Multiple species of native mosquitoes may be involved in Usutu virus circulation and maintenance in temperate zones

Stel je de natuurlijke wereld voor als een gigantisch, onzichtbaar snelwegsysteem waar minuscule reizigers—virussen—van de ene gast naar de andere springen. Meestal blijven deze virussen binnen hun eigen "buurten", zoals vogels die een verkoudheid doorgeven aan andere vogels. Maar soms besluit een virus een omweg te nemen, door een nieuw gebied binnen te dringen of een nieuwe manier van reizen te vinden. Dit is de wereld van "arbovirussen" (kort voor arthropode-overdraagbare virussen). Zie muggen niet alleen als irritante bijters, maar als de bezorgwagens van dit virale snelwegnetwerk. Ze pikken een virus op van een vogel, vliegen rond en zetten het af op een nieuwe locatie, mogelijk zelfs bij mensen. Wetenschappers geven hier veel om, want wanneer deze virale wagens in nieuwe gebieden gaan rijden, vooral naarmate het klimaat verandert en steden groeien, kunnen ze uitbraken van ziekten veroorzaken die mensen en dieren erg ziek maken. Een van die virussen, het Usutu-virus, maakt de kop in Europa, en begrijpen welke "wagens" het precies vervoeren, is de sleutel tot het veilig houden van onze wegen.

In dit onderzoek trad een team wetenschappers op als hoogtechnologische verkeersagenten, waarbij ze over heel Engeland vallen opstelden om de lokale muggenvloot te vangen en te inspecteren. Ze onderzochten het Usutu-virus, dat voor het eerst in 2020 in het VK werd gesignaleerd en sindsdien een permanente bewoner is geworden in Zuidoost-Engeland. De grote vraag was: wie is er eigenlijk deze virus rond aan het rijden? Hoewel iedereen vermoedde dat de gewone huismug (Culex pipiens) de hoofdschuldige was, wilden de onderzoekers weten of andere inheemse muggensoorten ook deel uitmaakten van de bemanning, die het virus helpen overleven en verspreiden door het gematigde Britse klimaat.

Het team besteedde twee jaar (van maart 2023 tot februari 2025) aan het opstellen van vallen op 30 verschillende plekken, van wetlands tot steden, en ving een enorme totaal van 32.054 muggen die 21 verschillende soorten vertegenwoordigden. Vervolgens deelden ze deze muggen in groepen (pools) in en scanten ze op de genetische vingerafdruk van het virus. De resultaten waren een beetje alsof je ontdekt dat het virus niet alleen door één specifieke bezorgwagen wordt gedragen, maar door een hele gemengde vloot. Ze vonden Usutu-virus RNA in 116 van de muggenpools, wat ongeveer 3,2% van de geteste groepen is.

De meest frequente "chauffeurs" waren inderdaad de Culex pipiens-muggen, wat bevestigt dat zij de primaire motor zijn van de verspreiding van het virus. Echter, de studie vond dat het virus ook meelifte op ten minste 12 andere soorten. Somm hiervan waren verrassend, waaronder de Anopheles claviger en Culex modestus. Deze zijn belangrijk omdat deze soorten, in tegen tegenstelling tot de huismug die zich vooral op vogels richt, bekend staan om het bijten van zowel vogels als zoogdieren (inclusclusief mensen). Dit suggereert dat zij als "brugvectoren" kunnen fungeren, in staat om het virus van de vogelpopulatie over te dragen naar mensen. De onderzoekers ontdekten ook dat het virus circuleert in twee verschillende genetische lineages (families): de "Africa 3.2"-familie, die er al is sinds de start in 2020, en een "Europe 3"-familie, die verschijnt als een tweede, voorheen onopgemerkte aankomst die nu naast de eerste verspreidt.

De studie keek ook naar het weer, optredend als een meteoroloog voor het virus. Ze ontdekten dat 2023 een "perfecte storm"-jaar was voor het virus, met warm en vochtig weer dat de muggen actief en het virus gelukkig hield, wat leidde tot een hoog aantal detecties. In contrast hiermee was 2024 wat chaotischer met regen en koelere temperaturen, en daalde het aantal virusdetecties. Interessant genoeg vonden ze het virus zelfs in muggen die de winter in een winterslaapstand hadden overleefd, wat suggereert dat het virus kan hiberen en in de lente weer wakker kan worden, in plaats van elk jaar opnieuw geïmporteerd te hoeven worden.

Uiteindelijk suggereert dit artikel dat het Usutu-virus in Engeland complexer is dan we dachten. Het is niet slechts één muggensoort die al het werk doet; het is een netwerk van vele inheemse soorten die samenwerken, waarvan sommige mensen kunnen bijten. Hoewel het vinden van het virus in een mug niet bewijst dat die mug het definitief aan een mens kan overdragen, suggereert het feit dat zoveel verschillende soorten het droegen dat het virus goed gevestigd en wijdverspreid is. De onderzoekers benadrukken dat het nauwlettend in de gaten houden van al deze verschillende muggensoorten, en niet alleen de bekende, cruciaal is voor het voorspellen waar het virus als volgende naartoe gaat en hoe we zowel wilde dieren als mensen kunnen beschermen.