Dental teachers perspectives on Extended Reality in dental education: an international survey

Deze internationale enquête onder tandartsdocenten toont aan dat hoewel XR-technologieën positief worden beoordeeld voor het verbeteren van anatomisch inzicht en vaardigheden, de daadwerkelijke integratie in het curriculum voornamelijk wordt beperkt door structurele factoren zoals hoge kosten, gebrek aan technische ondersteuning en tijdsgebrek.

De kern

De Digitale Tandarts: Een Verkenning van Virtual Reality in het Onderwijs

Stel je voor dat tandartsen niet meer alleen leren op een pop met kunsttanden in een laboratorium, maar dat ze een bril opzetten en ineens in een virtuele wereld staan. Ze kunnen daar tanden "boorren" zonder angst om een echte patiënt pijn te doen. Dit heet Extended Reality (XR): een verzamelnaam voor Virtual Reality (VR), Augmented Reality (AR) en Mixed Reality (MR).

Deze studie is een gesprek met tandarts-leraren uit de hele wereld om te vragen: "Wat vinden jullie van deze nieuwe technologie?" Hier is wat ze ontdekten, vertaald naar simpele taal met een paar creatieve vergelijkingen.

1. De Leermeesters zijn enthousiast, maar...

De leraren zijn als ontdekkingsreizigers die een nieuwe kaart hebben gevonden. Ze zien het potentieel direct:

• Anatomie begrijpen: Het helpt studenten om de ingewikkelde bouw van een kaak te zien, alsof je een 3D-model van een auto uit elkaar haalt om te zien hoe de motor werkt.
• Zekerheid: Studenten voelen zich meer klaar voor de echte praktijk, alsof ze al een paar keer hebben geoefend in een vluchtsimulator voordat ze echt vliegen.
• Oefenen zonder risico: Je kunt fouten maken in de virtuele wereld zonder dat er een echte patiënt last van heeft.

Maar: De leraren zien XR niet als een vervanger voor de echte tandartsstoel. Ze zien het meer als een krachtige assistent dan als een vervanging. Het is als een GPS in de auto: hij helpt je de weg te vinden, maar je moet nog steeds zelf sturen en remmen.

2. De Grote Muur: Kosten en Tijd

Hoewel de ideeën goed zijn, stuiten de leraren op een paar enorme obstakels. Je kunt het vergelijken met het willen bouwen van een zwembad in je achtertuin:

• De Prijs: De apparatuur is duur. Het is alsof je eerst een heel zwembad moet kopen voordat je er ook maar één keer in kunt springen.
• De Techniek: Er is vaak niemand die helpt als het apparaat vastloopt. Het is alsof je een dure auto koopt, maar niemand in de buurt is die weet hoe je de motor moet repareren als hij uitvalt.
• De Tijd: Leraren hebben het al druk. Het leren van nieuwe technologie voelt als het proberen te leren van een nieuwe taal terwijl je al een fulltime baan hebt. Ze zeggen: "Ik wil het wel, maar ik heb gewoon geen tijd om het te leren."

3. De Kwestie van Gewenning

Interessant genoeg gebruiken de leraren deze technologie nog zeer weinig.

• De meeste hebben de bril nog nooit opgezet.
• Er is een klein verschil tussen mannen en vrouwen: mannen gaven aan iets meer bekend te zijn met de technologie, maar over het algemeen is de kennis nog laag.
• De les hieruit: Alleen weten dat er een nieuwe tool bestaat, maakt je nog geen expert. Het is als een instrument in de kast hebben staan; je moet er echt mee spelen om er handig in te worden.

4. Wat is de conclusie?

De leraren zijn niet bang voor de technologie; ze zijn er zelfs nieuwsgierig naar. Het probleem is niet dat ze het niet leuk vinden, maar dat de omstandigheden het moeilijk maken.

Om dit werk te laten slagen, hebben ze hulp nodig van hun werkgever (de universiteit of ziekenhuis):

• Training: Niet alleen de bril geven, maar ook uitleggen hoe je hem gebruikt (zoals een instructeur die je leert vliegen).
• Ondersteuning: Iemand die klaarstaat als de techniek het begeeft.
• Tijd: Ruimte in de agenda om te oefenen.

Kortom: De tandartsen van de toekomst hebben een geweldige nieuwe "virtuele werkplaats" gevonden. Maar voordat ze daar echt kunnen werken, moeten de scholen eerst zorgen dat de elektriciteit werkt, de gereedschappen betaalbaar zijn en de leraren de tijd krijgen om te oefenen.

Technische samenvatting

Titel: Perspectieven van tandheelkundig docenten op Extended Reality (XR) in het tandheelkundig onderwijs: een internationale enquête

1. Probleemstelling

Digitale technologieën veranderen de opleiding van zorgprofessionals, waarbij Extended Reality (XR) – een verzamelnaam voor Virtual Reality (VR), Augmented Reality (AR) en Mixed Reality (MR) – veelbelovend wordt geacht voor vaardigheidsontwikkeling. Ondanks het potentieel voor veilige, herhaalbare en zelfgestuurde training, is de daadwerkelijke integratie in het tandheelkundig curriculum traag.
De kern van het probleem ligt niet in de technologische beschikbaarheid, maar in de perceptie, bereidheid en werkomstandigheden van de docenten. Bestaande literatuur is vaak beperkt tot enkele instellingen of focust slechts op één type XR. Er ontbreekt een breed, internationaal inzicht in hoe tandheelkundig docenten XR waarden, welke barrières zij ervaren en hoe hun vertrouwdheid met de technologie hun gebruik beïnvloedt.

2. Methodologie

• Onderzoeksontwerp: Cross-sectionele, web-based enquête.
• Doelgroep: Tandheelkundig docenten en gezondheidsprofessionals die actief betrokken zijn bij het onderwijs van tandstudenten, ongeacht hun academische positie.
• Steekproef: Een combinatie van convenience en snowball sampling. De enquête werd verspreid via e-mail, professionele mailinglijsten en sociale media.
• Datacollectie:
  • Periode: September 2025 tot november 2025.
  • Instrument: Een aangepaste, gevalideerde vragenlijst (gebaseerd op Khukalenk et al. en Wozney et al.) met 26 vragen.
  • Structuur: Demografie, vertrouwdheid/gebruik van XR, en percepties (educatieve waarde, barrières, curriculaire integratie) gemeten op een 7-punts Likert-schaal.
  • Landen: Respondenten uit 15 landen (o.a. Australië, Denemarken, VS, Nederland).
• Data-analyse: Beschrijvende statistieken (gemiddelden, SD) en Spearman-correlatieanalyses om associaties te onderzoeken. Betrouwbaarheid van de vragenlijst werd getest met Cronbach's alpha (α = 0,843).
• Ethiek: Goedgekeurd door het Aarhus University Research Ethics Committee.

3. Belangrijkste Bijdragen

Dit onderzoek biedt een van de eerste internationale overzichten van de docentperspectieven (in plaats van alleen studentenperspectieven) op XR in de tandheelkunde. Het onderscheidt zich door:

• Het in kaart brengen van de kloof tussen positieve percepties en daadwerkelijke implementatie.
• Het analyseren van de relatie tussen vertrouwdheid met specifieke XR-modi (VR, AR, MR) en de bereidheid tot curriculaire integratie.
• Het identificeren van structurele versus inhoudelijke barrières voor adoptie.

4. Resultaten

• Demografie: 40 geldige reacties (uit 41). De meeste respondenten waren mannelijk (53,7%) en hadden meer dan 20 jaar onderwijservaring (29,3%).
• Perceptie van Educatieve Waarde:
  • Docenten hebben een overwegend positieve houding (17 van de 19 stellingen scoorden boven het neutrale punt van 4).
  • Hoogste instemming: Verbetering van het begrip van complexe anatomie (gemiddelde 6,02/7) en vaardigheidsontwikkeling (5,68/7).
  • XR wordt gezien als hulpmiddel voor zelfvertrouwen en voorbereiding op de kliniek (5,08-5,20/7).
  • Rol: XR wordt overwegend gezien als aanvulling op traditioneel onderwijs, niet als vervanging (gemiddelde 3,77/7 voor de stelling dat XR een beter alternatief is dan lezingen).
• Vertrouwdheid en Gebruik:
  • Algemene vertrouwdheid is laag tot gemiddeld (VR: 2,65/5; AR: 2,29/5; MR: 2,10/5).
  • Gebruik is zeldzaam: meer dan twee derde gaf aan XR nooit te gebruiken in het onderwijs.
  • Er is een sterke correlatie tussen vertrouwdheid en gebruiksfrequentie, vooral bij AR en MR.
• Barrières:
  • De belangrijkste obstakels zijn hoge kosten (gemiddelde 5,28/7), gebrek aan technische ondersteuning en tijdsgebrek.
  • Docenten geven aan dat ze onvoldoende persoonlijke technische vaardigheden hebben om XR te integreren (gemiddelde 3,55/7).
• Correlaties:
  • Sterke positieve correlaties werden gevonden tussen waargenomen verbetering in zelfvertrouwen, vaardigheden en klinische bereidheid (r = 0,71 - 0,89).
  • Er was geen significante associatie gevonden tussen de huidige ervaring met XR en de waargenomen onderwijsvoordelen (docenten zien het potentieel ongeacht hun eigen ervaring).

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat tandheelkundig docenten pedagogisch openstaan voor XR, maar dat de implementatie wordt gehinderd door structurele en organisatorische factoren (kosten, infrastructuur, tijd) en niet door gebrek aan interesse of geloof in de waarde.

Kernboodschappen voor de praktijk:

1. Faculteitsontwikkeling is cruciaal: Omdat vertrouwdheid correleert met gebruik, zijn hands-on training en workshops essentieel om docenten van "bewustzijn" naar "routine gebruik" te brengen.
2. Institutionele ondersteuning: Zonder financiële investeringen en technische support zal XR niet worden geïntegreerd, ondanks de hoge educatieve waarde.
3. Complementair karakter: XR moet worden gepositioneerd als een krachtig hulpmiddel om traditionele training te ondersteunen (vooral voor anatomie en preklinische vaardigheden), niet als vervanging.

De auteurs pleiten voor strategische implementatieplannen, publiek-private partnerschappen om kosten te drukken, en gestructureerde trainingsprogramma's om de potentie van XR in het tandheelkundig onderwijs volledig te benutten.