Development and evaluation of measurement properties of the Sensorimotor Dysfunction Questionnaire for Neuromodulation (SMDQ-n)

Technische Samenvatting: Ontwikkeling en Evaluatie van de Sensorimotor Dysfunction Questionnaire voor Neuromodulatie (SMDQ-n)

Probleemstelling
Niet-invasieve hersenstimulatietechnieken (NIBS), zoals transcraniële direct current stimulatie (tDCS) en repetitieve transcraniële magnetische stimulatie (rTMS), worden breed ingezet bij de behandeling van diverse sensorimotorische stoornissen. Bestaande klinische instrumenten zijn echter primair ontworpen om de ernst van een ziekte te classificeren of de prognose binnen specifieke diagnostische categorieën te voorspellen. Er is een opvallend gebrek aan een gevalideerd hulpmiddel dat in staat is om het sensorimotorische profiel van een patiënt te karakteriseren, onafhankelijk van hun specifieke diagnose. Dit gat belemmert de opkomende "symptoomgestuurde" rationale voor NIBS, die zich richt op functionele connectiviteitshubs die gedeeld worden over verschillende pathologische condities om symptomen te verminderen, ongeacht de onderliggende pathofysiologie.

Methodologie
De studie maakte gebruik van een driestapsontwerp dat voldoet aan het COSMIN-raamwerk (Consensus-based Standards for the selection of health Measurement Instruments) voor de ontwikkeling en validatie van de Sensorimotor Dysfunction Questionnaire voor Neuromodulatie (SMDQ-n).

• Stap 1 (Itemgeneratie): Een initiële itempool werd gegenereerd via een systematische literatuurstudie (MEDLINE, LILACS, SciELO, Web of Science, CINAHL) en semi-gestructureerde interviews met ervaren fysiotherapeuten. Items werden georganiseerd rond drie conceptuele assen: sensorische input, centrale verwerking en motorische output.
• Stap 2 (Inhouds- en facevaliditeit):
  • Inhoudsvaliditeit: Een drierondes Delphi-studie werd uitgevoerd met vijf deskundige beoordelaars (fysiotherapeuten met ≥5 jaar klinische/onderzoekservaring in NIBS). Een acceptatiedrempel van 80% was vereist voor het behoud van items.
  • Facevaliditeit: Een pilotstudie met 20 patiënten met behouden cognitieve functies beoordeelde de duidelijkheid en acceptabiliteit van de items.
• Stap 3 (Evaluatie van meeteigenschappen): Een steekproef van 104 patiënten met sensorimotorische dysfunctie werd gerekruteerd om het volgende te evalueren:
  • Interne consistentie: Gemeten via Cronbach's alfa.
  • Structurele validiteit: Beoordeeld met behulp van Exploratoire Factoranalyse (EFA) met Varimax-rotatie.
  • Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: Geëvalueerd met behulp van gewogen kappa-coëfficiënten, waarbij de SMDQ-n werd vergeleken met de mening van een deskundige clinicus (gouden standaard) en tussen twee onafhankelijke beoordelaars.
  • Constructvaliditeit: Getest via de Mann-Whitney U-toets om onderscheid te maken tussen patiënten en gezonde individuen (known-groups validiteit).
  • Criteriumvaliditeit: Bepaald door Receiver Operating Characteristic (ROC) curve-analyse.

Belangrijkste Resultaten

• Instrumentstructuur: De definitieve SMDQ-n bestaat uit 26 items die worden beoordeeld op een 5-punts Likert-schaal, wat een totaalscore oplevert tussen 26 en 130 (hogere scores duiden op grotere beperking).
• Betrouwbaarheid en Consistentie:
  • De interne consistentie was goed (Cronbach's α = 0,863).
  • De interbeoordelaarsbetrouwbaarheid varieerde van matig tot bijna perfect (gewogen κ: 0,319–1,0). De meeste items vertoonden een matige tot bijna perfecte overeenstemming, hoewel drie items (Q16, Q18, Q23) een lagere overeenstemming vertoonden, waarbij Q23 geen statistische significantie bereikte.
• Validiteit:
  • Structurele validiteit: EFA identificeerde zes klinisch coherente domeinen die ongeveer 70% van de variantie verklaren: bovenste ledemaat bewegingsstoornis, onderste ledemaat beweging/gang/balansstoornis, motorische coördinatiestoornis, spiertonusstoornis, sensorische inputstoornis en praxisstoornis.
  • Constructvaliditeit: Het instrument slaagde erin om onderscheid te maken tussen patiënten met sensorimotorische dysfunctie en gezonde individuen (p < 0,001).
  • Criteriumvaliditeit: De SMDQ-n vertoonde een uitstekende discriminatieve nauwkeurigheid (Area Under the Curve [AUC] = 0,984; 95% CI: 0,962–1,000). Een afkap punt van 33,5 punten leverde een sensitiviteit van 93,8% en een specificiteit van 96,4% op.

Betekenis en Claims
De auteurs beweren dat de SMDQ-n het eerste instrument is dat specifiek is ontworpen om het sensorimotorische profiel van patiënten die in aanmerking komen voor NIBS-behandeling te karakteriseren, onafhankelijk van de diagnose. De studie positioneert de SMDQ-n als een klinisch levensvatbaar, diagnose-onafhankelijk screeningsinstrument.

De paper stelt dat het instrument een hoge klinische bruikbaarheid biedt, met een geschatte score van bijna het maximum (9/10) gebaseerd op de administratietijd (<10 minuten), nul kosten, het ontbreken van de noodzaak voor gespecialiseerde apparatuur en draagbaarheid. De auteurs concluderen dat de SMDQ-n de selectie van hersendoelwitten voor neuromodulatiepraktijk ondersteunt door een gestandaardiseerde methode te bieden voor het profileren van sensorimotorische dysfunctie.

Erkende Beperkingen
De auteurs noemen enkele beperkingen:

• Het deskundigenpanel voor de Delphi-studie bestond uit slechts vijf beoordelaars uit twee Braziliaanse regio's, wat de generaliseerbaarheid van de inhoudsvaliditeit mogelijk beperkt.
• De steekproefgrootte voor de Exploratoire Factoranalyse (n=104) voldoet aan de minimale standaard (4 deelnemers per item), maar ligt onder de aanbevelingen voor stabiele factoroplossingen.
• Het instrument is ontwikkeld in het Braziliaans-Portugees, wat cross-culturele adaptatie naar andere talen vereist.
• Toekomstige studies zijn nodig om de test-retest betrouwbaarheid, de minimale klinisch relevante differentie, de responsiviteit op therapeutische verandering en de meetfout te evalueren.