The Teesta River Project and Bangladesh’s Foreign Policy on Transboundary River Water Management

Technische Samenvatting: Het Teesta-rivierproject en het Buitenlands Beleid van Bangladesh op het Gebied van Grensoverschrijdend Rivierwaterbeheer

Probleemstelling
Dit artikel behandelt de onopgeloste waterverdelingscrisis over de grensoverschrijdende Teesta-rivier tussen Bangladesh en India. Ondanks decennia van bilaterale onderhandelingen blijft een waterverdelingsverdrag uit door de controle van India stroomopwaarts, binnenlandse politieke complexiteiten binnen de federale structuur van India en asymmetrische machtsrelaties. Deze impasse heeft geleat tot ernstige waterschaarste tijdens het droge seizoen in het noorden van Bangladesh, wat een negatieve impact heeft op de landbouw en de bestaansmiddelen.

Als reactie op de gestagneerde bilaterale gesprekken initieerde de regering van Bangladesh in 2016 het Teesta River Comprehensive Management and Restoration Project (TRCMRP), ook wel bekend als het "Teesta River Project" of "Teesta Mega Project". Het project heeft tot doel de waterstroom stroomafwaarts te beheren door de rivier te verbreden, nieuwe kanalen aan te leggen en de moessonoverloop op te slaan voor gebruik tijdens het droge seizoen. Hoewel zowel China als India interesse hebben getoond in het financieren en uitvoeren van het project, heeft geen enkele regering van Bangladesh een definitief besluit genomen om hiermee voort te gaan. Het kernonderzoeksprobleem is verklaren waarom Bangladesh er niet in is geslaagd de TRCMRP te gebruiken om de grensoverschrijdende watercrisis op te lossen, en om de factoren te analyseren die het lands buitenlands beleid met betrekking tot dit initiatief vormgeven.

Methodologie
De studie maakt gebruik van een kwalitatief onderzoeksontwerp met behulp van het theoretische kader van het Neoclassicistisch Realisme (NCR). NCR is gekozen vanwege het vermogen om het gedrag van staten te analyseren door systematische druk (internationale structuur) te integreren met binnenlandse variabelen (perceptie van leiderschap, regimetype).

• Dataverzameling: Het onderzoek maakt gebruik van zowel primaire als secundaire data.
  • Secundaire Data: Omvat bestaande literatuur, overheidsrapporten en mediabronnen uit Bangladesh, India en China.
  • Primaire Data: Bestaat uit 14 open eind in diepte-interviews (IDI's) uitgevoerd met voormalige diplomaten, functionarissen van het ministerie van Buitenlandse Zaken, onderzoekers van denktanks, Teesta-rivierexperts en academische wetenschappers in Bangladesh.
• Analyse: De studie maakt gebruik van inhoudsanalyse en datatriangulatie, waarbij interviewbevindingen worden vergeleken met mediabronnen en literatuur om de betrouwbaarheid te waarborgen en subjectiviteit te verminderen. Het NCR-kader wordt gebruikt om factoren te categoriseren in:
  • Systemische Factoren: De machtsasymmetrie tussen Bangladesh en India, China's Belt and Road Initiative (BRI) als een kans, en de Sino-Indische geopolitieke rivaliteit als een beperking.
  • Binnenlandse Factoren: Perceptie van leiderschap en regimecapaciteit bij verschillende administraties (Hasina, Interim/Yunus, en BNP).

Belangrijkste Bijdragen
Het artikel draagt bij aan de literatuur door de focus te verleggen van de traditionele bilaterale watergeschil tussen India en Bangladesh naar de opkomende geopolitieke dimensie betreffende het Teesta River Project.

1. Uitbreiding van de Casestudy: Het vult een gat in de bestaande literatuur door specifiek het TRCMRP te analyseren, een onderneming die door Bangladesh is geïnitieerd om water onafhankelijk van een bilateraal verdrag te beheren.
2. Theoretische Toepassing: Het past het Neoclassicistisch Realistische kader toe op een specifieke grensoverschrijdende waterkwestie, en demonstreert hoe de binnenlandse politieke wil interacteert met systematische geopolitieke beperkingen (met name de Sino-Indische rivaliteit) om de buitenlandse beleidsuitkomsten te vormen.
3. Analyse van het Beleidstraject: De studie biedt een vergelijkende analyse van hoe verschillende Bengaalse leiderschappen (de regering van Sheikh Hasina, de interimregering onder leiding van Muhammad Yunus, en de gekozen BNP-regering onder Tarique Rahman) het project hebben benaderd, waarbij de variatie in beleid ondanks vergelijkbare systematische druk wordt benadrukt.

Resultaten en Bevindingen
Het onderzoek identificeert dat het onvermogen van Bangladesh om het Teesta River Project te finaliseren niet te wijten is aan een gebrek aan technische haalbaarheid, maar wordt gedreven door een complex samenspel van systematische beperkingen en binnenlandse politieke wil.

• Systemische Drijvers:

  • Machtsasymmetrie: Het langdurige falen om een waterverdelingsverdrag met India te bewerkstelligen, gedreven door de dominantie van India stroomopwaarts, dwong Bangladesh om alternatieve oplossingen zoals de TRCMRP te zoeken.
  • BRI-Kans: De betrokkenheid van China via het Belt and Road Initiative bood een systemische kans voor Bangladesh om de watercrisis aan te pakken zonder uitsluitend afhankelijk te zijn van Indiase samenwerking.
  • Geopolitieke Beperking: De Sino-Indische rivaliteit, met name met betrekking tot de gevoelige Siliguri Corridor (Chicken's Neck), fungeert als een systemische beperking. India beschouwt Chinese betrokkenheid bij het Teesta-project als een veiligheidsdreiging, wat leidt tot tegenvoorstellen en diplomatieke druk die de besluitvorming van Bangladesh bemoeilijken.

• Binnenlandse Variaties:

  • Hasina-regime (2009–2024): Betrok aanvankelijk China bij het project, maar gaf later de voorkeur aan India voor de uitvoering, wat een diplomatieke evenwichtsoefening weerspiegelde. Echter, de regimewissel in augustus 2024 heeft deze specifieke onderhandelingen stopgezet.
  • Interimregering (2024–2026): Nam een balancerende houding aan door zowel met India als China in gesprek te gaan. Vanwege het transitiekarakter en het gebrek aan een democratisch mandaat, vermeed de regering definitieve strategische beslissingen, wat resulteerde in geen zichtbare vooruitgang.
  • BNP-regering (2026–heden): De nieuw gekozen regering onder premier Tarique Rahman heeft een duidelijke intentie getoond om het project uit te voeren met een partnerschap met China, wat wijst op een verschuiving in de binnenlandse politieke wil.

De studie concludeert dat hoewel de TRCMRP een potentieel alternatief vormt voor het gestagneerde bilaterale verdrag, het traject van het project uiteindelijk wordt bepaald door de binnenlandse politieke wil van de regerende leiding en hun berekening van buitenlandse beleidsrisico's binnen de Sino-Indische geopolitieke context.

Betekenis en Claims
Het artikel claimt bescheiden dat het Teesta River Project dient als een cruciale casestudy voor het begrijpen van hoe binnenlandse politieke variabelen systematische druk mediëren in het buitenlands beleid van een kleinere staat (Bangladesh) die geconfronteerd wordt met een machtige buurman (India) en een opkomende wereldmacht (China).

De auteurs stellen dat het project niet louter een technisch of bilateraal vraagstuk is, maar een complex geopolitiek vraagstuk. De significantie ligt in het aantonen dat:

1. Het buitenlands beleid van Bangladesh op het gebied van waterbeheer een functie is van leiderschapsperceptie en regimecapaciteit, en niet alleen van internationale machtsdynamiek.
2. Het "Teesta River Project" een bilateraal watergeschil heeft getransformeerd in een driepartijdig geopolitiek vraagstuk waarbij India, China en Bangladesh betrokken zijn.
3. Toekomstig succes afhangt van de vraag of de leiding de "India-China binaire verhouding" kan navigeren of alternatieve paden kan bewandelen, zoals het betrekken van derde-partij technische partners (bijv. Nederland) of multilaterale instellingen, hoewel het artikel merkt dat dit potentiële trajecten zijn in plaats van bevestigde uitkomsten.

Het artikel erkent beperkingen, waaronder het onvermogen om de diplomatieke aanpak van het gevallen Hasina-regime volledig te verkennen vanwege de regimewissel en het gebrek aan overheidsinformatie over het project. Het concludeert dat het project een potentiële oplossing blijft, maar dat de realisatie ervan afhankelijk is van de binnenlandse politieke koers die door de leiding van Bangladesh wordt gekozen.