Chronic absenteeism in Canadian kindergarten classes, pre- and post-COVID-19, and its association with concurrent developmental vulnerability

Deze studie toont aan dat het chronisch schoolverzuim in het Canadese kleuteronderwijs na de COVID-19-pandemie sterk is toegenomen, maar dat de associatie met ontwikkelingskwetsbaarheid is afgenomen, waarschijnlijk omdat verzuim nu vaker voorkomt bij kinderen uit hogere sociaaleconomische gezinnen die beter in staat zijn om thuis te leren.

De kern

De Grote Verandering in de Kleuterklas: Waarom kinderen vaker thuisblijven (en wat dat betekent)

Stel je voor dat de kleuterklas een groot, levendig orkest is. Elk kind is een muzikant die moet leren samenspelen, noten lezen en ritme houden. In dit orkest is het spelen van je instrument (naar school gaan) cruciaal om de muziek te leren. Maar wat gebeurt er als veel muzikanten plotseling niet meer komen? En wat als de reden waarom ze niet komen, helemaal anders is dan voorheen?

Dit is precies wat deze studie onderzocht in Canada, met een focus op de periode voor en na de coronapandemie. Hier is het verhaal, vertaald in alledaags taal:

1. Het Orkest wordt stiller (De stijging van het verzuim)

Vroeger, voor de pandemie, was het normaal dat een paar kinderen af en toe ziek waren of een dagje thuisbleven. Maar na de coronatijd is er iets drastisch veranderd. Het orkest is veel stiller geworden.

• Vroeger: Ongeveer 1 op de 6 kleuters (17,7%) bleef vaak thuis (dat noemen we "chronisch verzuim", oftewel meer dan 10% van de schooltijd missen).
• Nu: Na de pandemie is dit aantal bijna verdubbeld naar 4 op de 10 (41,3%).

Het is alsof er ineens een heel nieuw publiek is dat de deuren van het concertgebouw niet meer binnenkomt. In sommige provincies, zoals Ontario, is de stilte het grootst; in British Columbia is het iets rustiger, maar overal is het verzuim toegenomen.

2. Wie zit er nu in de "thuisblijven-club"? (De verrassende wending)

Hier wordt het verhaal echt interessant, en een beetje verwarrend.

Vroeger was het een bekend patroon: kinderen die vaak thuisbleven, kwamen vaak uit huishoudens waar het geld krap zat. Het was als een rood lampje dat waarschuwde: "Let op, deze kinderen hebben het thuis misschien moeilijk, ze missen de basis voor hun toekomst."

Maar na de pandemie is dat lampje gaan knipperen op een heel andere manier.

• De nieuwe realiteit: Nu zitten er veel meer kinderen in de "thuisblijven-club" die uit rijkere buurten komen.
• Waarom? Stel je voor dat je ouders een kantoorbaan hebben waar ze thuis kunnen werken. Voor hen is het makkelijker om te zeggen: "Je blijft vandaag maar thuis, papa en mama werken hier ook." Voor ouders die in fabrieken werken of als verpleegkundige, is dat niet mogelijk; hun kinderen moeten naar school.

Dus, de groep kinderen die vaak thuisblijven, is veranderd. Het is niet meer alleen de groep die het zwaar heeft, maar ook de groep die het "makkelijk" heeft om thuis te blijven.

3. De verrassende conclusie: Minder thuisblijven = minder problemen?

Dit klinkt misschien gek, maar de studie vond iets verrassends:

• Vroeger: Als een kind vaak thuisbleef, was de kans groot dat het ook moeite had met leren, praten of zich aanpassen (ontwikkelingsproblemen).
• Nu: Als een kind vaak thuisblijft, is de kans op die ontwikkelingsproblemen kleiner dan voorheen.

Hoe kan dat?
Denk aan het orkest weer.

1. De "Thuis-opleiding": Omdat de kinderen die nu thuisblijven vaak uit rijkere huishoudens komen, hebben ze vaak betere internetverbindingen, meer boeken thuis en ouders die meer tijd hebben om hen te helpen met leren. Ze missen de school, maar ze missen niet per se de les. Ze leren het thuis via het internet.
2. De "Nieuwe Normaal": Ouders zijn misschien minder bang om hun kind naar school te sturen als ze ziek is (omdat ze bang zijn voor besmetting), of ze vinden het gewoon prima om een dagje thuis te blijven als het weer mooi is.

4. Wat betekent dit voor de toekomst?

De boodschap van de onderzoekers is als volgt:

• Het alarm is nog steeds aan: Meer kinderen missen school is niet goed. Het is alsof je een orkest hebt dat minder oefent; op den duur klinkt de muziek niet meer zo goed.
• Maar... het is ingewikkelder dan gedacht: We kunnen niet meer automatisch aannemen dat een kind dat vaak thuisblijft, per se uit een arm gezin komt of dat het kind "achterloopt". De redenen zijn veranderd.
• De les voor scholen: Scholen moeten niet alleen kijken hoeveel kinderen er missen, maar ook wie het zijn en waarom. Misschien moeten ze zorgen dat het leren thuis (online) voor iedereen even goed werkt, zodat het verschil tussen arm en rijk niet groter wordt.

Kort samengevat:
De pandemie heeft de schooldeuren voor veel kinderen gesloten, maar het heeft ook de "thuisblijvers" veranderd. Vroeger was het een teken van nood; nu is het soms een teken van privilege (ouders die thuis kunnen werken) of een nieuwe keuze. De uitdaging is nu om ervoor te zorgen dat, of je nu in de klas zit of thuis, je toch de beste muziek kunt maken voor je toekomst.

Technische samenvatting

Probleemstelling

Systeematische schoolverzuim (chronische afwezigheid) is een bekende risicofactor voor academische moeilijkheden, lagere opleidingsniveaus en latere gezondheidsproblemen. Chronische afwezigheid wordt gedefinieerd als het missen van ten minste 10% van de schooldagen. Hoewel bekend is dat afwezigheid in het kleuteronderwijs (kindergarten) negatieve langetermijneffecten heeft, is er beperkt onderzoek gedaan naar de situatie in Canada, en nog minder naar de impact van de COVID-19-pandemie op deze dynamiek.

De kernvraag is of de pandemie niet alleen de frequentie van verzuim heeft beïnvloed, maar ook de karakteristieken van de kinderen die verzuimen en de relatie tussen verzuim en hun ontwikkelingskwetsbaarheid (schoolklaarheid). Er is een urgentie om te begrijpen of de oorzaken en gevolgen van verzuim post-COVID-19 fundamenteel zijn veranderd.

Methodologie

Het onderzoek is een populatie-brede, herhaalde cross-sectionele cohortstudie uitgevoerd in Canada.

• Steekproef: De studie omvatte 513.159 kinderen in het kleuteronderwijs uit 8 van de 13 provincies en territoria van Canada.
  • Pre-COVID-cohort: 284.712 kinderen (2017-2020).
  • Post-COVID-cohort: 228.447 kinderen (2020-2023).
• Data-instrument: Gegevens werden verzameld via het Early Development Instrument (EDI), een door leraren ingevulde vragenlijst die de ontwikkeling van kinderen meet in vijf domeinen: fysieke gezondheid, sociale competentie, emotionele volwassenheid, taal- en cognitieve ontwikkeling, en communicatievaardigheden.
• Definitie van Chronische Afwezigheid: Leraren rapporteerden het aantal afwezige dagen. Kinderen werden als chronisch afwezig geclassificeerd als ze 14 dagen of meer afwezig waren (gebaseerd op de 10%-drempel binnen de periode dat de EDI werd ingevuld, februari-april).
• Variabelen:
  • Onafhankelijke variabele: Cohort (Pre- vs. Post-COVID).
  • Afhankelijke variabele: Totale ontwikkelingskwetsbaarheid (kwetsbaar in ten minste één domein).
  • Covariaten: Geslacht, leeftijd, speciale behoeften, functionele beperkingen, behoefte aan verdere evaluatie, en buurtniveau Sociaal-Economische Status (SES) (gemeten via de CanNECD SES Index, gebaseerd op census- en belastinggegevens).
• Statistische Analyse: Er werden chi-kwadraattoetsen en variantieanalyses uitgevoerd voor demografische vergelijkingen. Binary Logistic Regression (BLR) modellen werden gebruikt om de associaties te onderzoeken, met zowel onangepaste als aangepaste modellen (gecontroleerd voor demografie, SES en jurisdictie) en interactie-effecten.

Belangrijkste Resultaten

1. Toename in Verzuim:

   • De prevalentie van chronische afwezigheid steeg significant van 17,7% in het pre-COVID-cohort naar 41,3% in het post-COVID-cohort.
   • Kinderen in het post-COVID-cohort hadden 3,26 keer (onangepast) tot 3,02 keer (aangepast) hogere kans om chronisch afwezig te zijn vergeleken met hun pre-COVID-pers.
   • Er waren aanzienlijke verschillen per provincie; Ontario kende de grootste toename, terwijl British Columbia de kleinste toename vertoonde.

2. Verschuiwing in Demografische Samenstelling:

   • Een cruciale bevinding was de verandering in het profiel van de chronisch afwezige kinderen. Pre-COVID waren chronisch afwezige kinderen vaker afkomstig uit lagere SES-buurten.
   • Post-COVID was er een significant groter percentage chronisch afwezige kinderen uit hogere SES-buurten (hogere inkomensniveaus) vergeleken met het pre-COVID-cohort.

3. Veranderde Associatie met Ontwikkelingskwetsbaarheid:

   • Pre-COVID was chronische afwezigheid sterk geassocieerd met een verhoogde kans op ontwikkelingskwetsbaarheid.
   • Post-COVID was deze associatie verzwakt. Chronisch afwezige kinderen in het post-COVID-cohort hadden een verlaagde kans op totale ontwikkelingskwetsbaarheid vergeleken met hun pre-COVID-pers, ondanks het hoge verzuim.
   • De interactie tussen "chronische afwezigheid" en "post-COVID periode" resulteerde in een significante afname van de odds ratio voor kwetsbaarheid.

Belangrijkste Bijdragen

• Eerste landelijke studie in Canada: Dit is de meest uitgebreide studie tot nu toe die de prevalentie van chronische afwezigheid in het Canadese kleuteronderwijs pre- en post-COVID-19 in kaart brengt.
• Nuance in verzuimpatronen: De studie weerlegt het idee dat verzuim altijd een uniform teken van achteruitgang is. Het toont aan dat de demografische samenstelling van de groep die verzuimt is veranderd: na de pandemie verzuimen meer kinderen uit welvarende gezinnen.
• Ontkoppeling van verzuim en kwetsbaarheid: Het onderzoek toont aan dat de sterke link tussen verzuim en ontwikkelingsachterstand is afgenomen. Dit suggereert dat kinderen uit hogere SES-groepen, ondanks hun afwezigheid, beter in staat zijn om academisch en developmenteel op koers te blijven (mogelijk door thuisonderwijs en betere toegang tot hulpbronnen).

Betekenis en Conclusie

De bevindingen suggereren dat de oorzaken en gevolgen van schoolverzuim na de pandemie complexer zijn geworden. De toename in verzuim wordt deels gedreven door ouders uit hogere inkomensgroepen die hun kinderen thuis houden (mogelijk omdat zij thuis kunnen werken of uit angst voor besmetting), terwijl deze kinderen vaak over voldoende middelen beschikken om hun ontwikkeling niet te laten achterblijven.

Implicaties:

• Beleid moet zich niet alleen richten op het terugdringen van het aantal afwezige dagen, maar ook op het begrijpen van de redenen achter het verzuim.
• Voor kinderen uit hogere inkomensgroepen die verzuimen, is de drempel voor interventie anders dan voor kinderen uit kwetsbare groepen.
• De beschikbaarheid van online middelen en thuisonderwijs heeft mogelijk de negatieve academische gevolgen van verzuim voor bepaalde groepen kinderen verzacht.
• Er is behoefte aan verder onderzoek om te begrijpen hoe deze patronen zich ontwikkelen in de latere schooljaren en of de "beschermende" effecten van hogere SES op lange termijn standhouden.

Samenvattend waarschuwt de studie dat hoewel stijgende verzuimcijfers zorgwekkend zijn, de relatie tussen verzuim en ontwikkelingsrisico's post-COVID-19 fundamenteel is verschoven, wat nieuwe strategieën vereist om schoolkansen te waarborgen.