Yield Stability, Profitability, and Greenhouse Gas Footprint of Direct-Seeded Aus Rice Varieties in Bangladesh

Rijst is het basisvoedsel voor meer dan de helft van de wereldbevolking, en in Bangladesh vormt het de basis van het dagelijks leven en de voedselzekerheid. Decennialang hebben boeren vertrouwd op een specifieke methode om rijst te verbouwen tijdens het droge winterseizoen, bekend als Boro, die het pompen van enorme hoeveelheden grondwater vereist om de velden te onder water te zetten. Dit proces is duur, put lokale watervoorraden uit en verbrandt dieselbrandstof, waardoor grote hoeveelheden broeikasgassen in de atmosfeer worden uitgestoomd. Nu arbeid schaarser en duurder wordt, en water steeds schaarser wordt, zoeken wetenschappers naar een andere manier om rijst te verbouwen die geld, water en het klimaat bespaart. Een veelbelovend alternatief is direct gezaaide rijst, waarbij boeren droge zaden rechtstreeks in de bodem planten in plaats van zaailingen in een kwekerij te kweken en ze met de hand te verplanten. Deze methode voorkomt de noodzaak van continue overstroming, wat methaanemissies kan verminderen en de productiekosten kan verlagen. Echter, voor deze methode te kunnen werken, moeten de gebruikte rijstvariëteiten in staat zijn om te gedijen zonder stilstaand water en moeten ze nog steeds genoeg graan produceren om gezinnen te voeden en het levensonderhoud van boeren te ondersteunen.

Een team van onderzoekers heeft deze idee getest in de noordelijke regio's van Bangladesh, specifief in de districten Rangpur en Rajshahi. Ze wilden weten of recent ontwikkelde rijstvariëteiten succesvol zouden zijn wanneer ze via droge directe zaaiing werden verbouwd onder verschillende jaren en weersomstandigheden. De studie richtte zich op vijf specifieke soorten rijst, waaronder een standaardvariëteit die boeren momenteel als referentiepunt gebruiken, een benchmark-variëteit die bekend staat om zijn prestaties, en drie nieuwere kandidaten. De onderzoekers plantten deze variëteiten in de eigen velden van boeren over drie opeenvolgende groeiseizoenen, van 2023 tot 2025. Door de rijst zij aan zij te verbouwen onder realistische omstandigheden, konden ze observeren hoe elke variëteit omging met de lokale bodem, neerslag en temperatuur, terwijl ze niet alleen maten hoeveel graan ze produceerden, maar ook hoeveel winst ze genereerden en hoeveel CO2-equivalent ze uitstootten per kilogram rijst.

De resultaten toonden aan dat niet alle rijstvariëteiten gelijk zijn als het gaat om deze nieuwe landbouwmethode. Eén variëteit, genaamd BRRI dhan98, kwam als een duidelijke uitschieter naar voren. In de regio Rajshahi produceerde deze variëteit aanzienlijk meer graan dan de traditionele keuze van de boeren, wat een opbrengstvoordeel van ongeveer 20 procent bood. Het presteerde ook ongeveer 10 procent beter dan de benchmark-variëteit. In de regio Rangpur presteerde een andere variëteit, BRRI dhan75, iets beter, wat aantoont dat de beste keuze afhangt van de specifieke lokale omgeving. Ondanks deze regionale verschillen leverde BRRI dhan98 consistent de hoogste totale opbrengsten en de grootste financiële rendementen over het gehele studiegebied. De onderzoekers berekenden de kosten-batenverhouding, die het verdiende geld uit de verkoop van de rijst vergelijkt met de totale kosten van de teelt. Beide top-presterende variëteiten, BRRI dhan98 en BRRI dhan75, vertoonden hogere ratio's dan de traditionele optie, wat betekent dat ze winstgevender waren voor de boeren.

Buiten de oogst en de portemonnee keek de studie ook naar de ecologische voetafdruk van elke variëteit. De onderzoekers maten de broeikasgasintensiteit, wat de hoeveelheid emissies is die wordt geproduceerd voor elke kilogram geoogste rijst. Ze ontdekten dat hoewel de totale emissies enigszins vergelijkbaar waren tussen de verschillende soorten rijst, de efficiëntie varieerde. De meest productieve variëteit, BRRI dhan98, had de laagste broeikasgasintensiteit, wat betekent dat deze de meeste voedsel produceerde voor de minste klimaatimpact. In contrast hiermee produceerden de traditionele variëteit van de boeren en een andere testvariëteit minder graan maar resulteerden ze in hogere emissies per eenheid voedsel. Dit suggereert dat door te kiezen voor de juiste hoogopbrengstvariëteit, boeren hun milieimpact daadwerkelijk kunnen verminderen terwijl ze hun inkomen verhogen.

De studie benadrukte ook het belang van stabiliteit. Rijstbouw is onvoorspelbaar, met weerpatronen die van jaar tot jaar veranderen. De onderzoekers gebruikten statistische instrumenten om te zien welke variëteiten consistent goed presteerden, ongeacht de specifieke omstandigheden in een bepa given jaar of locatie. BRRI dhan98 toonde een sterke aanpassingscapaciteit, waarbij het hoge opbrengsten behield in verschillende omgevingen. Een andere variëteit, BRRI dhan85, werd opgemerkt om zijn stabiliteit, waarbij het betrouwbaar presteerde zelfs als het niet altijd de absoluut hoogste opbrengst leverde. Daartegenover presteerden de traditionele variëteit die door veel boeren wordt gebruikt en één van de testvariëteiten consequent ondermaats, met lagere opbrengsten en minder economisch voordeel. Dit geeft aan dat het vasthouden aan oudere, minder efficiënte variëteiten een barrière kan zijn voor het adopteren van meer duurzame landbouwpraktijken.

Hoewel de bevindingen bemoedigend zijn, merkten de onderzoekers op dat de studie beperkingen had. De proeven werden uitgevoerd op slechts twee locaties over drie jaar, wat mogelijk niet elk mogelijk weersscenario of bodemtype dat in heel Bangladesh voorkomt, kan vatten. Ze wezen er ook op dat onkruidbeheer een aanzienlijke uitdaging blijft voor direct gezaaide rijst, aangezien het gebrek aan stilstaand water onkruid gemakkelijker kan laten groeien. Succes met deze methode zal waarschijnlijk vereisen dat boeren toegang hebben tot betere hulpmiddelen voor onkruidbestrijding en training ontvangen over hoe ze het gewas effectief moeten beheren. Desalniettemin suggereert het bewijs dat het combineren van droge directe zaaiing met de juiste rijstvariëteit een krachtig middel kan zijn. Het biedt een pad voorwaarts voor boeren in Bangladesh om meer voedsel te verbouwen met minder water en arbeid, terwijl ze hun bedrijfsvoering winstgevend houden en hun ecologische voetafdruk verkleinen. De sleutel ligt in het selecteren van variëteiten die niet alleen een hoge opbrengst hebben, maar ook goed zijn afgestemd op de specifieke omstandigheden van het land waar ze worden geplant.