📄 other

Cross-cultural adaptation and psychometric validation of the Portuguese Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP)

Deze studie heeft succesvol een verkorte, 23-items Portugese versie van de Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP) cross-cultureel aangepast en gevalideerd, waarbij bevredigende psychometrische eigenschappen werden aangetoond, waaronder een robuuste vierfactorenstructuur en uitstekende interne consistentie, waardoor het een geschikt instrument is voor het beoordelen van moederlijke gezondheidsgeletterdheid in de prenatale zorg en onderzoek.

Oorspronkelijke auteurs: Nuno Ferreira, Manuela Ferreira, Sofia Ferreira, Andreia Costa

Gepubliceerd 2026-07-27

📖 3 min leestijd☕ Koffiepauze-leesvoer

CC BY 4.0

Oorspronkelijke auteurs: Nuno Ferreira, Manuela Ferreira, Sofia Ferreira, Andreia Costa

Oorspronkelijk artikel gelicentieerd onder CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). ✨ Dit is een AI-gegenereerde uitleg van het onderstaande artikel. Het is niet geschreven of goedgekeurd door de auteurs. Raadpleeg het oorspronkelijke artikel voor technische nauwkeurigheid. Lees de volledige disclaimer

Stel je voor dat je probeert te navigeren door een enorme, chaotische bibliotheek waar de boeken zijn geschreven in een taal die je nauwelijks begrijpt en de planken constant bewegen. Dit is hoe het voelt om zwanger te zijn en te proberen uit te zoeken hoe je gezond kunt blijven, wat je moet eten en hoe je je kunt voorbereiden op een nieuwe baby. Je moet de juiste informatie vinden, deze begrijpen, beslissen of het waar is, en vervolgens ook daadwerkelijk doen wat er staat. In de wereld van de wetenschap wordt deze superkracht "gezondheidsvaardigheid" genoemd. Het gaat niet alleen om het kunnen lezen van woorden; het gaat om het hebben van het zelfvertrouwen en de vaardigheden om gezondheidsinformatie te gebruiken om slimme keuzes te maken voor jezelf en je baby. Zonder deze vaardigheden is het gemakkelijk om verdwaald te raken, fouten te maken of belangrijke zorg te missen. Maar hoe meten wetenschappers of iemand over deze superkracht beschikt? Ze hebben een speciaal instrument nodig, zoals een liniaal voor de geest, om te zien of een zwangere vrouw die bibliotheek succesvol kan navigeren.

Deze studie gaat over het testen en aanpassen van een nieuwe liniaal voor Portugees sprekende moeders. De onderzoekers hebben een bestaand instrument genomen, de "Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy" (MHELIP), die oorspronelijk in Iran is ontwikkeld, en dit zorgvuldig aangepast aan de Portugese cultuur. Denk erbij aan het nemen van een recept voor een pittige Iraanse stoofpot en het zorgvuldig aanpassen van de kruiden, ingrediënten en kookinstructies, zodat het perfect smaakt voor een gezin in Portugal. Het team heeft niet alleen de woorden vertaald; ze controleerden of de vragen zin maakten, of de culturele verwijzingen aansloten en of het instrument ook echt functioneerde als een meetlat in deze nieuwe omgeving. Ze vroegen 8les 886 zwangere vrouwen om de test af te leggen, die oorspronkelijk een lange marathon van 48 vragen was. Na serieus statistisch detectivewerk hebben ze het overtollige eraf gesneden, de vragen die verwarrend waren of weinig waarde toevoegden verwijderd, en eindigden ze met een gestroomlijnde versie van 23 vragen.

De resultaten lieten zien dat deze verkorte Portugese versie een solide, betrouwbaar instrument is. Toen de onderzoekers de gegevens analyseerden, ontdekten ze dat de test succesvol vier verschillende maar verbonden vaardigheden mat: het kennen van gezondheidsfeiten, het zoeken naar informatie, het controleren of informatie betrouwbaar is, en het nemen van beslissingen op basis van die informatie. Het instrument paste goed bij de gegevens en fungeerde als een sleutel die de vorm van de gezondheidsvaardigheid van een zwangere vrouw perfect ontgrendelt. Hoewel de test erg goed was in het meten van kennis en het zoeken naar informatie, merkten de onderzoekers op dat het onderdeel "besluitvorming" iets lastiger vast te stellen was, wat suggereert dat deze vaardigheden diep met elkaar verweven zijn en soms moeilijk van elkaar te scheiden zijn. Uiteindelijk bewijst de studie dat deze nieuwe, kortere versie klaar is om te worden gebruikt in klinieken en onderzoek om artsen en verpleegkundigen te helpen begrijpen hoe goed zwangere vrouwen hun gezondheidstraject navigeren, zodat zij de juiste ondersteuning krijgen om geïnformeerde keuzes te maken.

Technische Samenvatting: Cross-culturele Adaptatie en Psychometrische Validatie van de Portugese Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP)

Probleemstelling
Maternale gezondheidsgeletterdheid (MHL) is een cruciale determinant voor geïnformeerde besluitvorming, zelfzorg en zwangerschapsuitkomsten, maar het blijft een onderbelicht aspect van de maternale gezondheid, met name wat betreft interactieve en kritische geletterdheidsskills. Hoewel er algemene instrumenten voor gezondheidsgeletterdheid bestaan, schieten deze vaak tekort in het vastleggen van de specifieke informatieverwerkings- en gedragsvereisten die inherent zijn aan de zwangerschap. Hoewel de Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP) oorspronkelijk is ontwikkeld en gevalideerd in Iran, en vervolgens is aangepast voor Turkse populaties, bestond er geen cultureel aangepaste of psychometrisch geteste versie voor Portugees sprekende populaties. Deze kloof beperkt de mogelijkheid om de kwetsbaarheid voor MHL onder Portugese zwangere vrouwen te beoordelen en belemmert de ontwikkeling van gerichte, evidence-based interventies.

Methodologie
Deze methodologische studie volgde een rigoureus protocol voor cross-culturele adaptatie en psychometrische validatie voor de Portugese versie van de MHELIP.

Adaptatieproces: De studie hanteerde een vijfstaps-proces zoals aanbevolen door Beaton et al. (2000), bestaande uit voorwaartse vertaling door twee tweetalige vertalers, synthese van versies, terugvertaling door gecertificeerde Engelstalige sprekers, beoordeling door een expertcommissie (inclusclusief verpleegkundig onderzoekers en clinici), en pretesting met een gemakkelijke steekproef van 50 zwangere vrouwen. Tijdens de pretesting werden cognitieve interviews afgenomen om semantische nauwkeurigheid en culturele relevantie te waarborgen.
Deelnemers: De uiteindelijke validatiesample bestond uit 886 zwangere vrouwen, geworven via een niet-proportionele, multimodale gemakkelijke strategie vanuit openbare ziekenhuizen, eerstelijns zorgunits en private klinieken in het district Viseu in Portugal. De gegevensverzameling vond plaats tussen oktober 2023 en mei 2024. Deelnemers moesten 18 jaar of ouder zijn, ten minste 10 weken zwanger en in staat zijn om Portugees te lezen.
Statistische Analyse: De psychometrische evaluatie maakte gebruik van IBM SPSS (v30.0), jamovi (v2.7.34.0) en AMOS (v29.0). De analyse omvatte:
- Descriptieve statistiek en beoordeling van normaliteit (scheefheid en kurtosis).
- Beoordeling van de interne consistentie met behulp van Cronbach's alfa en de McDonald's omega ( $\omega$ ).
- Confirmerende Factoranalyse (CFA) met behulp van maximum likelihood schatting om de vierfactorenstructuur te evalueren (Maternale Gezondheidskennis, Zoeken naar Maternale Gezondheidsinformatie, Beoordeling van Maternale Gezondheidsinformatie, en Maternale Gezondheidsbesluitvorming en Gedrag).
- Evaluatie van de model-fit met behulp van $\chi^2/df$ , GFI, CFI, RMSEA, RMR en SRMR.
- Evaluatie van de convergentievaliditeit (Average Variance Extracted - AVE) en discriminantievaliditeit (Heterotrait–Monotrait ratio of correlations - HTMT).
- Een tweede-orde hiërarchisch model werd gespecificeerd om de multidimensionale aard van het construct te testen.

Belangrijkste Bijdragen en Resultaten
De studie heeft succesvol een verkorte, cultureel aangepaste versie van de MHELIP gevalideerd voor de Portugese context.

Itemverfijning en Structuur: Door middel van iteratieve CFA en itemverfijning op basis van factorladingen en betrouwbaarheidscoëfficiënten, werden 25 items verwijderd uit de oorspronkelijke 48-items schaal. Het uiteindelijke instrument bestaat uit 23 items, waarbij de oorspronkelijke vierfactoren-theoretische structuur behouden is gebleven.
Model Fit: Het uiteindelijke tweede-orde hiërarchische model vertoonde acceptabele fit-indices ( $\chi^2/df = 4.41$ ; GFI = 0.91; CFI = 0.90; RMSEA = 0.062; SRMR = 0.047). Dit ondersteunt de conceptualisering van maternale gezondheidsgeletterdheid als een multidimensionaal construct bestaande uit vier onderling verbonden domeinen.
Betrouwbaarheid: De totale schaal vertoonde een uitstekende interne consistentie ( $\omega = 0.92$ ). De subschaalbetrouwbaarheid was acceptabel tot goed, met $\omega$ -waarden variërend van 0.75 tot 0.82.
Validiteit:
- Convergentievaliditeit: Drie van de vier domeinen (Kennis, Zoeken en Beoordeling) voldeden aan de aanbevolen AVE-drempel (>0.50). Het domein "Maternale Gezondheidsbesluitvorming en Gedrag" vertoonde een AVE van 0.389, wat wijst op een behoefte aan voorzichtige interpretatie met betrekking tot dit specifieke domein.
- Discriminatievaliditeit: Over het algemeen bevredigend, met de meeste HTMT-waarden onder de 0.90 drempel. Er werd echter een hoge conceptuele overlap waargenomen tussen de domeinen "Zoeken naar Maternale Gezondheidsinformatie" en "Beoordeling van Maternale Gezondheidsinformatie" (HTMT = 0.912), wat suggereert dat deze dimensies nauw met elkaar verbonden zijn.
Factorladingen: Alle gestandaardiseerde factorladingen in het uiteindelijke model varieerden van 0.62 tot 0.86, wat duidt op matige tot sterke associaties tussen de items en hun respectieve latente factoren.

Significantie en Claims
De auteurs stellen dat de Portugese MHELIP een valide, betrouwbare en theoretisch samenhangende maatstaf biedt voor maternale gezondheidsgeletterdheid die korter en uitvoerbaarder is voor gebruik in de prenatale zorg en onderzoek dan de oorspronkelijke 48-items versie. De studie benadrukt dat de reductie in items, gedreven door psychometrische criteria en culturele adaptatie, het theoretische kader niet in gevaar brengt.

Het artikel positioneert het instrument als een hulpmiddel om evidence-based interventies en volksgezondheidsstrategieën te ondersteunen die gericht zijn op het verbeteren van geïnformeerde besluitvorming tijdens de perinatale periode. De auteurs merken op dat de beknoptheid van de schaal de integratie ervan in de routine klinische praktijk kan vergemakkelijken, waar tijd beperkt is. De studie erkent echter bescheiden beperkingen, waaronder het dwarsdoorsnededesign (wat de beoordeling van temporele stabiliteit verhindert), de werving uit een enkele geografische regio (wat de generaliseerbaarheid beperkt) en de noodzaak voor verder onderzoek naar de voorspellende validiteit en prestaties in meer diverse Portugese populaties. Toekomstige studies worden aanbevolen om de test-hertest betrouwbaarheid en het vermogen van het instrument om gerichte interventies te informeren te onderzoeken.

Technische Samenvatting: Cross-culturele Adaptatie en Psychometrische Validatie van de Portugese Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP)

Meer zoals dit