Level of Awareness on Danger Signs During Pregnancy and Associated Factors among Pregnant Mothers Attending Daynile General Hospital Mogadishu, Somalia: A Facility-Based Cross-Sectional Study

Technische Samenvatting: Niveau van Bewustzijn over Gevaartekens tijdens de Zwangerschap in Mogadishu, Somalië

Probleemstelling
Maternale mortaliteit blijft een kritieke uitdaging voor de volksgezondheid in omgevingen met beperkte middelen, waarbij Somali een moedersterftecijfer rapporteerde van 396 sterfgevallen per 100.000 levendgeborenen (2020). Een primaire drijfveer van vermijdbare moedersterfte is de vertraagde herkenning van obstetrische gevaarstekens, wat bijdraagt aan de "eerste vertraging" in het drie-vertragingenmodel: de vertraging bij het besluiten om zorg te zoeken. Terwijl wereldwijde en regionale gegevens wijzen op onaanvaardbaar lage bewustzijnsniveaus in Sub-Sahara Afrika, is bewijs specifiek voor Mogadishu, in het bijzonder binnen het district Daynile, schaars. Dit gebrek aan gelokaliseerde gegevens belemmert de ontwikkeling van gerichte interventies voor de volksgezondheid die nodig zijn om de gedragingen bij het zoeken naar spoedeisende zorg te verbeteren en de moedersterfte in de hoofdstad te verminderen.

Methodologie
De studie maakte gebruik van een facility-based cross-sectioneel ontwerp dat werd uitgevoerd in het Daynile General Hospital in Mogadishu tussen 28 april en 20 juni 2026.

• Populatie en Steekproef: De studie richtte zich op zwangere vrouwen die antenatale zorg (ANC) ontvingen. Van de in totaal 1.034 beoordeelde vrouwen werden er 422 geselecteerd via systematische steekproeftrekking (steekproefinterval $k \approx 2$). De inclusiecriteria vereisten dat vrouwen momenteel zwanger waren en ANC ontvingen; exclusiecriteria omvatten ernstige ziekte, onvermogen tot communicatie of weigering van geïnformeerde toestemming.
• Gegevensverzameling: Gegevens werden verzameld met behulp van een gestructureerde, door een interviewer afgenomen vragenlijst, aangepast van eerdere studies. Het instrument dekte sociodemografische kenmerken, obstetrische geschiedenis, ANC-gebruik en specifieke kennis van gevaarstekens (bijv. vaginale bloedingen, wazig zien, ernstige hoofdpijn).
• Operationele Definities: "Goede bewustwording" werd gedefinieerd als het correct identificeren van vier of meer obstetrische gevaarstekens. "Slechte bewustwording" werd gedefinieerd als het identificeren van minder dan vier of geen enkele teken.
• Statistische Analyse: Gegevens werden geanalyseerd met Stata versie 14. Bivariate en multivariate logistische regressieanalyses werden uitgevoerd om geassocieerde factoren te identificeren. Variabelen met een $p$-waarde <0,25 in de bivariate analyse werden opgenomen in het multivariate model. Statistische significantie werd vastgesteld op $p < 0,05$. Multicollineariteit werd beoordeeld via de Variance Inflation Factor (VIF), en de modelpassing werd geëvalueerd met de Hosmer–Lemeshow test.

Belangrijkste Resultaten

• Niveau van Bewustzijn: De algemene bewustwording was kritiek laag. Slechts 112 deelnemers (26,54%) vertoonden een goede bewustwording van gevaarstekens. Een aanzienlijke meerderheid (264 deelnemers, 62,56%) kon geen enkel gevaarsteken identificeren.
• Specifieke Kennisgebreken: De meest frequent herkende tekens waren vaginale bloedingen (18,01%) en wazig zien (15,17%). Daarentegen rapporteerde 89,81% van de deelnemers dat zij tijdens hun huidige zwangerschap nooit informatie hadden ontvangen over obstetrische gevaarstekens, en slechts 20,14% rapporteerde gezondheidsgesprekken te hebben ontvangen tijdens de ANC.
• Geassocieerde Factoren (Multivariate Analyse):
  • Negatieve Associaties: Moeders van ≥30 jaar oud (AOR = 0,32), zij met ≤2 ANC-bezoeken (AOR = 0,47), en zij met bedoelde zwangerschappen (AOR = 0,31) hadden significant minder kans op een goede bewustwording.
  • Positieve Associaties: Deelnemers die tijdens hun huidige zwangerschap een gevaarsteken hadden ervaren (AOR = 2,56), zij die gezondheidsgesprekken hadden ontvangen tijdens de ANC (AOR = 2,80), en zij met hemoglobinegehaltes ≥10 g/dL (AOR = 2,05) hadden significant meer kans op een goede bewustwording.
• Demografie: De onderzoekspopulatie bestond voornamelijk uit analfabeten (84,12% kon niet lezen/schrijven), huisvrouwen (87,44%) en vrouwen met een laag maandelijks huishoudelijk inkomen (70,85% verdiende ≤100 USD).

Belangrijkste Bijdragen
Deze studie levert het eerste facility-based bewijs met betrekking tot het niveau van bewustzijn over obstetrische gevaarstekens onder zwangere vrouwen in het district Daynile van Mogadishu. Het kwantificeert de ernst van het kennisgat in een specifieke stedelijke Somalische context, waarbij wordt vastgesteld dat bijna twee derde van de zwangere vrouwen zelfs geen enkel gevaarsteken kan herkennen. Bovendien isoleert het specifieke, actiegerichte voorspellers—met name het ontvangen van gezondheidsgesprekken en de frequentie van ANC-bezoeken—die statistisch geassocieerd zijn met bewustzijnsniveaus, wat een basis biedt voor het verfijnen van lokale strategieën voor maternale gezondheidseducatie.

Betekenis en Claims
De auteurs concluderen dat het huidige niveau van bewustzijn "kritiek laag" is en een fundamentele barrière vormt voor het verminderen van de moedersterfte in de regio. De studie stelt dat:

1. Gezondheidseducatie het Primaire Interventiepunt is: De sterke positieve associatie tussen het ontvangen van gezondheidsgesprekken en goede bewustwording onderstreept dat routinematige ANC de meest effectieve locatie is voor het verspreiden van levensreddende informatie.
2. Huidige Strategieën Onvoldoende Zijn: De bevinding dat slechts 10,19% van de vrouwen werd geïnformeerd over gevaarstekens suggereert dat de bestaande ziekenhuisgebaseerde educatie de meerderheid van de patiënten niet bereikt.
3. Gerichte Interventies Nodig Zijn: De identificatie van oudere moeders en vrouwen met minder ANC-bezoeken als risicogroepen voor een slechte bewustwording suggereert dat standaardprotocollen moeten worden aangepast om ervoor te zorgen dat deze specifieke demografieën adequate counseling ontvangen.

Het artikel stelt dat het versterken van de routinematige gezondheidseducatie tijdens de ANC en het bevorderen van vroege, regelmatige aanwezigheid essentiële stappen zijn om de tijdige herkenning van complicaties te faciliteren en de overlevingskansen van moeders in Somalië te verbeteren.