How Leisure Contributes to Well-Being: Explainable Machine Learning and QCA Findings from Nine Waves of the CGSS

Geluk wordt vaak gemeten aan de hand van wat we hebben: ons inkomen, onze gezondheid, onze status. Maar al decennia weten onderzoekers dat hoe we onze vrije tijd besteden, net zo belangrijk is. Dit studieveld, bekend als subjectief welzijn, kijkt naar hoe mensen hun eigen leven evalueren en welke emoties zij dagelijks ervaren. Hoewel sommige activiteiten duidelijk goed voor ons zijn, zoals lichaamsbeweging, en andere duidelijk schadelijk, zoals chronische stress, is het middengebied rommelig. We weten dat vrije tijd een krachtig middel is voor een goed leven, maar we weten zelden precies welke activiteiten het beste werken, of ze beter werken wanneer ze gecombineerd worden. Helpt het lezen van een boek meer dan het kijken naar een film? Is het ontmoeten van een vriend belangrijker dan het luisteren naar muziek? En verandert het antwoord afhankelijk van wie je bent of in welk jaar het is?

Een nieuwe studie probeerde dit gebied met ongekende precisie in kaart te brengen. In plaats van een kleine groep mensen te vragen of naar slechts één jaar aan gegevens te kijken, analyseerden de onderzoekers een enorme collectie enquêtes uit China die dertien jaar beslaat, van 2010 tot 2023. Ze keken naar bijna 86.000 volwassenen, waarbij ze vroegen hoe vaak zij deelnamen aan twaalf verschillende soorten vrije tijd, van lichaamsbeweging en lezen tot het kijken van televisie en het bezoeken van familieleden. Om een dergelijk complex web van gegevens te begrijpen, gebruikte het team geavanceerde computerleertools die patronen kunnen opmerken die mensen over het hoofd zien. Ze zochten niet alleen naar eenvoudige oorzaak-gevolgrelaties; ze vroegen zich af hoe verschillende activiteiten samen kunnen werken om een gelukkig leven te creëren. Het resultaat is een helder beeld van wat daadwerkelijk bijdraagt aan welzijn in het moderne China, wat onthult dat er niet één enkele "beste" activiteit is, maar eerder verschillende duidelijke manieren om een bevredigend leven op te bouwen.

De onderzoekers begonnen een computerprogramma te leren om te voorspellen of een persoon gelukkig zou rapporteren of niet, uitsluitend op basis van hun vrijetijdsgewoonten. Ze testten dit tegen negen verschillende jaren aan gegevens om te zien of de regels van geluk in de loop van de tijd veranderden. De computer vond dat vrijetijdsactiviteiten inderdaad een reëel, meetbaar vermogen hebben om geluk te voorspellen, hoewel ze niet de enige factor zijn. Wanneer het team ontleedde welke activiteiten het meest telden, vielen er vijf consistent op over alle jaren heen: lichaamsbeweging, het kijken van televisie of video's, het lezen van boeken of kranten, het luisteren naar muziek in de woning, en het ontmoeten van vrienden. Samen vormden deze vijf activiteiten ongeveer twee derde van de voorspellende kracht die vrije tijd bood. De rangschikking van deze activiteiten bleef opmerkelijk stabiel over meer dan een decennium, wat suggereert dat dit fundamentele pijlers van welzijn zijn in plaats van vluchtige trends.

Een van de meest interessante bevindingen betrof televisie. In veel westerse studies wordt het kijken naar tv vaak gekoppeld aan een lager welzijn, omdat het wordt gezien als een passieve of isolerende gewoonte. Echter, in deze grote Chinese dataset was het kijken van televisie of video's een van de vijf belangrijkste activiteiten voor het voorspellen van geluk. De onderzoekers waren zorgvuldig in hun uitleg hierover. Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat het kijken van meer tv ervoor zorgt dat mensen gelukkiger worden. In plaats daarvan suggereert de data dat televisie zo algemeen en toegankelijk is in China, dat het in bijna elk pad naar een gelukkig leven verschijnt. Het fungeert als een achtergrondaanwezigheid, een gedeelde culturele ervaring die deel uitmaakt van het dagelijkse weefsel voor veel mensen, vooral oudere volwassenen en mensen in landelijke gebieden. De computer leerde dat als je geluk in deze populatie wilt voorspellen, je rekening moet houden met tv, maar de studie sloot expliciet de gedachte uit dat tv een unieke magische oplossing is die mensen op zichzelf gelukkig maakt.

Om te begrijpen hoe deze activiteiten samenwerken, gingen de onderzoekers verder dan eenvoudige lijsten en keken ze naar combinaties. Ze vroegen: wat voor specifieke mix van activiteiten leidt tot een gelukkig leven? Met behulp van een methode die zoekt naar patronen van condities, ontdekten ze dat er geen enkel recept is. In plaats daarvan zijn er drie verschillende "portfolio's" of stijlen van vrije tijd die consequent leiden tot een hoog welzijn. De eerste is de "actieve-betrokken" stijl, die lichaamsbeweging combineert met het kijken van televisie. De tweede is de "sociale-relationele" stijl, gebouwd op het ontmoeten van vrienden en het bezoeken van familieleden, vaak samen met het kijken van tv. De derde is de "culturele-cognitieve" stijl, die lezen en het luisteren naar muziek koppelt aan televisie. Deze ontdekking is cruciaal omdat het laat zien dat mensen een hoog niveau van welzijn kunnen bereiken door middel van zeer verschillende levensstijlen. Een persoon die van sport houdt en een persoon die van lezen houdt, kunnen beide erg gelukkig zijn, maar ze bereiken dat via verschillende combinaties van activiteiten.

De studie keek ook naar hoe deze patronen in de loop van de tijd zijn verschoven. Hoewel de belangrijkste activiteiten stabiel bleven, zag de frequentie van bepaalde sociale interacties een opvallende stijging in de jaren na de pandemie, van 2021 tot 2023. Het ontmoeten van vrienden en het bezoeken van familieleden werd tijdens deze periode een nog prominenter bijdrager aan welzijn, wat wijst op een sterke menselijke behoefte om na een tijd van isolatie weer contact te maken. De onderzoekers merkten op dat terwijl lichaamsbeweging en lezen al meer dan een decennium lang constante bijdragers zijn geweest, het sociale aspect van vrije tijd terrein heeft gewonnen, wat de gedachte versterkt dat menselijk contact een vitale component is van een goed leven.

Deze bevindingen bieden een duidelijke gids voor hoe samenlevingen het welzijn van hun burgers kunnen ondersteunen. De studie spreekt zich uit tegen het idee dat er één perfecte activiteit is die iedereen zou moeten doen. In plaats daarvan suggereert het dat de meest effectieve aanpak is om een divers scala aan opties te bieden. Voor jongere, actieve volwassenen betekent dit investeren in gemeenschappelijke sportfaciliteiten en openbare ruimtes voor beweging. Voor oudere volwassenen betekent het het creëren van toegankelijke plaatsen voor sociale bijeenkomsten, zoals gemeenschapstuinen en seniorencentra. Voor degenen die de voorkeur geven aan rustige bezigheid, betekent het het waarborgen van toegang tot bibliotheken en culturele programma's. De onderzoekers benadrukken dat televisie, ondanks de complexe rol, een essentieel onderdeel blijft van de infrastructuur van het dagelijks leven, en dient als een goedkoop middel dat mensen verbindt, vooral tijdens crisistijden.

Uiteindelijk concludeert de studie dat welzijn niet gaat over het vinden van één enkele perfecte hobby. Het gaat over het hebben van de vrijheid en de middelen om een persoonlijk portfolio van activiteiten samen te stellen dat past bij je leven. Of dat portfolio nu is opgebouwd rond hardlopen en muziek, vrienden en familie, of boeken en films, de weg naar geluk is divers. De data laten zien dat zolang mensen toegang hebben tot een verscheidenheid aan betekenisvolle manieren om hun tijd door te brengen, ze een leven kunnen opbouwen dat goed voor hen voelt. Deze benadering respecteert individuele verschillen en erkent dat wat voor de één werkt, misschien niet voor de ander werkt, maar dat al deze paden geldige en krachtige manieren zijn om te floreren.