Pacifier and bottle use in Croatian maternity care before and after revision of Ten Steps

Stel je de eerste dagen van een pasgeboren baby voor als een delicate, riskante dans tussen een moeder en haar kind. In de wereld van de wetenschap wordt deze dans vaak bestudeerd onder de noemer "lactatieondersteuning", een vakgebied dat zich wijdt aan het helpen van gezinnen bij het succesvol starten met borstvoeding. Decennialang maakten experts zich zorgen over "tepelverwarring" — het idee dat als een baby gewend raakt aan een snelstromende plastic fles of een rubberen speen, ze kunnen vergeten hoe ze aan de borst moeten drinken, die zachter is en meer inspanning vereist. Om deze dans te beschermen, hanteerden ziekenhuizen vroeger een strikte regel: geen plastic tepets, geen speen, alleen huid-op-huid en de borst. Maar in 2018 veranderde het wereldwijde regelboek. In plaats van een hard "nee", werd de nieuwe regel "erover praten". Het idee was dat als moeders volledig geïnformeerd waren over de risico's, zij hun eigen slimme keuzes konden maken. Deze verschuiving veranderde de ziekenhuispersoneel van bewakers in gidsen, maar het riep ook een grote vraag op: als de regel nu is om te "adviseren, niet te verbieden", zijn de gidsen dan daadwerkelijk aan het praten, of kijken ze slechts toe hoe de dans verandert?

Deze studie, uitgevoerd in een groot ziekenhuis in Split, Kroatië, besloot de vloer te controleren om te zien hoe de dans is veranderd sinds de nieuwe muziek in 2018 begon te spelen. De onderzoekers keken naar twee groepen moeders: één groep uit 2011 (toen de "geen speen"-regel strikt was) en een nieuwe groep uit 2024–2025 (nadat de regels waren bijgewerkt). Ze wilden zien of de nieuwe aanpak van "geïnformeerde keuze" daadwerkelijk leidde tot betere resultaten, of dat het per ongeluk de deur opende voor meer flessen en spenen zonder de nodige waarschuwingen.

De bevindingen schetsen een beeld van een dramatische verschuiving in gedrag. In de "oude" groep uit 2011 gebruikte bijna niemand een speen; het was een zeldzame verschijning, gebruikt door slechts 1,2% van de baby's. Maar in de "nieuwe" groep schoot het gebruik van de speen omhoog naar 53,2%. Het is alsof het strikte "Niet betreden"-bord werd vervangen door een "Lees de waarschuwingskaart"-bord, en plotseling liepen de helft van de mensen zo naar binnen. Op een vergelijkbare manier steeg het gebruik van flessen voor extra voeding van een minieme 0,6% naar een significante 32%.

Hier komt de wending: de studie suggereert dat deze stijging niet kwam omdat moeders perfect geïnformeerde beslissingen namen, maar omdat het "adviseren"-gedeelte van de nieuwe regel niet genoeg gebeurde. Ondanks dat de nieuwe richtlijnen de personeelsleden vroegen om de risico's uit te leggen, laten de gegevens zien dat 80,8% van de nieuwe moeders niet werd verteld over de gevaren van het gebruik van een speen of fles. Het is als een rijles waarbij de instructeur de autosleutels uitdeelt en zegt: "Je mag rijden, maar je zou wel de risico's moeten kennen," zonder daadwerkelijk uit te leggen wat die risico's zijn. Sterker nog, wanneer moeders een speen gebruikten, was dat in 94,9% van de gevallen de eigen beslissing van de moeder om het kind te troosten, en niet een aanbeveling van de verpleegkundigen. De meest genoemde reden was simpelweg om het kind te kalmeren.

Het artikel betoogt dat het oude, strikte verbod eigenlijk makkelijker af te dwingen was en wellicht effectiever was om de borstvoeding op koers te houden, omdat het niet afhankelijk was van het feit of het personeel eindeloze tijd had om met elke moeder te praten. De nieuwe aanpak, die leunt op "geïnformeerde keuze", lijkt gestruikkeld te zijn omdat het ziekenhuispersoneel te veel wordt belast om de diepgaande, één-op-één begeleiding te bieden die nodig is. De studie suggereert dat zonder die extra tijd en een duidelijke, gestandaardiseerde manier om de risico's uit te leggen, de "vrijheid" om te kiezen wellicht alleen maar tot meer verwarring en minder borstvoeding leidt. De auteurs concluderen dat als ziekenhuizen de borstvoeding willen beschermen, ze ervoor moeten zorgen dat hun personeel ook daadwerkelijk de tijd heeft om het gesprek aan te gaan, bijvoorbeeld door eenvoudige, duidelijke folders te gebruiken om de risico's uit te leggen, in plaats van er simpelweg vanuit te gaan dat de nieuwe regels vanzelf wel zullen werken.