Social Media Use, Dietary Behaviours and Dietary Supplement Use Among Young Adults Attending Fitness Centres in Ibadan, Nigeria: A cross-sectional study

In de moderne wereld begint het pad naar een gezonder lichaam vaak niet in een keuken of een sportschool, maar op een gloeiend scherm. Voor jongvolwassenen is sociale media de primaire bron geworden van advies over wat te eten, hoe te bewegen en welke supplementen te nemen. Dit digitale landschap is geen enkele, uniforme stroom van informatie; het is eerder een complexe omgeving waar simpelweg een bericht zien anders is dan er actief een 'like' aan geven of het delen, en waar de emotionele impact van een boodschap kan verschillen van de motivatie die het aanwakkert. Onderzoekers vermoeden al lang dat deze verschillende manieren van interactie met online inhoud onze eetgewoonten op uiteenlopende wijzen vormgeven. Het begrijpen hiervan is cruciaal omdat de keuzes die jongeren maken over voedsel en supplementen blijvende effecten kunnen hebben op hun gezondheid, terwijl veel van wat ze online zien wordt gedreven door trends, advertenties of geïdealiseerde beelden in plaats van wetenschappelijke feiten.

Een team onderzoekers in Ibadan, Nigeria, zette zich scharpe om deze relaties te ontrafelen onder jongvolwassenen die fitnesscentra bezoeken. Ze richtten zich op een specifieke groep: mannen en vrouwen tussen de 18 en 35 jaar die al toegewijd waren aan fysieke training. De studie omvatte 318 deelnemers die een gedetailleerde vragenlijst invulden over hun sociale mediagebruik, hun eetpatronen en hun gebruik van voedingssupplementen. De onderzoekers vroegen niet alleen hoe lang deze individuen online doorbrachten; ze deelden hun digitale leven in in specifieke psychologische en gedragsmatige categorieën. Ze maten hoe vaak mensen werden blootgesteld aan fitnesscontent, hoe actief ze ermee betrokken waren, hoe vatbaar ze waren voor de emotionele aantrekkingskracht van online boodschappen, en hoeveel zij gemotiveerd werden door wat ze zagen. Door deze factoren te analyseren naast dieetkeuzes, beoogde het team te zien welke aspecten van sociale media-gebruik mensen daadwerkelijk richting gezonder eten of richting restrictieve, op uiterlijk gerichte diëten stuurden.

De studie onthulde dat de manier waarop jongvolwassenen met sociale media omgaan veel meer uitmaakt dan het simpele feit dat ze eraan worden blootgesteld. Wanneer het gaat om het adopteren van dieetpraktijken geïnspireerd door online inhoud, kwamen drie factoren naar voren als krachtige drijfveren: actieve betrokkenheid bij de inhoud, een psychologische vatbaarheid voor de boodschappen, en het gevoel gemotiveerd te worden door wat werd gezien. Deelnemers die actief op zoek gingen naar informatie, erover discussieerden of zich persoonlijk bewogen voelden door fitnessberichten, waren eerder geneigd hun eetgewoonten te veranderen op basis van wat ze online vonden. Sterker nog, de psychologische vatbaarheid van een individu — hun emotionele responsiviteit op online inhoud — was de sterkste voorspeller van of zij hun dieet zouden aanpassen. Dit suggereert dat de interne reactie op een bericht invloedrijker is dan het bericht zelf.

Het verhaal wordt echter complexer wanneer we kijken naar restrictief eetgedrag, zoals het overslaan van maaltijden of het beperken van voedselgroepen om iemands lichaamsvorm te veranderen. Hierbij vonden de onderzoekers dat passieve blootstelling aan sociale media-inhoud positief verbonden was met deze restrictieve gewoonten. Simpelweg scrollen door afbeeldingen van geïdealiseerde lichamen of fysieke transformaties zonder actieve betrokkenheid was genoeg om sommige individuen in de richting van ongezonde dieetbeperkingen te duwen. Verrassend genoeg fungeerde actieve betrokkenheid als een beschermende factor in dit specifieke gebied; zij die actief interactie hadden met de inhoud, waren minder geneigd tot restrictief eetgedrag aan te nemen. Dit impliceert dat hoewel het te veel zien van het "perfecte lichaam"-ideaal schadelijk kan zijn, het nemen van een actieve, kritische rol in het consumeren van die inhoud jongvolwassenen kan helpen om de druk te weerstaan om zichzelf uit te hongeren of extreme diëten te volgen.

Het onderzoek keek ook naar het gebruik van voedingssupplementen, zoals proteïnepoeders of vitaminen, die populair zijn onder fitnessbezoekers. Onder de deelnemers die deze producten gebruikten, was de enige factor die hun gebruik consistent voorspelde, hun psychologische vatbaarheid voor sociale media. Degenen die emotioneel meer beïnvloed werden door online berichten, waren eerder geneigd supplementen te gebruiken, ongeacht hoeveel tijd ze op sociale media doorbrachten of hoe actief ze ermee betrokken waren. Deze bevinding benadrukt dat de beslissing om een supplement te nemen vaak wordt gedreven door een diepgeworteld geloof in de kracht van de online geziene informatie, in plaats van door een simpele accumulatie van feiten. Interessant genoeg vond de studie dat leeftijd en geslacht geen significante rol speelden bij deze uitkomsten; de psychologische en gedragsmatige reacties op sociale media waren de werkelijke drijfveren voor de dieetkeuzes van deze groep.

Het onderzoek, uitgevoerd bij vier populaire fitnesscentra in Ibadan, betrof een diverse groep jongvolwassenen met een gemiddelde leeftijd van bijna 27 jaar. Ongeveer de helft van de deelnemers was mannelijk, en de meerderheid was ofwel student of zelfstandig ondernemer. Hoewel de studie bevestigde dat sociale media een belangrijke kracht is die bepaalt hoe deze jongeren eten en supplementen gebruiken, merkten de onderzoekers op dat hun werk een momentopname was. Omdat de studie transversaal (cross-sectioneel) was, kon het weliswaar aantonen dat deze factoren aan elkaar gerelateerd zijn, maar kon het niet bewijzen dat sociale media de veranderingen in het dieet veroorzaakten. De gegevens waren gebaseerd op wat deelnemers over zichzelf rapporteerden, wat soms beïnvloed kan worden door hoe zij willen worden waargenomen. Ondanks deze beperkingen biedt het onderzoek een duidelijk beeld: de digitale wereld beïnvloedt de gezondheid via een mix van actieve deelname, emotionele respons en motivatie, in plaats van enkel door passieve consumptie.

Voor deskundigen op het gebied van volksgezondheid en voedingsleer suggereren deze resultaten dat het simpelweg vertellen van jongeren dat ze sociale media moeten vermijden niet de oplossing is. In plaats daarvan moet de focus liggen op het helpen van hen om de vaardigheden te ontwikkelen om kritisch om te gaan met de inhoud die ze zien. Het onderwijzen van jongvolwassenen hoe ze de geloofwaardigheid van online gezondheidsadvies kunnen evalueren en hoe ze de emotionele haken van influencers kunnen herkennen, zou hen kunnen helpen betere beslissingen te nemen. De studie concludeert dat het bevorderen van digitale voedingsvaardigheid — het leren hoe men het complexe landschap van online gezondheidsinformatie moet navigeren — essentieel is. Door actieve, doordachte betrokkenheid te stimuleren in plaats van passieve consumptie, is het mogelijk om het positieve potentieel van sociale media te benutten terwijl jongvolwassenen worden beschermd tegen de risico's van restrictief eten en onnodig gebruik van supplementen.