Nurses’ and Physicians’ Attitudes Toward Nurse-Physician Collaboration in the Pediatric Department of a Tertiary Referral Hospital in Ethiopia: A Mixed-Methods Study

In ziekenhuizen hangt de zorg die een kind ontvangt vaak af van hoe goed artsen en verpleegkundigen met elkaar samenwerken. Wanneer deze twee groepen professionals gezamenlijk beslissingen nemen en elkaars rollen respecteren, herstellen patiënten doorgaans sneller, verblijven ze korter in het ziekenhuis en worden er minder medische fouten gemaakt. Deze teamwork is vooral cruciaal op pediatrische afdelingen, waar kinderen vaak te ziek zijn om voor zichzelf te spreken en complexe, gecoördineerde zorg nodig hebben. Echter, in veel delen van de wereld, inclusief Ethiopië, kan de realiteit van het dagelijkse ziekenhuisleven veel ingewikkelder zijn dan het ideaalbeeld. Traditionele hiërarchieën, waarbij artsen bevelen geven en verpleegkundigen deze simpelweg opvolgen, zware werklasten en onduidelijke verantwoordelijkheden kunnen voor wrijving zorgen. Begrijpen of de mensen aan het front daadwerkelijk geloven in samenwerking, en wat hen tegenhoudt om dat te doen, is essentieel voor het verbeteren van de veiligheid en de kwaliteit van de zorg voor zieke kinderen.

Een recente studie uitgevoerd aan het Tikur Anbessa Specialized Hospital in Addis Abeba, Ethiopië's grootste verwijzings- en opleidingsziekenhuis, probeerde de ware staat van deze relatie binnen de pediatrische afdeling te achterhalen. De onderzoekers, een team van verpleegkundigen en artsen van het ziekenhuis, wilden weten of de artsen en verpleegkundigen daar positief tegenover samenwerking stonden en wilden de specifieate barrières identificeren die in de weg kunnen staan. Ze richtten zich op een groep van 199 zorgverleners, waaronder verpleegkundigen, medisch stagiairs en arts-assistenten, die actief voor kinderen zorgden in diverse eenheden, variërend van algemene afdelingen tot intensive care-units. Om een volledig beeld te krijgen, gebruikten ze een tweeledige aanpak: ze vroegen iedereen om een gedetailleerde enquête in te vullen over hun houdingen, en ze hielden kleine, privé groepgesprekken met een deel van het personeel om hun persoonlijke verhalen en frustraties in hun eigen woorden te horen.

De resultaten van de enquête boden een verrassend optimistisch eerste beeld. Bijna 80 procent van de deelnemers, ongeacht of ze arts of verpleegkundige waren, gaf aan een gunstige houding te hebben ten opzichte van het werken samen als een team. Er was geen significant verschil tussen de twee groepen; beide zijden uitten een algemene bereidheid tot samenwerking. Sterker nog, bij het kijken naar specifieke aspecten van hun relatie scoorden verpleegkundigen iets hoger op het gebied van "zorg versus genezing", wat wijst op een sterke focus op het holistische welzijn van het kind, terwijl artsen een lichte neiging vertoonden om het idee te verwerpen dat zij de besluitvorming zouden moeten domineren. De gegevens suggereerden dat het personeel van dit drukke ziekenhuis in principe als partners wil samenwerken.

Echter, het verhaal veranderde toen de onderzoekers naar het personeel luisterden dat openlijk sprak tijdens de groepgesprekken. Terwijl de enquêtecijfers een verlangen naar teamwork toonden, onthulden de gesprekken een dagelijkse realiteit vol spanning. Deelnemers beschreven een werkplek waar bijna dagelijks conflicten ontstonden, vaak getriggerd door stressvolle situaties op de spoedeisende hulp of door de pure uitputting van lange diensten. Verpleegkundigen spraken over het gevoel niet gehoord of genegeerd te worden wanneer zij suggesties deden, terwijl jonge artsen zich machteloos of genegeerd voelden door het verplegend personeel. Een terugkerend thema was het gevoel gevangen te zitten in een rigide hiërarchie waarbij respect meer leek te afhangen van senioriteit dan van de kwaliteit van de zorg. Een jonge arts merkte op dat de wrijving afnam naarmate zij meer ervaring opdeden en bekender raakten met het team, wat suggereert dat persoonlijke relaties vaak belangrijker waren dan formele rollen.

De discussies benadrukten ook hoe de specifieke omgeving van het ziekenhuis deze interacties vormgaf. Personeel in verschillende eenheden stond voor verschillende uitdagingen; zij in hoogcomplexe gebieden zoals de spoedeisende hulp en de intensive care-units rapporteerden vaker botsingen dan zij op de algemene afdelingen. De onderzoekers ontdekten dat de werklast en het aantal patiënten waar een team verantwoordelijk voor was, de mate waarin zij konden communiceren direct beïnvloedde. Wanneer het personeel overweldigd en burn-out was, stortte het vermogen om samen te werken in, wat leidde tot vertragingen in de zorg en een gevoel dat niemand verantwoordelijk was voor het totaalplaatje. Het personeel beschreef een cyclus waarbij onduidelijke rollen ervoor zorgden dat fouten vaak op individuen werden afgewenteld in plaats van te worden gezien als een falen van het team, wat het vertrouwen verder ondermijnde.

De studie concludeert dat hoewel de artsen en verpleegkundigen in dit Ethiopische ziekenhuis oprecht geloven in de waarde van samenwerking, hun positieve gevoelens niet voldoende zijn om de structurele problemen te overwinnen waar zij dagelijks mee te maken krijgen. De kloof tussen wat mensen zeggen te waarderen en wat zij daadwerkelijk ervaren is groot. De onderzoekers suggereren dat simpelweg hopen op beter teamwork niet zal werken; in plaats daarvan zijn specifieke veranderingen nodig om de kernoorzaken van de wrijving aan te pakken. Ze raden aan om deelname aan gezamenlijke patiëntenvisites verplicht te stellen voor alle teamleden, duidelijke systemen voor verantwoording te creëren die niet rusten op het beschuldigen van individuen, en gezamenlijke trainingen aan te bieden om het personeel te helpen de rollen van elkaar beter te begrijpen. Uiteindelijk laten de bevindingen zien dat het verbeteren van de zorg voor kinderen meer vereist dan alleen goede intenties; het vereist het repareren van de omgeving, zodat de mensen die samen willen werken, dat ook daadwerkelijk kunnen doen.