Effectiveness of a Virtual Reality-Based Intervention to Reduce Anxiety and Pain in Pediatric Nuclear Medicine: A Randomized Clinical Trial

Technische Samenvatting: Effectiviteit van een Virtuele Realiteit-gebaseerde Interventie voor het Verminderen van Angst en Pijn in de Pediatrische Nucleaire Geneeskunde

1. Probleemstelling

Pediatrische procedures in de nucleaire geneeskunde, zoals PET/CT en diverse scintigrafieën, vormen aanzienlijke uitdagingen vanwege de vereiste langdurige immobiliteit in een klinische omgeving. Deze factoren leiden vaak tot hoge niveaus van angst en stress bij kinderen, wat de kwaliteit van de studie kan compromitteren door bewegingsartefacten, de onderzoekstijd kan verlengen en farmacologische sedatie noodzakelijk kan maken. Hoewel sedatie een succesvolle afronding van de procedure garandeert, brengt het risico's op bijwerkingen met zich mee, vereist extra monitoringtijd en is niet altijd klinisch geïndiceerd. Hoewel er niet-farmacologische afleidingsstrategieën bestaan, blijft de specifieke effectiviteit van immersieve Virtual Reality (VR) in de context van de pediatrische nucleaire geneeskunde — een setting die gekenmerkt wordt door lange duur en potentiële claustrofobie — onderbelicht.

2. Methodologie

Studieontwerp:
De studie was een gerandomiseerde klinische trial (RCT) uitgevoerd aan het Hospital Universitario de Navarra (HUN) tussen september 2024 en december 2025. Er werd gebruikgemaakt van een 1:1 parallel groepsontwerp met blind toewijzing via de Random Allocation Rule (RAR).

Deelnemers:
De steekproef bestond uit 78 pediatrische patiënten (leeftijd 2–16 jaar) die ondergingen aan diagnostische beeldvormingstesten die langer dan 10 minuten duurden.

• Interventiegroep (IG/REVIMED): $N=36$.
• Controlegroep (CG): $N=42$.
• Opmerking: Drie patiënten die oorspronkelijk aan de IG waren toegewezen, weigerden het VR-apparaat vanwege angst voor verlies van controle, wat resulteerde in een lichte onbalans in de steekproefomvang.

Interventie (REVIMED):
De IG maakte gebruik van een Meta Quest VR-headset die een aangepaste 360° monoscopische video weergaf (4K resolutie, 30 fps) gemaakt met Unreal Engine. De inhoud bestond uit drie 5-minuten durende natuurscènes (oceaan, vallei, berg) ontworpen voor weergave in rugligging, vergezeld van ontspannende audio. De video's werden continu herhaald tijdens de procedure. De CG ontving standaardzorg zonder VR.

Variabelen en Instrumenten:

• Primaire uitkomst: Angstniveaus gemeten via de afgekortte gemodificeerde Yale Preoperative Anxiety Scale (m-YPAS), een gevalideerd instrument met 18 items dat een score van 0–100 oplevert.
• Secundaire uitkomsten:
  • Pijn: Gemeten met de Wong-Baker Faces Visual Analog Scale (FVAS), gescoord van 0–10.
  • Tevredenheid van de verzorger: Beoordeeld via een ad-hoc 10-items Likert-schaal (1–10) die wachttijd, omgeving, communicatie en algehele tevredenheid beslaat.
  • Succes van de procedure: Binaire variabele voor voltooiing versus niet-voltooiing van de test.
• Covariaten: Leeftijd, geslacht, status van claustrofobie, type test en duur van de procedure.

Statistische Analyse:
De gegevens werden geanalyseerd met R-software (v4.5.2). Niet-parametrische toetsen (Wilcoxon rank-sum, Kruskal–Wallis, Spearman correlatie) werden gebruikt voor bivariabele analyse vanwege de steekproefomvang en distributie. Multivariabele lineaire en logistische regressiemodellen werden gefit om het effect van de interventie te beoordelen, waarbij werd gecorrigeerd voor covariaten zoals leeftijd, geslacht en claustrofobie.

3. Belangrijkste Resultaten

Demografie en Baseline:
De groepen waren vergelijkbaar wat betreft de verdeling van geslacht, type test en duur. De CG was echter aanzienlijk ouder (gemiddeld 11,17 jaar) dan de IG (gemiddeld 8,94 jaar, $p=0,008$). Opvallend genoeg rapporteerde 25% van de IG claustrofobie, terwijl dit bij 0% van de CG het geval was ($p<0,001$).

Primaire Uitkomst (Angst):
De VR-interventie vertoonde een statistisch significante vermindering van angst.

• Gemiddelde score IG: $27,72 \pm 6,58$
• Gemiddelde score CG: $48,31 \pm 15,06$
• Reductie: Een reductie van 42,6% in angstniveaus ($p < 0,001$).
• Multivariabele Analyse: Het aangepaste lineaire regressiemodel bevestigde dat de VR-interventie sterk geassocieerd was met lagere angstscores ($\beta = -58,71$, $p < 0,001$). Er werd een significante interactie gevonden tussen de interventie en leeftijd ($p=0,003$), wat aangeeft dat het angstreducerende effect van VR bijzonder uitgesproken was bij jongere kinderen, waardoor de emotionele ervaring over leeftijdsgroepen heen werd "genivelleerd".

Secundaire Uitkomsten:

• Pijn: Er werd geen significant verschil waargenomen tussen de groepen ($p=0,8$). Pijnscores waren significant hoger bij vrouwen ($p=0,037$) en varieerden per type test (hoogst bij gastro-enterologie).
• Tevredenheid van de verzorger: Er werd geen significant verschil gevonden tussen de groepen ($p=0,8$). Echter, patiënten met claustrofobie rapporteerden significant lagere tevredenheidsscores vergeleken met niet-claustrofobische patiënten.
• Voltooiing van de test: De algehele voltooiingsgraad was 87,2%. Er was geen statistisch significant verschil in voltooiingspercentages tussen de VR- en de controlegroep ($p=0,500$), ondanks het feit dat de VR-groep jonger was en alle gevallen van claustrofobie bevatte. Niet-voltooiing was geassocieerd met een jongere leeftijd en langere procedureduur.

4. Betekenis en Claims

De auteurs beweren dat de REVIMED-interventie een veilig, niet-farmacologisch alternatief voor sedatie biedt voor het beheersen van angst in de pediatrische nucleaire geneeskunde. De studie benadrukt verschillende specifieke bijdragen:

1. Anxiolytische Effectiviteit: VR vermindert procedurele angst significant. Een reductie van 42,6% werd waargenomen. Dit is bijzonder impactvol voor jongere kinderen, een demografie die traditioneel gevoeliger is voor problemen met coöperatie en angst.
2. Beheer van Claustrofobie: De interventie faciliteerde succesvol de voltooiing van tests bij patiënten met claustrofobie zonder technische incidenten, wat suggereert dat VR fungeert als een hulpmiddel voor habituatie en desensitisatie aan besloten ruimtes.
3. Institutionele Efficiëntie: Door de noodzaak van farmacologische sedatie te verminderen, kan de interventie de institutionele efficiëntie en patiëntveiligheid potentieel verbeteren.
4. Gedifferentieerd Beheer: De studie concludeert dat hoewel VR superieur is voor het beheersen van het psychologische aspect (angst), het de noodzaak voor specifieke pijnstillingprotocollen voor fysieke pijn niet vervangt, aangezien deze meer verbonden lijkt met biologische factoren (geslacht) en technische factoren (type test). Daarom wordt een multimodale aanpak aangeraden, waarbij immersieve afleiding wordt gecombineerd met exam-specifieke analgesie.

De auteurs blijven bescheiden over de generaliseerbaarheid en wijzen op beperkingen zoals het ontwerp met één centrum, het specifieke gebruikte VR-protocol en de leeftijdsdisbalans tussen de groepen. Zij suggereren dat hoewel de resultaten veelbelovend zijn, verdere studies nodig zijn om het effect van VR over specifieke leeftijdsbereiken te isoleren en om het protocol in diverse settings te valideren.