Night-time location and sleeping behaviour of households in northern Benin: implications for residual malaria transmission and vector control

In de strijd tegen malaria heeft de strategie lang vertrouwd op twee belangrijke verdedigingslinies: het slapen onder insecticidenbehandelde klamboes en het besproeien van de muren van huizen met insecticiden. Deze hulpmiddelen zijn ontworpen om mensen te beschermen terwijl ze in hun huizen slapen, uitgaande van het feit dat de muggen die de ziekte overdragen voornamelijk 's nachts bijten wanneer mensen binnen rusten. De effectiviteit van deze middelen kan echter in gevaar komen als mensen niet op de plek zijn waar de hulpmiddelen zich bevinden. Als een persoon 's avonds buiten blijft of tussen binnen en buiten een huis beweegt, kunnen zij de bescherming van het net of de bespoten muren ontwijken, waardoor ze kwetsbaar worden voor muggenbeten. Het begrijpen van precies wanneer en waar mensen gedurende de nacht verblijven, is daarom cruciaf voor het stoppen van de verspreiding van de ziekte.

Onderzoekers in het noorden van Benin gingen aan de slag om dit gedrag in kaart te brengen, waarbij ze zich richtten op hoe lokale gezinnen hun nachten doorbrengen tijdens twee verschillende seizoenen: het hete, vochtige seizoen en de harmattan, een periode die wordt gekenmerkt door droge, stoffige winden uit de Sahara. Ze selecteerden 96 huishoudens in drie regio's, waarbij ze zorgden voor een mix van dorpen die recentelijk waren behandeld met binnenshuis bespuiting en dorpen die dat niet waren geweest. In plaats van alleen mensen te vragen wat ze deden, maakte het team gebruik van een methode van directe observatie. Getrainde waarnemers, die vaak zelf lid waren van de huishoudens, legden de locatie en activiteit van elk gezinslid elke dertig minuten vast van 19:00 uur tot 07:00 uur. Ze noteerden of mensen aan het koken, socialiseren, slapen of simpelweg rusten waren, en of ze binnen in het huis of in de open lucht waren.

De resultaten toonden een opvallend verschil in gedrag afhankelijk van de tijd van het jaar. Tijdens het koele, droge harmattan-seizoen was het patroon voorspelbaar en beschermend: 95% van de huishoudensleden bleef van de avond tot de ochtend in hun huis. De enkelingen die naar buiten gingen, deden dat slechts kortstondig, en rond 22:00 uur was bijna iedereen binnen. In contrast hiermee vertelde het hete seizoen een ander verhaal. Naarmate de temperaturen stegen, had 37% van de huishoudens leden die tijd buiten doorgebracht, waarbij de meerderheid buiten bleef tussen 19:00 uur en 22:00 uur. Pas laat in de nacht verplaatsten mensen zich geleidelijk naar binnen. De onderzoekers ontdekten dat de hitte en het gebrek aan ruimte in de huizen de primaire drijfveren waren voor dit gedrag. Veel bewoners gaven aan dat het ongemak van het slapen in warme kamers of de irritatie door de binnenshuis gebruikte insecticidenbespuiting de belangrijkste redenen waren om buiten te blijven.

Deze verschuiving in locatie heeft ernstige gevolgen, omdat de muggen die malaria overdragen ook tijdens deze avonduren actief zijn. De studie toonde aan dat het risico op beten tijdens het hete seizoen buiten feitelijk groter was dan binnen, ongeacht of de muggen de voorkeur gaven om op mensen binnen of buiten te voeden. Zelfs in gebieden waar de muren waren bespot, was de bescherming incompleet omdat veel mensen buiten waren op de momenten dat de muggen het meest agressief waren. De gegevens toonden aan dat mensen die aan de randen van dorpen woonden, weg van de centrale gebieden waar de bespuiting het meest geconcentreerd was, eerder buiten bleven dan degenen in het centrum. Bovendien benadrukte de studie dat zelfs wanneer mensen binnen waren, velen geen gebruik maakten van hun muskietennetten, waardoor ze zelfs binnen de veiligheid van hun eigen huis blootgesteld bleven aan beten.

De bevindingen suggereren dat de huidige hulpmiddelen, hoewel waardevol, op zichzelf niet voldoende zijn om transmissie in deze regio te stoppen. Omdat veel mensen, vooral tijdens het hete seizoen, tijdens de piektijden van de muggenbeten buiten zijn, wordt de bescherming die geboden wordt door binnenshuis bespuiting en netten vaak gemist. De onderzoekers concludeerden dat toekomstige inspanningen een beter begrip van menselijk gedrag moeten bevatten en de ontwikkeling van nieuwe hulpmiddelen die mensen buiten beschermen. Ze adviseren dat gezondheidscampagnes zich moeten richten op de specifieke uren waarop mensen buiten zijn, door het gebruik van netten zelfs bij het slapen in de buitenlucht te stimuleren en de ventilatie te verbeteren om het verblijf binnen comfortabeler te maken. Daarnaast suggereren ze om de muggenlarven in broedplaatsen aan te pakken, een methode die niet afhankelijk is van waar mensen 's nachts slapen. Door controlestrategieën af te stemmen op de werkelijke ritmes van het dagelijks leven, in plaats van ervan uit te gaan dat iedereen binnen blijft, kunnen gezondheidsfunctionarissen de gaten die malaria in stand houden, beter dichten.