Historical Baseline Assessment of Coastal Pollution in Bou Ismaïl Bay (Algeria) Using a Multi- Compartment Biomonitoring Approach

De gezondheid van de oceaan wordt vaak gemeten aan de hand van het leven dat zij ondersteunt, in het bijzonder de uitgestrekte onderwaterbossen van zeegras die de Middellandse Zeekust sieren. Deze weiden, gevormd door een plant genaamd Posidonia oceanica, fungeren als het fundament voor het lokale ecosysteem en bieden voedsel en beschutting aan talloze wezens, terwijl ze tegelijkertijd de zeebodem stabiliseren. Omdat deze planten gevoelig zijn voor veranderingen in hun omgeving, dienen hun aanwezigheid, dichtheid en algemene structuur als een betrouwbare barometer voor de waterkwaliteit. Wanneer het water schoon en stabiel is, gedijen de weiden; wanneer vervuiling het systeem binnendringt, worstelen de planten en lijdt de gehele gemeenschap. Naast het zeegras kijken wetenschappers ook naar het sediment dat gevangen zit in de plantenwortels en de dieren die tussen hen leven, zoals zee-egels, om te begrijpen hoe langdurige vervuiling zich accumuleert en door het voedselweb beweegt. Deze aanpak stelt onderzoekers in staat om niet alleen de directe staat van het water te zien, maar ook de geschiedenis van de contaminatie die zich in de loop der tijd in de omgeving heeft genesteld.

In een studie gericht op de centrale kust van Algerije probeerden onderzoekers een duidelijk beeld te schetsen van de milieugeschiedenis in de Baai van Bou Ismaïl en de omliggende gebieden. Ze kozen drie verschillende locaties om te vergelijken: een relatief rustige kustzone nabij Tipaza, een zwaar geïndustrialiseerd en verstedelijkt gebied rond Bou Ismaïl, en een druk toeristisch schiereiland bij Sidi Fredj. Door monsters te nemen van het water, het zeegras zelf, het slibrijke sediment onder de planten en de weefsels van zee-egels, creëerde het team een meerlagig beeld van de gezondheid van de baai. Hun doel was om te bepalen hoe menselijke activiteiten—van landbouw en industrie tot toerisme en riolering—het natuurlijke evenwicht van deze mariene omgeving hebben veranderd.

De resultaten schetsen een grimmig beeld van degradatie gedreven door menselijke druk. In het rustigste gebied nabij Tipaza waren de zeegrasweiden dicht en gezond, met honderden plantenscheuten per vierkante meter. Echter, naarmate de onderzoekers richting de meer ontwikkelde zones bewogen, stortte de gezondheid van de onderwaterbossen in. In de industriële en stedelijke gebieden van Bou Ismaïl en Sidi Fredj daalde het aantal zeegrasscheuten met meer dan de helft en bedekten de planten veel minder van de zeebodem. De onderzoekers berekenden een conserveringsscore voor de weiden, die de verhouding meet tussen levende planten en dood, rottend materiaal. In de gezonde zone was deze score hoog, wat duidt op een bloeiend ecosysteem. In de getroffen zones kelderde de score, wat signaleerde dat de levende weiden werden vervangen door dode matten van organisch afval, een teken van ernstige ecologische stress.

Deze afname in plantleven was direct gekoppeld aan de kwaliteit van het water en het sediment. Het water in het Bou Ismaïl-gebied bleek zwaar gecontamineerd met nutriënten, met name ammonium en fosfaten, die veel voorkomen in onbehandelde riolering en landbouwafvloeiing. Deze nutriënten zorgden ervoor dat het water troebel werd en stimuleerden de groei van algen die het zeegras verstikten. Het water bevatte ook hoge concentraties bacteriën uit fecaliën, die de veilige grenzen voor zwemmen ver overschreden, wat wees op een enorme instroom van ongezuiverde riolering en afval. Het sediment onder de planten fungeerde als een langetermijnopslagtank voor deze verontreinigingen. De modder in de meest getroffen gebieden zat vol met hoge concentraties metalen zoals ijzer, aluminium en zink, die in de loop der tijd vanuit industriële lozingen en stedelijke afvloeiing daar terecht waren gekomen.

De studie onthulde ook dat deze verontreinigingen niet alleen in de modder lagen, maar ook in de voedselketen terechtkwamen. De zee-egels, die het zeegras begrazen en in het sediment leven, vertoonden tekenen van accumulatie van deze metalen in hun lichaam. Hoewel de niveaus in de dieren over het algemeen lager waren dan in het sediment, bevestigde de aanwezigheid van deze elementen in levend weefsel dat de vervuiling biologisch beschikbaar was en door het ecosysteem bewoog. Een bijzonder opvallende bevinding was een gelokaliseerde piek in kwikniveaus gevonden in de wortels van het zeegras nabij Sidi Fredj. Deze specifieke contaminatie kwam waarschijnlijk voort uit historische activiteiten bij de nabijgelegen recreatieve jachthaven, zoals het gebruik van antifouling-verf op boten, wat een chemische voetafdruk heeft achtergelaten die lang na de initiële lozing in het milieu is blijven bestaan.

Uiteindelijk benadrukt het onderzoek hoe verschillende soorten menselijke activiteiten duidelijke en schadelijke sporen achterlaten in het kustmilieu. De industriële en agrarische zones leden onder een brede mix van chemische en nutriëntenvervuiling die het water degradeerde en het zeegras verstikte. De toeristische gebieden, hoewel wellicht schoner in sommige opzichten, vertoonden nog steeds tekenen van lokale contaminatie door de activiteiten van de jachthaven. De studie concludeert dat zonder significante verbeteringen in de waterzuivering en striktere controle op industriële en agrarische afvloeiing, de kustecosystemen van deze regio zullen blijven verslechteren. De verzamelde gegevens dienen als een cruciale historische baseline, een referentiepunt om toekomstige veranderingen en de effectiviteit van eventuele inspanningen om deze vitale onderwaterbossen te herstellen, te meten.