Applying the COM-B behaviour change model in social and behaviour change message development towards increased uptake of Perennial Malaria Chemoprevention (PMC) delivered through routine immunization platform in Osun State, Nigeria

Dit artikel beschrijft hoe het COM-B-model werd gebruikt om op kwalitatief onderzoek gebaseerde gedragsveranderingsboodschappen te ontwikkelen die de adoptie van Perennial Malaria Chemoprevention (PMC) via het routine-immunisatieplatform in Osun State, Nigeria, stimuleren.

De kern

🌍 Het Grote Doel: Malaria stoppen in Nigeria

Stel je voor dat malaria een onzichtbare, boze spook is dat in Nigeria rondwaart en vooral kleine kinderen en zwangere vrouwen aanvalt. Het is een ernstig probleem dat veel levens kost. Om dit spook te verslaan, hebben de onderzoekers een nieuw wapen ontwikkeld: PMC (Perennial Malaria Chemoprevention).

Dit is geen gewone medicijnkuur, maar eerder als een schild dat je kinderen geeft. Het is een preventieve pil die je kinderen elke paar maanden krijgt, precies op het moment dat ze ook hun andere vaccinaties halen (zoals tegen polio of mazelen).

🧠 De Uitdaging: Waarom doen mensen het niet?

Het probleem is niet dat het medicijn niet werkt, maar dat mensen het soms vergeten of niet komen halen. Het is alsof je een superkrachtige paraplu hebt, maar mensen vergeten hem mee te nemen als het regent, of ze denken: "Het regent toch niet, ik hoef niet."

Om dit op te lossen, hebben de onderzoekers in de staat Osun (Nigeria) gekeken naar gedrag. Ze wilden weten: Waarom komen mensen wel of niet?

🛠️ De Tool: Het COM-B Model (Het Bouwplan voor Gedrag)

Om dit te begrijpen, gebruikten ze een slim bouwplan genaamd het COM-B model. Je kunt dit zien als een driewieler. Als één wiel ontbreekt, kun je niet vooruitrijden. Om mensen te laten handelen (de paraplu te pakken), moeten drie dingen kloppen:

1. C = Capabiliteit (Kunnen): Hebben ze de kennis en het geheugen?

   • Voorbeeld: Weten ze dat malaria gevaarlijk is? Weten ze wanneer ze naar het ziekenhuis moeten?
   • Het probleem: Veel moeders wisten het wel, maar ze vergeten de datum. Het is alsof je een afspraak in je hoofd hebt, maar je vergeet het omdat je druk bent met het huishouden.

2. O = Opportunitie (Kansen): Is de omgeving erbij?

   • Voorbeeld: Is het makkelijk om naar het ziekenhuis te gaan? Heeft de man van de vrouw tijd om haar te brengen? Is er een auto of geld voor de bus?
   • Het probleem: Soms is het ziekenhuis te ver, of staat er een te lange rij (wachtijden). Ook als de man zegt: "Nee, ga niet," is dat een groot obstakel.

3. M = Motivatie (Willen): Willen ze het echt?

   • Voorbeeld: Geloven ze dat het werkt? Zijn ze bang dat hun kind ziek wordt?
   • Het probleem: Als een kind er gezond uitziet, denken sommige ouders: "Waarom zou ik medicijnen geven als het kind gezond is?" Ze voelen geen urgentie.

🔍 Wat hebben ze ontdekt? (De Schatgravers)

De onderzoekers hebben met 120 mensen gepraat (moeders, vaders, dorpsoudsten en verpleegkundigen). Ze zochten naar de sleutels om de deuren open te maken.

• De Kracht van de Man: Het bleek dat vaders heel belangrijk zijn. Als een man zijn vrouw helpt met vervoer en zegt: "Ga maar, ik zorg voor het geld," komt ze sneller. Het is alsof de man de sleutelbewaarder is van de deur naar het ziekenhuis.
• De Herinnering: Mensen vergeten de afspraken. De oplossing? Herinneringen. Net als een vriend die je belt om te zeggen: "Vergeet je verjaardag niet!", moeten dorpswerkers en verpleegkundigen bellen of langs gaan om te herinneren.
• De Langdurige Wacht: Mensen vinden het vervelend om uren in de rij te staan. Het is alsof je een lekkere taart wilt, maar de bakker is te traag. Je loopt dan misschien weg. Ze hebben meer personeel nodig.
• Het Zichtbare Resultaat: Als vaders zien dat hun kinderen minder ziek worden, worden ze enthousiast. Ze vertellen het aan anderen. "Kijk, mijn kind is gezond!" is de beste reclame.

🎨 De Oplossing: Een Nieuwe Verhaalboek

Op basis van deze ontdekkingen hebben ze een verhaalboek (een flipboek) gemaakt voor de dorpswerkers. Dit is geen saai medisch boekje, maar een gesprekshulpmiddel.

• De Slogan: "PMC is de poort naar een gezonde groei."
• De Strategie: Ze gebruiken verhalen van andere ouders ("Mijn kind is nu gezond") om angst en twijfel weg te nemen. Ze leggen uit dat je medicijnen geeft voordat het kind ziek wordt, net als je een helm opzet voordat je gaat fietsen.

🚀 Het Resultaat

In de staat Osun hebben ze dit plan uitgeprobeerd. Ze hebben 81 dorpswerkers opgeleid die bijna 25.000 mensen hebben bereikt.

Kort samengevat:
Dit onderzoek laat zien dat je niet alleen medicijnen kunt uitdelen om malaria te stoppen. Je moet ook de menselijke kant begrijpen. Je moet zorgen dat mensen:

1. Kunnen (door herinneringen en duidelijke informatie),
2. Kunnen (door betere toegang en steun van partners),
3. Willen (door te laten zien dat het werkt).

Het is als het bouwen van een brug: je hebt stevige pijlers nodig (kennis), een gladde weg (toegang) en een reden om over te steken (motivatie). Als die drie kloppen, komen de kinderen veilig aan de andere kant, gezond en zonder malaria.

Technische samenvatting

Technische Samenvatting: Toepassing van het COM-B-model voor PMC-uptake in Nigeria

Titel: Toepassing van het COM-B-gedragsveranderingsmodel in de ontwikkeling van boodschappen voor sociale en gedragsverandering (SBC) ter bevordering van de adoptie van Perennial Malaria Chemopreventie (PMC) via het platform voor routine-immunisatie in Osun State, Nigeria.

1. Het Probleem

Malaria blijft een ernstig volksgezondheidsprobleem in Nigeria, dat verantwoordelijk is voor 24,3% van de wereldwijde malaria-gevallen en 30,3% van de sterfgevallen. Kinderen onder de vijf jaar en zwangere vrouwen zijn het meest kwetsbaar. Hoewel Perennial Malaria Chemopreventie (PMC), vroeger bekend als Intermittent Preventive Treatment in infants (IPTi), een effectieve interventie is, is de adoptie ervan beperkt door menselijk gedrag.
De belangrijkste uitdagingen zijn:

• Gebrek aan adequate kennis over malaria-transmissie en de voordelen van preventie.
• Percepties over vatbaarheid en ernst van de ziekte.
• Culturele normen, genderdynamiek en huiselijke besluitvorming die gezondheidszorgzoekgedrag beïnvloeden.
• Logistieke barrières zoals lange wachttijden en gebrek aan vervoer.

Om de uptake van PMC te verbeteren, was een strategische aanpak nodig die gebaseerd is op gedragswetenschap, specifiek gericht op de doelgroep moeders van kinderen onder de twee jaar, maar ook op vaders en gemeenschapsleiders.

2. Methodologie

De studie werd uitgevoerd in twee willekeurig geselecteerde lokale regeringsgebieden (LGAs): Ede en Obokun in Osun State, Nigeria. Het onderzoek volgde een kwalitatieve benadering binnen het kader van de PMC-Effect studie (een cluster-randomisatie gecontroleerde trial).

• Datacollectie: Er werden 12 focusgroepdiscussies (FGD's) gehouden met in totaal 120 deelnemers. De doelgroepen omvatten moeders van kinderen onder de twee jaar, zwangere vrouwen, mannen, leden van ontwikkelingscomités van de wijk (WDC), gemeenschapsmobilisatoren en gezondheidswerkers.
• Analyseraamwerk: De COM-B (Capability, Opportunity, Motivation - Behaviour) en het Health Belief Model (HBM) dienden als theoretisch kader.
  • Capability: Psychische en fysieke vaardigheid (kennis, vaardigheden).
  • Opportunity: Externe factoren (sociale steun, toegang).
  • Motivation: Cognitieve en emotionele processen (perceptie van risico, voordelen).
• Ontwikkeling van Interventie: Na de analyse van de FGD-data werd een driedaagse workshop georganiseerd om SBC-boodschappen te ontwikkelen. Deze resulteerden in een "community dialogue flipbook" en een facilitatorshandleiding.
• Implementatie: 81 gemeenschapsmobilisatoren werden getraind om deze materialen te gebruiken in 80 gemeenschappen.

3. Belangrijkste Bijdragen

• Operationalisering van COM-B: Het paper demonstreert hoe het COM-B-model succesvol kan worden toegepast om kwalitatieve inzichten om te zetten in concrete, cultureel relevante communicatiematerialen voor een specifieke gezondheidsinterventie (PMC) in een hoog-burden setting.
• Integratie met Routine Immunisatie (RI): Het onderzoek biedt een blauwdruk voor het integreren van PMC in het bestaande RI-platform, waarbij de synergie tussen vaccinaties en chemopreventie wordt benut.
• Participatieve Ontwikkeling: De studie benadrukt de waarde van het betrekken van diverse stakeholders (van moeders tot beleidsmakers) bij het ontwerpen van boodschappen, wat de relevantie en acceptatie in de gemeenschap vergroot.
• Focus op Mannen: Het onderzoek identificeert en adresseert de cruciale rol van vaders en partners als enablers, wat vaak onderbelicht blijft in malaria-interventies.

4. Resultaten

De analyse binnen het COM-B-kader leverde de volgende inzichten op:

• Capability (Vaardigheid/Kennis):

  • Sterke punten: De doelgroep had een goede kennis van malaria-symptomen (koorts, krampen, lethargie) en de ernst van de ziekte.
  • Barrières: Vergeten van de afspraken voor de maandelijkse doses was een belangrijke beperkende factor.
  • Oplossing: Het gebruik van herinneringskaarten, SMS-berichten en actieve opvolging door mobilisatoren.

• Opportunity (Kans/Toegang):

  • Enablers: Sociale steun, met name van echtgenoten (financieel, vervoer, herinneringen), en het vertrouwen in gezondheidswerkers. Gemeenschapsmobilisatoren speelden een sleutelrol in sensibilisering.
  • Barrières: Lange wachttijden in gezondheidscentra, veroorzaakt door personeelstekorten, ontmoedigen herhaald bezoek. Gebrek aan vervoer en beperkte openingstijden waren ook factoren.

• Motivation (Motivatie):

  • Drijvende krachten: De angst voor de ernst van malaria (dood van een kind) en het waarnemen van een reductie in malaria-gevallen in de gemeenschap na implementatie van PMC.
  • Demotivatoren: Gebrek aan urgentie wanneer het kind gezond lijkt ("preventie zonder ziekte").
  • Effect: Vaders die een verbetering in de gezondheid van hun kinderen zagen, werden sterke voorstanders van de interventie.

Uitkomst van de interventie:
De ontwikkelde materialen (flipbook en handleiding) werden getoetst en aangepast. Tussen november 2024 en augustus 2025 bereikten 81 mobilisatoren bijna 25.000 personen in acht LGAs. De kernboodschap werd: "PMC is de poort tot gezonde groei en bloei van het kind."

5. Betekenis en Conclusie

De studie concludeert dat het COM-B-model een effectief raamwerk biedt om de complexe factoren die de adoptie van PMC beïnvloeden, systematisch te analyseren en aan te pakken.

• Praktische Implicatie: Door barrières (zoals vergeten afspraken en lange wachttijden) en enablers (zoals spousal support en zichtbare gezondheidswinst) te adresseren, kan de uptake van PMC worden gemaximaliseerd.
• Beleid: Voor duurzaam succes is het essentieel om niet alleen te focussen op communicatie, maar ook op het versterken van het gezondheidssysteem (meer personeel om wachttijden te verkorten) en het actief betrekken van mannen.
• Beperkingen: De bevindingen zijn gebaseerd op kwalitatieve data uit twee LGAs en kunnen niet direct worden gegeneraliseerd naar heel Nigeria. Er is ook sprake van mogelijke sociale wenselijkheid in de antwoorden.
• Toekomst: Er is behoefte aan longitudinale en mixed-methods evaluaties om de daadwerkelijke impact van deze SBC-strategie op de epidemiologische uitkomsten (malaria-incidentie) kwantitatief te meten.

Kortom, het paper levert een bewijsgebaseerd model voor het ontwerpen van gedragsveranderingsinterventies die specifiek zijn afgestemd op de lokale context, wat essentieel is voor de bestrijding van malaria in Nigeria.