📈 economics

Central Bank Digital Currency: Demand Shocks and Optimal Monetary Policy

Dit onderzoek toont aan dat een centralebankdigitaal geld (CBDC) de marktmacht van banken vermindert en de depositospreiding verlaagt, waarbij een geoptimaliseerd rentebeleid voor het CBDC aanzienlijke welvaartswinsten oplevert die afhankelijk zijn van de markstructuur van het banksysteem.

Oorspronkelijke auteurs: Hanfeng Chen, Maria Elena Filippin

Gepubliceerd 2026-02-12

📖 5 min leestijd🧠 Diepgaand

CC BY 4.0

Oorspronkelijke auteurs: Hanfeng Chen, Maria Elena Filippin

Oorspronkelijk artikel gelicentieerd onder CC BY 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). ✨ Dit is een AI-gegenereerde uitleg van het onderstaande artikel. Het is niet geschreven of goedgekeurd door de auteurs. Raadpleeg het oorspronkelijke artikel voor technische nauwkeurigheid. Lees de volledige disclaimer

Stel je voor dat de centrale bank niet alleen geld in contanten of op je spaarrekening heeft, maar ook een digitaal muntje dat direct van de overheid komt: een CBDC (Centrale Bank Digitale Valuta). Dit is als een digitale euro die je direct van de overheid krijgt, zonder tussenkomst van je gewone bank.

Deze studie van Chen en Filippin onderzoekt wat er gebeurt als we dit digitale muntje introduceren. Ze kijken naar twee grote vragen:

Wat gebeurt er met de economie als mensen plotseling fanatieker worden van dit digitale muntje?
Is het slim om rente te betalen op dit digitale muntje, of moeten we het laten zoals contant geld (geen rente)?

Hier is de uitleg in gewone taal, met wat creatieve vergelijkingen.

1. De Strijd tussen de Digitale Munt en de Bank

Stel je de economie voor als een groot meer.

De Banken zijn als grote, lokale watermolens. Ze hebben een beetje macht (een monopolie) en kunnen de prijs van water (de rente op spaargeld) bepalen. Ze lenen dit water uit aan bedrijven om te bouwen.
Het CBDC is als een nieuwe, super-snelle waterleiding die direct van de overheid komt.

De auteurs vragen zich af: Wat gebeurt er als mensen ineens denken dat deze nieuwe waterleiding veiliger of handiger is dan hun oude molen?

Het verrassende resultaat:
Als mensen ineens meer vertrouwen hebben in het digitale muntje (een "positieve schok"), gebeurt er iets interessants:

De banken worden iets minder dominant: Omdat de digitale munt zo aantrekkelijk is, moeten de banken hun spaarrentes iets verlagen om klanten te houden. Het is alsof de watermolens hun tarieven moeten verlagen omdat er een gratis, snelle waterleiding naast staat.
Mensen sparen minder: Dit klinkt tegenstrijdig, maar het is logisch. Omdat het digitale muntje zo handig is, hoeven mensen niet meer zoveel geld opzij te zetten om hun dagelijkse uitgaven te doen. Ze kunnen met minder geld dezelfde "liquiditeit" (gemak) bereiken.
De economie groeit een beetje: Doordat het voor mensen makkelijker is om te betalen en te sparen, gaan ze iets meer consumeren. De investeringen in nieuwe fabrieken dalen iets, maar de totale economie wordt iets levendiger.
Geen paniek: Het grootste angstscenario is dat mensen al hun geld van de bank halen en naar het digitale muntje verplaatsen (een "bankrun"). De studie zegt: Nee, dat gebeurt niet in grote mate. De uitstroom van geld is beperkt. De banken blijven stabiel.

2. De Rente-vraag: Moet je rente krijgen op je digitale munt?

Nu de tweede vraag: Moet de overheid rente betalen op dit digitale muntje?

Optie A (Huidig idee): Geen rente, net als contant geld.
Optie B (De studie): Je krijgt rente, en die rente wordt automatisch aangepast door een slim algoritme (een "Taylor-regel") afhankelijk van hoe de economie het doet (inflatie en groei).

De bevindingen:

Met standaard instellingen: Als je een slim algoritme gebruikt, maar met de "standaard" instellingen die we nu ook voor gewone rente gebruiken, is het winstje voor de samenleving klein. Het is net als het vervangen van je oude fietsband door een nieuwe, maar je rijdt er niet sneller mee.
Met geoptimaliseerde instellingen: Als je het algoritme echter perfect afstelt (de "coëfficiënten" optimaliseren), is het winstje enorm. Het is alsof je van een oude fiets wisselt naar een elektrische scooter. De economie wordt veel efficiënter.
- Hoe aantrekkelijker het digitale muntje is voor mensen, hoe groter dit winstje wordt.

3. De Rol van de Banken: Een Monopolist of een Vrije Markt?

De studie maakt een belangrijk onderscheid tussen twee werelden:

Wereld 1: Banken hebben macht (Monopolie).
In de echte wereld hebben banken vaak een beetje macht. Als het digitale muntje populair wordt, moeten deze banken hun rentes verlagen. De optimale strategie voor de overheid is dan om de rente op het digitale muntje te koppelen aan zowel inflatie als economische groei. Het is alsof je een thermostaat hebt die zowel de temperatuur als de luchtvochtigheid regelt.
Wereld 2: Banken concurreren (Vrije markt).
Als banken elkaar hard concurreren (geen monopolie), is de strategie heel anders. Dan moet de rente op het digitale muntje alleen reageren op de economische groei, en niet op inflatie. Het is alsof je in een drukke markt staat waar iedereen al de laagste prijs biedt; dan moet je je focus leggen op het stimuleren van de verkoop (groei), niet op het regelen van de prijs (inflatie).

De Grootste Les: "Smoothing" is niet slim

Een ander interessant punt is dat je de rente op het digitale muntje niet moet "gladstrijken" (smoothen). In de gewone wereld houden centrale banken ervan om rente niet te snel te laten schommelen. Maar bij een digitaal muntje zegt de studie: Laat het gewoon bewegen! Als de economie schokt, moet de rente direct en scherp reageren. Het is beter om een snelle, scherpe reactie te hebben dan een traag, gladde beweging.

Samenvatting in één zin

Het invoeren van een digitaal muntje maakt de economie iets gezonder en verzwakt de macht van de banken een beetje, maar het echte "goud" zit hem in het slim instellen van de rente daarop: als je dat perfect doet, is het winst voor iedereen, vooral als het digitale muntje voor mensen heel aantrekkelijk is.

Kortom: Een digitale munt van de overheid is geen ramp voor de banken, maar wel een krachtig nieuw gereedschap voor de overheid om de economie beter te sturen, mits je dat gereedschap goed instelt.

Samenvatting: Centrale Bank Digitale Valuta (CBDC): Schokken in de Vraag en Optimale Monetaire Beleid

Auteur(s): Hanfeng Chen & Maria Elena Filippin
Datum: Oktober 2025 (gepubliceerd in 2026)

1. Het Probleem en de Context

Centrale banken wereldwijd onderzoeken de introductie van een Centrale Bank Digitale Valuta (CBDC). Een centrale vraag is hoe een CBDC, die concurreert met commerciële bankdeposito's, de economie beïnvloedt, vooral in een omgeving waar banken marktmacht hebben.

Onzekerheid over voorkeuren: Er is beperkte empirische ervaring met CBDC's in geavanceerde economieën. Het is onduidelijk hoe huishoudens de voordelen van CBDC waarnemen (bijv. veiligheid, liquiditeit) en hoe snel ze kunnen schakelen tussen CBDC en deposito's.
Risico's voor het bankwezen: Er bestaat bezorgdheid dat een retail-CBDC bankdeposito's kan vervangen (disintermediatie), wat de kredietverlening en financiële stabiliteit kan ondermijnen.
Monetaire beleidsinstrumenten: Een CBDC biedt potentieel een nieuw instrument voor het monetaire beleid (bijv. via rentetarieven op de CBDC), maar het is onduidelijk hoe dit zich verhoudt tot bestaande instrumenten en bankmarktstructuren.

Het artikel beantwoordt twee kernvragen:

Hoe worden schokken in de huishoudelijke voorkeuren voor CBDC doorgegeven aan de bredere economie?
Wat zijn de welvaartseffecten van verschillende CBDC-rentestelsels (niet-rentedragend vs. rentedragend met een Taylor-regel), afhankelijk van de bankmarktstructuur?

2. Methodologie en Model

De auteurs ontwikkelen een New Keynesian DSGE-model (Dynamic Stochastic General Equilibrium) dat is uitgebreid met een CBDC en een gesegmenteerd bankwezen.

Kernkenmerken van het model:

Huishoudens: Huishoudens kiezen tussen consumptie, arbeid en liquiditeitsdiensten. Liquiditeit wordt gegenereerd door een bundel van CBDC en bankdeposito's. De voorkeursfunctie voor liquiditeit is niet-separabel van consumptie. Huishoudens maximaliseren hun nut onder een begrotingsbeperking.
Banken: Banken worden gemodelleerd als regionale monopolisten (niet-concurrerend) met prijszettingbevoegdheid op de depositomarkt. Ze financieren investeringen in kapitaal en reserves via deposito's. Een cruciaal element is dat hogere reservehouding de kosten van het uitgeven van deposito's verlaagt (een vereenvoudigde versie van het Niepelt (2024) model).
Bedrijven: Er zijn eindgoedbedrijven (concurrerend), intermediaire goederenbedrijven (concurrerend) en detailhandelsbedrijven (monopolistische concurrentie met Calvo-prijstransformatie).
Overheid/Monetaire Autoriteit:
- Stelt de rente op staatsobligaties vast via een standaard Taylor-regel.
- Stelt de rente op de CBDC vast via een CBDC-Taylor-regel (in de analyse van optimale beleid).
- De CBDC wordt elastisch aangeleverd om de vraag te dekken.
Schokken: Het model introduceert tijdsvariabele voorkeursparameters:
- $\lambda_t$ : De "voordeel" of nut van CBDC ten opzichte van deposito's.
- $\epsilon_t$ : De inverse elasticiteit van substitutie tussen CBDC en deposito's.
- Daarnaast worden standaard schokken gebruikt (productiviteit, overheidsschuld, marktmacht).

Calibratie: Het model is gekalibreerd op de Amerikaanse economie (kwartaaldata). Bankmarktmacht is een centraal kenmerk, gebaseerd op de literatuur over depositomarkten.

3. Belangrijkste Bijdragen

Transmissie van voorkeurschokken: Het is een van de eerste studies die analyseert hoe een schok in de perceptie van het nut van CBDC (een "flight to safety" of verbeterde liquiditeitsvoordelen) macro-economische variabeles beïnvloedt, rekening houdend met bankmarktmacht.
Rol van Bankmarktmacht: Het artikel benadrukt dat de aanwezigheid van bankmarktmacht cruciaal is voor de transmissie van CBDC-beleid. Zonder marktmacht (in een concurrerend scenario) zijn de effecten van CBDC-concurrentie op depositospreads minimaal.
Optimalisatie van CBDC-rentebepaling: In plaats van alleen te kijken naar een niet-rentedragende CBDC, optimaliseren de auteurs de coëfficiënten van een Taylor-regel voor de CBDC-rente en vergelijken ze dit met een niet-rentedragende CBDC en een standaard Taylor-regel voor obligaties.

4. Resultaten

A. Transmissie van een Schok in het CBDC-voordeel ( $\lambda_t$ )

De auteurs simuleren een onverwachte stijging van 25% in het voordeel van CBDC ( $\lambda_t$ ).

Macro-effecten: De schok heeft een licht expansief effect. Output, consumptie en inflatie stijgen, terwijl investeringen licht dalen.
Depositospread en Marktmacht: De depositospread (het verschil tussen de obligatierente en de depositorente) daalt significant.
- Mechanisme: Een hoger CBDC-voordeel verhoogt de substitueerbaarheid tussen CBDC en deposito's. Dit verzwakt de prijszettingmacht van de banken (monopolisten), waardoor de opslag (markup) op deposito's daalt.
Liquiditeitsbezit: Hoewel de totale liquiditeitsdiensten stijgen, dalen de bezittingen van zowel CBDC als deposito's in absolute termen.
- Reden: Huishoudens kunnen nu meer liquiditeitsnut halen uit minder bezit (efficiëntie). Ze "sparen" op hun liquide activa.
Disintermediatie: De uitstroom van deposito's is beperkt. De mate van bankdisintermediatie is laag, wat suggereert dat een CBDC-introductie niet noodzakelijk leidt tot een destabiliserend verlies van bankfinanciering.
Vergelijking met Concurrentie: In een model met concurrerende banken is het effect veel kleiner. Zonder marktmacht kunnen banken hun depositoprijzen niet aanpassen, waardoor de depositospread constant blijft en de macro-economische reactie minimaal is.

B. Welvaartseffecten van CBDC-Rentebepaling

De auteurs optimaliseren de coëfficiënten van de CBDC-Taylor-regel ( $\theta^m_\pi$ voor inflatie, $\theta^m_y$ voor output, en $\rho^m_R$ voor gladmaking) om de verwachte huishoudelijke welvaart te maximaliseren.

Standaard vs. Geoptimaliseerd:
- Een CBDC met standaard Taylor-coëfficiënten (vergelijkbaar met de obligatierente) levert slechts kleine welvaartswinsten op ten opzichte van een niet-rentedragende CBDC.
- Geoptimaliseerde coëfficiënten leiden echter tot beduidende welvaartswinsten (ranging van 2,25% tot 7,04% in compenserende consumptie-eenheden).
Invloed van CBDC-voordeel: De welvaartswinsten zijn groter wanneer het CBDC-voordeel ( $\lambda$ ) hoger is.
Invloed van Bankmarktstructuur:
- Monopolistische Banken: De optimale reactie op inflatie hangt af van het CBDC-voordeel. Bij een hoog voordeel ( $\lambda=1.1$ ) moet de CBDC-rente alleen op output reageren. Bij een lager voordeel moet er ook op inflatie worden gereageerd. De reactie op output is consistent.
- Concurrerende Banken: Een schokkend resultaat: de CBDC-rente moet uitsluitend op output fluctuaties reageren en niet op inflatie. De standaard rente (obligaties) kan zich dan volledig richten op inflatiestabilisatie.
Gladmaking (Smoothing): Het optimaliseren toont aan dat rentegladmaking voor de CBDC-rente (autocorrelatie in de rente) niet wenselijk is; de optimale parameter voor gladmaking is 0.

5. Betekenis en Conclusie

Dit artikel biedt belangrijke inzichten voor beleidsmakers die overwegen een CBDC in te voeren:

Stabiliteit: Een schok in de vraag naar CBDC leidt niet tot massale uitstroom van deposito's of financiële instabiliteit, vooral omdat huishoudens hun liquiditeitsbehoeften efficiënter kunnen managen.
Beleidsoptimalisatie: Hoewel veel centrale banken momenteel een niet-rentedragende CBDC overwegen, toont dit onderzoek aan dat een rentedragende CBDC met een geoptimaliseerde Taylor-regel aanzienlijke welvaartswinsten kan opleveren.
Rol van Bankstructuur: Het ontwerp van het CBDC-beleid moet rekening houden met de marktmacht van banken. In een markt met monopolistische banken is een reactie op inflatie soms nodig, terwijl in een concurrerende markt de CBDC-rente puur als instrument voor outputstabilisatie kan dienen.
Complementair Instrument: Een CBDC-rente kan fungeren als een waardevol complementair instrument naast de standaard obligatierente, vooral om schokken in productiviteit en marktmacht (markup shocks) te absorberen.

De auteurs concluderen dat het cruciaal is om te begrijpen hoe verschillende CBDC-ontwerpen interageren met bankmarktmacht en depositoprijzen om de bredere economische effecten correct in te schatten.