarbij PH gemarginaliseerd wordt. Bovendien bestaan er significante hiaten in surveillance (met name voor wilde dieren), financiering (een enorm tekort tussen toegezegde en benodigde fondsen) en het vermogen om niet-overdraagbare ziekten (NCD's), plantenziekten en antimicrobiële resistentie (AMR) te modelleren vanuit een milieuperspectief.

Methodologie
Deze studie is een systematische review uitgevoerd volgens de PRISMA 2020-richtlijnen.

• Databronnen: Er is een systematische zoekopdracht uitgevoerd in zeven databases (PubMed, Web of Science, Scopus, ERIC, PsycInfo, Academic Search Premier en Google Scholar) over de periode van 2010 tot 2025.
• Screeningproces: Een tweefasig screeningprotocol werd uitgevoerd met behulp van een geautomatiseerde pipeline (Python 3.10, pandas 2.0).
  • Fase 1: Geautomatiseerde trefwoordmatching voor relevantie van het kader (bijv. "one health", "planetary health") en relevantie voor pandemische paraatheid.
  • Fase 2: Verbeterde semantische matching voor indicatoren van kadertoepassing en verbanden met planetaire drijfveren.
• Inclusie/Exclusie: Studies werden opgenomen als zij OH- of PH-concepten toepasten op PPPR, omgevingsfactoren als triggers beschouwden of governance analyseerden. Studies die zich uitsluitend richtten op menselijke/dierlijke gezondheid zonder grensoverschrijdende overwegingen, of die niet gerelateerd waren aan pandemieën, werden uitgesloten.
• Analyse: Vanuit een initiële set van 108 records werden 52 studies opgenomen na deduplicatie en screening. Variabelen werden geëxtraheerd via trefwoordgebaseerde NLP-pipelines om zeven specifieke onderzoeksvragen te adresseren met betrekking tot de mate van integratie, governance, ziektemodellering en regionale variaties.

Belangrijkste Bijdragen en Resultaten

1. Integratiekloof tussen Kaders:

   • De review toonde een aanzienlijk verschil in het gebruik van kaders. OH-alleen schema's overheersten (48,1%), terwijl de expliciete koppeling van OH + PH minimaal was (7,7%).
   • Een groot deel van de studies (32,7%) behandelde onderling verbonden gezondheidskwesties zonder expliciet een OH- of PH-kader aan te duiden.
   • Slechts één studie (1,9%) richtte zich uitsluitend op PH zonder OH-integratie.

2. Systemische en Surveillance Gaten:

   • Wildlife Surveillance: 57,9% van de rapporterende landen bood geen informatie over functionerende surveillanceprogramma's voor de gezondheid van wilde dieren, wat een kritiek blinde vlek creëert voor zoönotische spillover.
   • Omgevingsfactoren: OH-kaders falen vaak in het adresseren van upstream drijfveren zoals bodemgezondheid, luchtkwaliteit en ecosysteemintegriteit.
   • Financieringsbottleneck: Mondiale financiering is kritiek ontoereikend. Hoewel de jaarlijkse behoefte aan effectieve paraatheid wordt geschat op $31,1 miljard, was er tegen het midden van 2023 slechts $300 miljoen uitgekeerd.

3. Ziektespecifieke Beperkingen en PH Versterkingen:

   • Infectieziekten: OH-modellen worstelen met omgevingsfactoren; PH versterkt dit door omgevingsdata (bijv. het GeoSeeq-platform) te integreren met pathogeen-surveillance.
   • Niet-overdraagbare ziekten (NCD's): Traditionele OH-kaders missen mechanismen om omgevingsfactoren (bijv. luchtvervuiling door bosbranden) te koppelen aan NCD-mortaliteit. PH-kaders modelleren deze paden expliciet.
   • Plantenziekten: Huidige kaders sluiten plantgezondheid grotendeels uit van pandemische paraatheid, ondanks het feit dat klimaatverandering de evolutie van pathogenen in gewassen aanstuurt. PH integreert gewasmonitoring in vroege waarschuwingssystemen.
   • Microbiële ziekten (AMR): Omgevingssurveillancegegevens voor AMR zijn aanzienlijk onderbelicht. PH-benaderingen maken gebruik van AI-gebaseerde gat-analyses en modelleren milieu-AMR paden.

4. Geografische en Governance Dispariteiten:

   • Regionale Bias: Afrika was de meest bestudeerde specifieke regio (9,6%), gevolgd door Azië (5,8%) en Europa (3,8%). De Amerika's waren opvallend ondervertegenwoordigd. 42,3% van de studies had geen specifieke geografische focus.
   • Governance: Governancemechanismen worden universeel als gefragmenteerd beschreven. Hoewel het Pandemieverdrag de noodzaak van geïntegreerde actie erkent, ontbreken specifieke institutionele ontwerpen voor de grensoverschrijdende implementatie van OH.

5. Metrieken en Instrumenten:

   • Implementatiekaders (34,6%) en surveillancesystemen (15,4%) waren de meest voorkomende beoordelingsinstrumenten.
   • Voorspellende modellen en lastenmetingen (DALYs/QALY's) werden zelden gebruikt (5,8% en 3,8% respectievelijk).
   • Geen van de opgenomen studies maakte gebruik van standaard paraatheidsindices.

Betekenis en Claims
Het artikel betoogt dat veerkrachtige en rechtvaardige pandemische governance vereist dat men verder gaat dan geïsoleerde sectorale benaderingen. Het stelt dat de combinatie van operationele surveillance (OH) en systemische, langetermijn multispecies preventieparadigma's (PH) essentieel is.

De auteurs claimen dat:

• OH-alleen benaderingen onvoldoende zijn omdat ze de fundamentele omgevingsoorzaken van ziekte-emergentie (bijv. klimaatverandering, biodiversiteitsverlies) niet adresseren en kritieke reservoirs zoals bodem en wilde dieren verwaarlozen.
• PH de voorspellende kracht versterkt door bodemgezondheid, luchtkwaliteit, ecosysteemintegriteit en klimaat-heuristische modellering op te nemen, waardoor de "upstream" drijfveren worden geadresseerd die OH vaak mist.
• Toekomstige prioriteiten moeten de institutionalisering van geïntegreerde OH+PH surveillance omvatten, de ontwikkeling van voorspellende klimaat-gezondheidsmodellen, het monitoren van het omgevingsmicrobioom en het afstemmen van mondiale gezondheidsfinanciering op preventief, ecologisch gericht rentmeesterschap.

De review concludeert dat hoewel er een beleidscensus ontstaat (bijv. via het Pandemieverdrag), de implementatie beperkt blijft door structurele fragmentatie en een ernstig gebrek aan financiering, wat een verschuiving naar een verenigd, geïntegreerd kader noodzakelijk maakt om toekomstige pandemieën effectief te voorkomen.